ABDOMEN

Граници на абдоменот

1. Површински граници:

• Горе напред: Processus xiphoideus

• Бочно: Arcus costalis

• Назад: 12-ти торакален пршлен (Th12)

• Долу напред: Symphysis pubica

• Долу бочно: Plica inguinalis сè до spina iliaca anterior superior (SIAS)

• Долу назад: Crista iliaca

Граници на абдоменот

2. Длабоки граници:

• Горе: Дијафрагма (Diaphragma)

• Долу: Се спушта во карлицата (pelvis), сè до linea terminalis, која ги одделува pelvis major (голема карлица) од pelvis minor (мала карлица).

Ѕидови на абдоменот?

Абдоменот има предно-бочен, заден и горен ѕид.

Предно-бочен ѕид cе протега:

• Горе: Од последните ребра и processus xiphoideus.

• Долу: До crista iliaca, os pubis и symphysis pubica.

Слоеви на предно-бочниот ѕид (од површина кон длабочина)?

1. Кожа

2. Поткожно ткиво

3. Fascia superficialis abdominis 4. Мускулно-апоневротичен слој

4. Fascia transversalis

5. Екстраперитонеално ткиво

6. Peritoneum parietale (париетален перитонеум)

Fascia superficialis abdominis, kolku sloevi?

1. Површински масен слој (Camper-ова фасција):

2. Длабок мембранозен слој (Scarpa-ина фасција):

Fascia superificialis abdominis, Длабок мембранозен слој (Scarpa-ина фасција)?

• Надолу продолжува на бутот веднаш под ligamentum inguinale, каде што се спојува со длабоката фасција на бутот (fascia lata).

• На самиот абдомен, медијално е споена со linea alba, а долу се припојува на symphysis pubica.

• Во пределот на перинеумот, споена е со ramus ossis ischii и ramus inferior ossis pubis, како и на перинеалната мембрана, каде што го добива името fascia superficialis perinealis (позната и како Colles-ова фасција).

Fascia superficialis abdominis, Површински масен слој (Camper-ова фасција)?

• Се наоѓа површинско во однос на ligamentum inguinale и надолу продолжува во површинската фасција на бутот.

• Кај мажите: Продолжува преку пенисот, потоа се спојува со подлабокиот слој и продолжува во скротумот. Од скротумот оди наназад и продолжува во fascia superficialis perinealis.

• Кај жените: Продолжува надолу градејќи ги labia majora (големите срамни усни) и меѓичката (perineum).

Musculus obliquus externus abdominis (Надворешен кос стомачен мускул)?

• Горен припој (Origin): Се припојува на надворешните површини на 5-то до 12-то ребро.

• Долен припој (Insertion): Се припојува на надворешната усна на crista iliaca.

• Преден припој: Кон напред, мускулните влакна преминуваат во широка плочеста тетива (апоневроза) која се спојува и се припојува на linea alba.

• Инервација: Предните гранки на торакалните нерви од Th7 до Th12.

• Дејство: При контракција прави компресија на абдоменалната содржина (го зголемува интраабдоминалниот притисок).

Koi se Апоневротични творби на Musculus obliquus externus abdominis?

1. Ligamentum inguinale (Poupart-ов лигамент), 2. Ligamentum lacunare (Gimbernat-ов лигамент), 3. Ligamentum pectineum (Cooper-ов лигамент), 4. Ligamentum reflexum (Colles-ов лигамент).

Апоневротични творби на Musculus obliquus externus abdominis

1. Ligamentum inguinale (Poupart-ов лигамент)?

• Долниот раб од апоневрозата на мускулот се задебелува и се превиткува наназад.

• Латерално се припојува на spina iliaca anterior superior (SIAS), а медијално на tuberculum pubicum, формирајќи го препонскиот лигамент помеѓу нив.

Апоневротични творби на Musculus obliquus externus abdominis

2. Ligamentum lacunare (Gimbernat-ов лигамент):

• Дел од влакната на медијалниот крај на ligamentum inguinale се превиткуваат наназад и латерално.

• Се припојуваат на pecten ossis pubis (гребенот на ramus superior ossis pubis).

Апоневротични творби на Musculus obliquus externus abdominis

3. Ligamentum pectineum (Cooper-ов лигамент):

• Претставува латерално продолжение на влакната од ligamentum lacunare.

• Се протега како силна фиброзна лента долж pecten ossis pubis.

Апоневротични творби на Musculus obliquus externus abdominis

4. Ligamentum reflexum (Colles-ов лигамент):

• Влакната од ligamentum inguinale кои се протегаат нагоре и медијално.

• Овие влакна се приклучуваат кон обвивката на правиот стомачен мускул (vagina musculi recti abdominis) и белата линија (linea alba).

