Wojny i ugody - nowożytność (Polska)

Kircholm

1605

• Jan Karol Chodkiewicz

• duży rozbrat w proporcji wojsk

• Szwecja, kampania inflancka

1648

1. Żółte Wody (Czarniecki; śmierć Władysława IV)

2. Korsuń

3. Piławce

→ klęski polsko-litewsko-ruskie

Oblężenie Zbaraża

• Jeremi Wiśniowiecki

• 10.07-21.08 (40 dni)

• 6x większe siły kozacko-tatarskie

• Skrzetuski

→ Ugoda zborowska:

• zwiększenie liczby kozaków rejestrowych do 40 tys.

• Chmielnicki - hetman wojsk zaporoskich

• Utworzenie hetmanatu na terytoriach: kijowskim, bracławskim i czernihowskim

• indygenat dla szlachty prawosławnej

• likwidacja unii brzeskiej

Beresteczko

1651

• Jan Kazimierz, największa bitwa

• Ugoda w Białej Cerkwi
  → rejestr: 40 tys. → 20 tys.
  → zmniejszenie hetmanatu do samej kijowszczyzny

Batoh

1652
→ śmierć 8 tys. polskich jeńców; wyginięcie wielu dowódców
→ Czarniecki

1653

Żwaniec; wraca ugoda zborowska

Hadziacz

1658;Iwan Wyhowski

• Rzeczpospolita Trojga Narodów z Wielkim Księstwem Ruskim o podobnym statusie co Litwa

• likwidacja unii brzeskiej

Połonka i Cudnów

1660; Czarniecki z Sapiehą i Lubomirski z Rewerą-Potockim

Jasna Góra

1655, Augustyn Kordecki

Traktaty welawsko-bydgoskie

1657

Prusy od początku potopu paktowały ze Szwedami. Początkowo miały (1655) zagwarantowaną pełną suwerenność i nabytki terytorialne. W 1656 wypowiedziały posłuszeństwo suwerenowi polskiemu, zmieniając go na Gustawa Adolfa II. W Radnot brały udział w planowanym rozbiorze RP, obiecano mu za to pełną suwerenność w Prusach Książęcych, oraz Warmię. Ostatecznie gwiazda Szwecji bladła, Siedmiogród pokonano i okazało się, że polski król może dać więcej, jako gracz odzyskujący inicjatywę.

• w razie wygaśnięcia linii Hohenzollernów, Prusy miały wrócić do RP jako lenno

• stany pruskie nie otrzymały królewskiej pomocy jako apelacji od wyroków elektora; utrata ostatniego cienia kontroli nad Prusami

• przymierze wojskowe i otwarcie portów

• pełna tolerancja dla katolików

• homagium eventuale przy każdorazowej zmianie władcy

→ Fryderyk, zwany Wielkim.

Andruszów

1667

• Lewobrzeżna Ukraina

• Czernihów, Smoleńsk, Siewiersk

Oliwa

1627 bitwa morska;

1660 pokój

• utrata Inflant na rzecz Szwecji (oficjalna)

• zrzeknięcie się praw do korony szwedzkiej

• potwierdzenie Welawy

• wolność handlu na Bałtyku

• Wolność wyznania w Prusach Książęcych

Mątwy

1666, w ramach rokoszu Lubomirskiego

• Jan Sobieski

Guzów

1607 w ramach rokoszu Zebrzydowskiego

• Chmielnicki i Żółkiewski (rojaliści)

• po detronizacji Zygmunta III pod Jeziorną 24.06

Cecora

1620; Żółkiewski

Chocim

1621 Chodkiewicz; pokój hetmański
- Turcja miała prawo ingerować w wewnętrzne sprawy Mołdawii i zatwierdzać wybór hospodarów wołoskich.

• Cała wyprawa była pomysłami imperialnymi magnatów i Zamoyskiego, aby z kondominium polsko-tureckiego, jakim była Mołdawia, stworzyć sobie bufor na Turcję. To jedyny raz w historii, kiedy polskie wpływy ocierały się o Dunaj. Niestety nie wyszło, a obydwu hetmanów zmarło w bitwach.

• Zaczęło się od I bitwy cecorskiej (1595) i osadzenia na tronie hospodarskim Jeremiego Mohyły, którego musiał zatwierdzić Sułtan, a po obaleniu Michała Walecznego w Siedmiogrodzie, na tronie wołoskim osadzono brata, Szymona Mohyłę.