Musculus obliquus internus abdominis?

• Назад: Се протега од fascia thoracolumbalis, crista iliaca и ligamentum inguinale

• Напред горе: 3 до 4 долни ребра

• Напред медијално: Linea alba

• Напред долу: Linea pectinea и crista pubica

• Инервација: Предни гранки на Th7-Th12

• Дејство: Компресија на абдоменална содржина

Musculus transversus abdominis?

• Почеток (назад/латерално): Fascia thoracolumbalis, crista iliaca, fascia iliaca, ligamentum inguinale и ребрените 'рскавици од 7 до 12 (cartilagines costales 7-12).

• Напред: Linea alba.

• Надолу: Linea pectinea и crista pubica.

• Инервација: Th7-Th12 и L1.

• Дејство: Одржување на мускулниот тонус.

Musculus cremaster?

• Градба: Го градат влакната на musculus obliquus internus abdominis и musculus transversus abdominis.

• Медијално: Crista pubica и tuberculum pubicum.

• Распоред: Мускулните влакна се распоредени латерално од funiculus spermaticus и продолжуваат кон anulus inguinalis superficialis.

• Инервација: Ramus genitalis од nervus genitofemoralis (L1, L2).

• Дејство: Повлекување на тестисот кон површинскиот отвор на canalis inguinalis (anulus inguinalis superficialis).

Musculus rectus abdominis

• Долу: Crista pubica, tuberculum pubicum и symphysis pubica

• Горе: Cartilago costalis (од 5-то до 7-мо ребро) и processus xiphoideus на стернумот

• Инервација: Предни гранки на Th7-Th12

• Дејство: Компресија на абдоминалната содржина и флексија на трупот ('рбетот)

Musculus pyramidalis?

• Почеток: Os pubis и symphysis pubica

• Завршок: Linea alba

• Инервација: Предна гранка на Th12

• Дејство: Затегнување на linea alba

Vagina musculi recti abdominis?

• Преден лист (Lamina anterior): Формиран од апоневрозата на m. obliquus externus abdominis и предниот дел (половината) од апоневрозата на m. obliquus internus abdominis.

• Заден лист (Lamina posterior): Формиран од задната половина на апоневрозата на m. obliquus internus abdominis и апоневрозата на m. transversus abdominis.

• Долен раб на задниот лист: Се нарекува linea arcuata (Douglas-ова линија).

• Надворешен раб: Се нарекува linea semilunaris (Spigel-ова линија).

Fascia transversalis?

• Средина: Минува низ средишната линија во пределот на папокот (umbilicus).

• Ингвинален предел: Го гради задниот ѕид на препонскиот канал (canalis inguinalis).

• Anulus inguinalis profundus: Во овој предел фасцијата е задебелена со меѓујамичниот лигамент (ligamentum interfoveolare).

• Горе: Продолжува во фасцијата на долната страна на дијафрагмата (fascia diaphragmatica).

• Назад: Продолжува во длабоката фасција која ги обложува мускулите на задниот абдоминален ѕид (m. quadratus lumborum и m. psoas major), се поврзува со fascia thoracolumbalis, а во пределот на бубрегот се нарекува бубрежна фасција (fascia renalis).

• Долу: Се припојува на бедрениот гребен (crista iliaca) и се спојува со fascia iliaca и fascia pelvis.

Peritoneum, локација и поделба?

Peritoneum

• Локација: Се наоѓа под екстраперитонеалната фасција.

• Поделба:

• Peritoneum parietale: Ги обложува ѕидовите на cavitas abdominis.

• Peritoneum viscerale: Ги покрива органите.

Cavitas peritonealis како се протега и се дели?

• Cavitas peritonealis:

• Горе: Се протега до дијафрагмата.

• Долу: Преку linea terminalis комуницира со cavitas peritonealis pelvis.

• Спратови: Се дели на situs abdominis superior и situs abdominis inferior.

Во кои простори се сместени органите во абдоменот и кои?

• Топографија на органите:

• Органите на дигестивниот систем се сместени интраперитонеално.

• Панкреасот, уринарните органи, крвните садови, нервите и лимфните садови се сместени во ретроперитонеалниот простор (spatium retroperitoneale), како дел од spatium extraperitoneale.

• Plica umbilicalis mediana?

• Plica umbilicalis mediana: Од папокот до apex vesicae urinariae по должина на средишната линија.

(Творби на перитонеумот на долниот дел од предниот абдоминален ѕид)

• Plica umbilicalis medialis?

• Plica umbilicalis medialis: Се качува од карлицата кон папокот.

(Творби на перитонеумот на долниот дел од предниот абдоминален ѕид)

• Plica umbilicalis lateralis?

• Plica umbilicalis lateralis: Ги покрива arteria epigastrica inferior и vena epigastrica inferior под нивниот влез во vagina musculi recti abdominis.

(Творби на перитонеумот на долниот дел од предниот абдоминален ѕид)

• Fossa supravesicalis?

• Fossa supravesicalis: Помеѓу plica umbilicalis mediana и plica umbilicalis medialis.

(Творби на перитонеумот на долниот дел од предниот абдоминален ѕид)

• Fossa inguinalis lateralis?

Fossa inguinalis lateralis: Вдлабнување на перитонеумот во пределот на anulus inguinalis profundus, латерално од plica umbilicalis lateralis.

• Тука настанува hernia inguinalis indirecta.

• Во феталниот живот се формира processus vaginalis peritonei кој облитерира по раѓањето. Ако не облитерира, преку него во скротумот се спушта hernia inguinalis congenita.

Fossa inguinalis medialis?

• Fossa inguinalis medialis: Вдлабнатина на перитонеумот на задниот ѕид на canalis inguinalis.

• Се наоѓа помеѓу plica umbilicalis medialis и plica umbilicalis lateralis, наспроти anulus inguinalis superficialis.

• Тука настанува hernia inguinalis directa.

• Fovea femoralis?

• Fovea femoralis: Медијално од fossa inguinalis lateralis, ја покрива задната страна на anulus femoralis.

• Тука настануваат herniae femorales.

Каде навлегуваат а. epigastrica superior et inferior?

• Arteria epigastrica superior и arteria epigastrica inferior навлегуваат во vagina musculi recti abdominis и анастомозираат.

Артерии на предно-бочниот абдоминален ѕид

1. Површински артерии?

• Горен дел: Васкуларизиран од arteria musculophrenica и arteria epigastrica superior (гранки на arteria thoracica interna).

• Долен дел: Васкуларизиран од arteria epigastrica superficialis и arteria circumflexa ilium superficialis (гранки на arteria femoralis).

Артерии на предно-бочниот абдоминален ѕид

2. Длабоки артерии?

2. Длабоки артерии:

• Горен дел: Васкуларизиран од arteria epigastrica superior.

• Латерален дел: Васкуларизиран од arteriae intercostales posteriores (11-та и 12-та) и arteriae subcostales.

• Долен дел: Васкуларизиран од arteria epigastrica inferior и arteria circumflexa ilium profunda.

Лимфни садови (ПБА ѕид)

1. Површински лимфни садови (Vasa lymphatica superficialia)?

Лимфни садови

1. Површински лимфни садови (Vasa lymphatica superficialia):

• Ги следат поткожните садови.

• Под папокот: Лимфата се дренира во nodi lymphoidei inguinales superficiales.

• Над папокот: Лимфата се дренира во nodi lymphoidei axillares и помалку во nodi lymphoidei parasternales.

Лимфни садови (ПБА ѕид)

2. Длабоки лимфни садови (Vasa lymphatica profunda):

2. Длабоки лимфни садови (Vasa lymphatica profunda):

• Ги следат длабоките артерии.

• Горен дел: Се дренира во nodi lymphoidei parasternales.

• Долен дел: Лимфните садови долж arteria iliaca externa се дренираат во nodi lymphoidei iliaci externi, nodi lymphoidei epigastrici inferiores и nodi lymphoidei circumflexi ilium.

• Задни делови: Долж aa. lumbales се дренираат во nodi lymphoidei aortici laterales и nodi lymphoidei retroaortici.

Инервација на предно-бочниот абдоминален ѕид

• Општа инервација: Кожата, мускулите и peritoneum parietale се инервирани од?

• Општа инервација: Кожата, мускулите и peritoneum parietale се инервирани од Th7 до Th12 и L1.

Инервација на предно-бочниот абдоминален ѕид

• Пат на нервите (Th7-Th11)?

• Пат на нервите (Th7-Th11): Од назад кон напред, го напуштаат меѓуребрениот простор, минуваат помеѓу m. obliquus internus abdominis и m. transversus abdominis, потоа даваат rami cutanei laterales и завршуваат како rami cutanei anteriores.

• Пат на Th12: Го следи патот на другите спинални нерви.

• Инервација на кожа (дерматоми)?

• Инервација на кожа (дерматоми):

• Над папокот: Th7 до Th9 (корегирано од „под папокот“)

• Околу папокот: Th10

• Под папокот: Th11, Th12 и L1

Како завршува n. iliohypogastricus?

• Nervus iliohypogastricus: Завршува како кожни гранки за кожата на хипогастричниот предел.

Nervus ilioninguinalis што инервира и каде дава мала гранка?

Nervus ilioinguinalis: Ги инервира надворешните полови органи (скротум и големи срамни усни) и дава гранка за бутот.

Regio inguinalis (Ингвинална регија)

Граници?

Regio inguinalis (Ингвинална регија)

Граници:

• Горе: Линија што ги поврзува spina iliaca anterior superior и латералниот раб на musculus rectus abdominis.

• Долу: Ligamentum inguinale.

• Медијално: Латералниот раб на musculus rectus abdominis.

Regio inguinalis (Ингвинална регија), слоеви?

Слоеви:

1. Кожа

2. Поткожен слој, Fascia superficialis abdominis, која се состои од:

• Површински масен слој

• Длабок мембранозен слој

3. Среден слој: Апоневротични творби на musculus obliquus externus abdominis, musculus obliquus internus abdominis и musculus transversus abdominis.

4. Длабок слој: Дел од фасцијата која го одвојува предно-бочниот ѕид од peritoneum parietale.

Слаби точки на предно-бочниот абдоминален ѕид

1. Canalis inguinalis , како се протега и должина?

1. Canalis inguinalis

• Мускулно-апоневротична творба, насочена надолу и медијално.

• Се протега од anulus inguinalis profundus и завршува со anulus inguinalis superficialis.

• Должина: 4 cm.

Отвори на canalis inguinalis кои се?

Annulus inguinalis profundus (lateralno), annulus inguinalis superficialis (medialno).

• Anulus inguinalis profundus?

• Anulus inguinalis profundus: Почеток сместен во fascia transversalis, на средината помеѓу spina iliaca anterior superior и symphysis pubica.

• Односи: Горе се наоѓа m. transversus abdominis, а медијално се arteria и vena epigastrica inferior.

• Anulus inguinalis superficialis?

• Anulus inguinalis superficialis: Краен дел над tuberculum pubicum, сместен на апоневрозата на m. obliquus externus abdominis.

• Врвот на триаголниот отвор е насочен кон горе и латерално.

• Базата е претставена со crista pubica.

• Двете страни се претставени со медијален и латерален крак (crus mediale и crus laterale). Медијалниот крак се припојува на symphysis pubica, а латералниот на tuberculum pubicum.

• Фасцијата на m. obliquus externus abdominis и fascia superficialis abdominis продолжуваат надолу и ја формираат fascia spermatica externa.

Ѕидови на canalis inguinalis?

Ѕидови на canalis inguinalis

• Преден ѕид: Кожа, fascia superficialis abdominis и апоневроза на m. obliquus externus abdominis.

• Заден ѕид: Fascia transversalis. Медијалниот дел е претставен со tendo conjunctivus и ligamentum reflexum (Colles-ов лигамент).

• Горен ѕид: M. obliquus internus abdominis и m. transversus abdominis.

• Долен ѕид: Ligamentum inguinale.

Содржина на canalis inguinalis?

Содржина на canalis inguinalis

• Funiculus spermaticus (кај мажи).

• Ligamentum teres uteri (кај жени).

• Ramus genitalis од nervus genitofemoralis (кај мажи и жени).

Hernia inguinalis, што претставува и како се дели?

Hernia inguinalis

Протрузија на перитонеумот низ canalis inguinalis. Се дели на: hernia inguinalis indirecta, hernia inguinalis directa.

• Hernia inguinalis indirecta?

• Hernia inguinalis indirecta: Кога перитонеумот навлегува во canalis inguinalis преку anulus inguinalis profundus. Настанува поради необлитериран processus vaginalis.

• При влезот, перитонеумот се наоѓа латерално од arteria и vena epigastrica inferior.

• Кога килата излегува од каналот, покриена е со fascia spermatica interna, m. cremaster и fascia cremasterica.

• Кога килата излегува од површинскиот отвор, покриена е со fascia spermatica externa.

• Hernia inguinalis directa?

• Hernia inguinalis directa: Кога перитонеумот навлегува во canalis inguinalis преку неговиот заден ѕид (fascia transversalis).

• Во споредба со индиректната, перитонеумот се наоѓа медијално од arteria и vena epigastrica inferior.

Linea alba каде се протега?

Linea alba: Се протега од processus xiphoidus до symphysis pubica

Зашто се јавува Hernia umbilicalis?

• Се јавува поради некомплетно затворање на папокот по ретракција на цревната јамка.

Папок (umbilicus) , локација и слоеви?

Анатомија на папок (Umbilicus)

• Локација: Се наоѓа под средината на белата линија (linea alba).

• Слоеви (од површина кон длабочина):

1. Кожната лузна.

2. Папочниот отвор или anulus umbilicalis.

3. Фиброзна лузна, која ја градат ligamentum teres hepatis и ligamentum umbilicale medianum.

4. Fascia umbilicalis, која е дел од fascia transversalis во пределот на папокот.

5. Задната страна на папокот е покриена со fascia transversalis.

Canalis femoralis (Граници)?

Canalis femoralis (Граници)

• Напред: fascia cribrosa

• Назад: musculus pectineus и fascia pectinea

• Надвор: vena femoralis

• Anulus femoralis граници и содржина?

• Anulus femoralis (влез):

Содржи: а,v,n. Femoralis.

Предно: Lig. inguinale.

• Задно: Lig. pectineale (Cooper).

• Медијално: Lig. lacunare (Gimbernat).

• Латерално: Vena femoralis.

Заден абдоминален ѕид (Граници) површински и длабоки?

• Површински: Помеѓу 12-то ребро (горе) и crista iliaca (долу).

• Длабока горна граница: Продолжува до задниот припој на дијафрагмата и заден торакален ѕид.

• Длабока долна граница: Надолу до карличната празнина.

Слоеви на заден абдоминален ѕид?

1. Кожа: Инервација од rami dorsales nervi lumbales; васкуларизација од arteriae et venae lumbales.

2. Меки ткива.

3. Фасции: Fascia dorsi.

4. Мускулно-апоневротичен слој.

5. Нерви и садови.

• Fascia thoracolumbalis, колку листа и каде се припојуваат?

• Заден лист: Го покрива musculus erector spinae; се протега помеѓу crista iliaca и os sacrum (нагоре) кон 12-то ребро.

• Среден лист: Го покрива musculus erector spinae; се припојува медијално на processus transversus на лумбалните пршлени, долу до crista iliaca, горе до 12-то ребро.

• Преден лист: Го покрива musculus quadratus lumborum; медијално се припојува на processus transversus на лумбалните пршлени, долу на crista iliaca, горе до 12-то ребро.

• Fascia musculus psoas major?

• Ја покрива предната површина на musculus psoas major.

• Медијално: Processus transversus и телата на лумбалните пршлени.

• Горе: Формира дел од ligamentum arcuatum mediale.

• Латерално: Со фасцијата на musculus quadratus lumborum.

• Долу: Со fascia iliaca.

• Fascia iliaca?

• Горе: Со фасција на musculus quadratus lumborum.

• Долу: Споена со crista iliaca.

• Медијално: Периостеумот на os ilium.

• Fascia perirenalis, колку листа и како се протегаат?

• Ги опкружува бубрезите, надбубрежните жлезди и уретерите.

• Заден лист: Споен со fascia musculus psoas major, fascia iliaca, fascia thoracolumbalis.

• Преден лист: Ги раздвојува бубрезите (десно од colon ascendens, arteria colica dextra и duodenum; лево од colon ascendens/duodenum).

• Надолу: Ги опкружува уретерите и се губи во сврзното ткиво на ретроперитонеалниот простор.

Коски на заден абдоминален ѕид?

Коски на заден абдоминален ѕид

• Долните две ребра.

• 12-ти торакален пршлен (Th12).

• Петте лумбални пршлени (L1-L5).

• Медијалниот дел од os ilium.

• Musculus quadratus lumborum?

• Musculus quadratus lumborum:

• Долен припој: Processus transversus на L5, ligamentum iliolumbale, crista iliaca.

• Горен припој: Processus transversus на L1-L4 и 12-то ребро.

• Предни односи: Колон, бубрег, голем и мал слабински мускул, дијафрагма, nervus subcostalis, nervus ilioinguinalis, nervus iliohypogastricus.

• Инервација: Предни гранки (rami musculares) на Th12 и L1-L4.

• Дејство: Стабилизира 12-то ребро; помошен инспиратор.

• Musculus psoas major?

• Musculus psoas major:

• Горен припој: Латерални површини на Th12, L1-L5 пршлени, нивните дискуси и processus transversus.

• Долен припој: Trochanter minor (os femoris).

• Инервација: Ramus muscularis L1, L3.

• Дејство: Флексија на бутот во карличниот зглоб.

• Musculus psoas minor?

• Musculus psoas minor:

• Горен припој: Латерални површини на Th12 и L1 и дискусот помеѓу нив.

• Долен припој: Eminentia iliopubica.

• Инервација: Ramus muscularis L1.

• Дејство: Екстензија на 'рбетот на лумбалниот дел.

• Musculus iliacus?

• Musculus iliacus:

• Горни припои: Fossa iliaca, ligamentum iliolumbale, ligamentum iliosacrale, os sacrum.

• Долен припој: Се спојува со musculus psoas major и завршува на trochanter minor (os femoris).

• Инервација: Nervus femoralis (rami musculares L2-L4).

• Дејство: Флексија на бутот во карличниот зглоб.

(Слаби точки на заден абдоминален ѕид)

• Trigonum lumbale inferior (Petit)?

• Trigonum lumbale inferior (Petit):

• Назад: Латерален раб на musculus latissimus dorsi.

• Напред: Заден раб на musculus obliquus externus abdominis.

• Долу: Crista iliaca.

• Дно: Musculus obliquus internus abdominis.

• Површина: Fascia superficialis dorsi.

(Слаби точки на заден абдоминален ѕид)

• Trigonum lumbale superior (Grynfelt)?

• Trigonum lumbale superior (Grynfeltt):

• Латерално: Заден раб на musculus obliquus internus abdominis.

• Медијално: Musculus erector spinae.

• Горе латерално: 12-то ребро.

• Горе медијално: Musculus serratus posterior inferior.

• Дно: Fascia transversalis.

• Површина: Musculus obliquus externus abdominis.

Aorta abdominalis (Соодноси)?

• Напред (Предни односи):

• Truncus celiacus (горе, под plexus celiacus).

• Arteria mesenterica superior (се издвојува и минува пред vena renalis sinistra, под панкреасот).

• Почетни делови на arteriae testiculares и arteria ovarica.

• Најдолниот дел е покриен со париетален перитонеум.

• Зад (Задни односи):

• Тораколумбален меѓупршленски диск, пршлените L1 до L4 и нивните дискуси.

• Arteriae lumbales (се издвојуваат од дорзалната страна и минуваат зад аортата).

• Venae lumbales (втора до четврта минуваат зад аортата).

• Десно (Десни односи):

• Горен дел: Cisterna chyli, ductus thoracicus, десниот крак од дијафрагмата (crus dextrum) и vena azygos.

• Под ниво на L2: Овие структури ја одвојуваат аортата од vena cava inferior.

• Лево (Леви односи):

• Горен дел: Левиот крак на дијафрагмата (crus sinistrum) и ganglion celiacum sinister.

• На ниво на L2: Flexura duodenojejunalis, truncus sympathicus sinister, arteria et vena mesenterica inferior.

Truncus celiacus, од каде се издвојува и соодноси?

Truncus celiacus

• Локација: Се издвојува малку под hiatus aorticus на дијафрагмата (ниво на Th12). Хоризонтално е насочен кон напред, над панкреасот.

• Десни односи: Crus dextrum (на дијафрагмата), ganglion celiacum dextrum и lobus caudatus hepatis.

• Леви односи: Crus sinistrum (на дијафрагмата), ganglion celiacum sinistrum и ostium cardiacum gaster.

Наведи ги гранките на truncus coealicus?

Гранките на truncus cealicus се:

1. A. gastrica sinistra

2. A. hepatis communis

3. A. lienalis (splenica)

Arteria gastrica sinistra, гранка на? Каде почнува, гранки и анастомоза?

1. Arteria gastrica sinistra

• Почнува лево од средишната линија, минува преку левиот крак, оди кон напред и се спушта по малата кривина на желудникот.

• Гранки: Rami oesophageales (од највисокиот дел) и rami gastrici (долж малата кривина).

• Анастомоза: Анастомозира со arteria gastrica dextra.

Arteria hepatica communis, гранка на? Од каде се протега, кои се нејзините гранки и од каде се спуштаат?

2. Arteria hepatica communis

• Се протега латерално кон горниот дел на дуоденумот.

• Гранки:

• Arteria gastroduodenalis: Се спушта помеѓу pars superior duodeni и вратот на панкреасот. На долната граница на дуоденумот дава две завршни гранки:

• Arteria pancreaticoduodenalis superior anterior: Се спушта помеѓу дуоденум и главата на панкреасот (анастомозира со a. pancreaticoduodenalis inferior).

• Arteria gastroomentalis dextra: Се спушта од пилорусот латерално долж големата кривина на желудникот (анастомозира со a. gastroomentalis sinistra).

Arteria hepatica propria, гранка на? Како се протега, бочна гранка?

• Arteria hepatica propria: Се протега нагоре пред vena portae и медијално од жолчните канали. Во пределот на porta hepatis се дели на ramus dexter и ramus sinister. Бочна гранка е arteria gastrica dextra (се протега по малата кривина помеѓу двата листа на малиот оментум, дава rami gastrici и анастомозира со a. gastrica sinistra).

(• Arteria supraduodenalis: (Непостојана гранка).)

Arteria lienalis (splenica), од каде се протега? Бочни и завршни гранки?

3. Arteria splenica (lienalis)

• Минува кај lig. splenorenale, Се протега од горниот раб на панкреасот, по задната страна на желудникот, лежи пред левиот бубрег и надбубрежна жлезда.

• Бочни гранки: Rami pancreatici, arteria gastroomentalis sinistra, arteriae gastricae breves (куси желудочни артерии).

• Завршни гранки: Rami lienales (навлегуваат преку hilum lienalis во слезината).

Arteria mesenterica superior, од каде се издвојува, завршна гранка?

Arteria mesenterica superior

• Локација и пат: Се издвојува 1 сантиметар под truncus celiacus. Се протега надолу пред processus uncinatus на панкреасот и дуоденумот, се спушта кон radix mesenterii, минувајќи пред vena cava inferior, десниот уретер и musculus psoas major.

• Завршна гранка: Терминалната гранка анастомозира со arteria ileocolica.

Arteria pancreaticoduodenalis inferior, гранка на? Од каде се одвојува и гранки?

Десни бочни гранки на Arteria mesenterica superior (васкуларизираат дуоденум, панкреас, слепо црево/appendix, colon ascendens и напречен колон):

1. Arteria pancreaticoduodenalis inferior

• Се одвојува во близина на третиот дел на дуоденумот, преминува зад processus uncinatus на панкреасот. Васкуларизира caput pancreatis, processus uncinatus, втор и трет дел на дуоденум.

• Предна гранка: Анастомозира со a. pancreaticoduodenalis superior anterior.

• Задна гранка: Анастомозира назад со a. pancreaticoduodenalis superior posterior.

Arteria colica media, гранка на? Се издвојува, завршни гранки?

Десни бочни гранки на Arteria mesenterica superior (васкуларизираат дуоденум, панкреас, слепо црево/appendix, colon ascendens и напречен колон):

2. Arteria colica media

• Се издвојува од преднолатералниот аспект на аортата (често во заедничко стебло со a. colica dextra). Започнува над processus uncinatus, пред третиот дел на дуоденумот, се качува на mesocolon transversum.

• Десна завршна гранка: По медијалниот раб на colon ascendens, анастомозира со a. colica dextra.

• Лева завршна гранка: Лежи зад a. colica media, анастомозира со десната завршна гранка на arteria colica sinistra.

• Забелешка: Анастомозата помеѓу a. mesenterica superior и a. mesenterica inferior се именува Риоланов артериски лак.

Arteria colica dextra гранка на, се издвојува, завршни гранки?

Десни бочни гранки на Arteria mesenterica superior (васкуларизираат дуоденум, панкреас, слепо црево/appendix, colon ascendens и напречен колон):

3. Arteria colica dextra

• Се издвојува (често од заедничко стебло со a. colica media). Завршните гранки анастомозираат со гранки на a. colica media и a. ileocolica.

Arteria ileocolica, гранка на, се формира каде и гранки?

Десни бочни гранки на Arteria mesenterica superior (васкуларизираат дуоденум, панкреас, слепо црево/appendix, colon ascendens и напречен колон):

4. Arteria ileocolica

• Се формира во коренот на мезентериумот на тенкото црево.

• Горна гранка: Анастомозира со a. colica dextra.

• Долна гранка: Анастомозира со терминалната гранка на a. mesenterica superior. Од долната гранка се издвојуваат:

• Arteria colica ascendens

• Arteria caecalis anterior et posterior

• Arteria appendicularis

• Arteriae ilei

Леви бочни гранки на Arteria mesenterica superior кои се?

Aa. jejunales

Aa. ilei

Aa. jenunaes гранки на? Васкуларизираат, анастомозираат?

Леви бочни гранки на Arteria mesenterica superior

(• Целна васкуларизација: Jejunum и ileum.)

• Arteriae jejunales:

• 5 до 10 на број.

• Првите гранки го васкуларизираат 4-тиот дел од дуоденумот.

• Анастомозираат со завршните гранки од arteria pancreaticoduodenalis anterior inferior.

• Arteriae ilei, каде се наоѓаат, васкуларизираат и гранки на што се?

Леви бочни гранки на Arteria mesenterica superior

• Arteriae ilei: Се наоѓаат во илеумот

• Завршни гранки на arteria mesenterica superior?

• Завршни гранки на arteria mesenterica superior: * Надолна терминална гранка (анастомозира со arteria ileocolica).

• Нагорна (последната илеална гранка).

Arteria mesenterica inferior се издвојува, пат, завршна гранка?

• Потекло: Се издвојува од предниот аспект на абдоминалната аорта на ниво на L3 пршлен.

• Пат: Се спушта напред, лево од аортата ја вкрстува arteria iliaca communis sinistra, а потоа навлегува во mesocolon sigmoideum.

• Завршна гранка: Arteria rectalis superior.

Бочни гранки на Arteria mesenterica inferior, кои се?

Arteria colica sinistra и Arteriae sigmoideae.

• Arteria colica sinistra гранка на, пат, гранки?

Бочни гранки на Arteria mesenterica inferior

• Arteria colica sinistra:

• Се качува пред левиот musculus psoas major.

• Се дели на нагорна и надолна артерија.

• Нагорна гранка: Минува пред левиот бубрег и анастомозира со завршната гранка на arteria colica media.

• Надолна гранка: Се насочува кон colon descendens и анастомозира со најгорната arteria sigmoidea.

Arteriae sigmoideae грамла на, пат, гранки?

Бочни гранки на Arteria mesenterica inferior

• Arteriae sigmoideae:

• 2 до 5 на број.

• Се насочуваат надолу и се делат на нагорна и надолна гранка.

• Васкуларизираат: Colon descendens и colon sigmoideum.

• Најгорна гранка: Анастомозира со надолната гранка на arteria colica media во пределот на colon ascendens (го васкуларизира colon ascendens).

• Најдолна гранка: Анастомозира со arteria rectalis superior.

Завршна гранка на Arteria mesenterica inferior, каде се спушта и анастомоза?

Завршна гранка на Arteria mesenterica inferior

• Arteria rectalis superior:

• Се спушта по задниот ѕид на ректумот.

• Анастомозира со arteria rectalis media и arteria rectalis inferior.

A. suprarenalis media?

Латерална група гранки на Aorta abdominalis

• A. suprarenalis media ce одвојува на ниво на a. mesenterica superior. Десната минува зад v. cava inferior и десниот целијачен ганглион, а левата близу панкреасот (a. lienalis) и левиот целијачен ганглион. Анастомозира со горната и долната супраренална артерија.

A. renalis?

Латерална група гранки на Aorta abdominalis

• A. renalis: Се одвојува под нивото на a. mesenterica superior.

• Десна (a. renalis dextra): Поставена повисоко. Односи напред: v. cava inferior, caput pancreatis и pars descendens duodeni.

• Лева (a. renalis sinistra): Пониско поставена. Минува зад v. renalis sinistra, corpus pancreatis и v. lienalis.

• Гранки: Се делат на ramus anterior и ramus posterior. Даваат a. suprarenalis inferior и rami ureterici. Пред хилусот, предната гранка дава сегментални артерии: superior, anterior superior, anterior inferior и inferior. Задната гранка е за sinus renalis (a. segmenti posterioris).

• A. testicularis / a. ovarica?

Латерална група гранки на Aorta abdominalis

• A. testicularis / a. ovarica: Се одвојуваат под бубрежните артерии.

• A. testicularis: Минува преку m. psoas major, низ ингвиналниот канал во funiculus spermaticus. Се дели на гранка за тестисот (mediastinum testis) и гранка за епидидимисот (анастомозира со a. ductus deferentis).

• A. ovarica: Минува преку m. psoas major, се вкрстува со a. iliaca externa, оди низ lig. suspensorium ovarii. Се дели на гранка за овариумот и тубарна гранка (анастомозира со r. tubarius од a. uterina).

A. phrenica inferior?

Дорзална (париетална) група гранки на Aorta abdominalis

• A. phrenica inferior: Се одвојува кај truncus coeliacus. Дава a. suprarenalis superior. Завршува со латерална гранка (анастомозира со aa. intercostales и a. musculophrenica) и медијална гранка (со a. pericardiacophrenica).

Aa. lumbales?

Дорзална (париетална) група гранки на Aorta abdominalis

• Aa. lumbales (L1-L4): Се протегаат зад m. psoas major. Секоја дава ramus dorsalis за грбните мускули и ramus spinalis за вертебралниот канал. Анастомозираат со: aa. intercostales posteriores, a. epigastrica inferior, a. circumflexa ilum profunda, a. subcostalis, a.iliolumbalis.

A. sacralis mediana?

Дорзална (париетална) група гранки на Aorta abdominalis

• A. sacralis mediana: Непарна гранка од задната страна на аортата. Се спушта пред L4, L5 и сакрумот.

Завршни гранки на аортата?

Завршни гранки: Aa. iliacae communes

Се делат на ниво на L4 на десна и лева, а кај сакроилијачниот зглоб се делат на:

1. A. iliaca interna: За органите и ѕидовите на карлицата.

2. A. iliaca externa: Минува по медијалниот раб на m. psoas major, зад ингвиналниот лигамент продолжува како a. femoralis.

Бочни гранки на a. iliaca externa?

• Бочни гранки:

• A. epigastrica inferior: Настанува над ингвиналниот лигамент, минува зад сперматичната врвка, го пробива vagina m. recti abdominis и анастомозира со a. epigastrica superior. Дава: a. cremasterica, ramus pubicus, rami musculares и rami cutanei.

• A. circumflexa ilium profunda: Оди по crista iliaca, анастомозира со a. iliolumbalis и a. glutea superior.