theorie wondzorg deel 2

Flashcards based on lecture notes about wound management and wound healing processes, including causes, types of wounds, and factors affecting wound healing.

Wat zijn exogene oorzaken van wonden?

Wonden veroorzaakt door externe factoren, zoals trauma.

Noem voorbeelden van mechanische oorzaken van wonden.

Snijden, stoten, steken, schaven, schieten, compressie.

Wat zijn chemische oorzaken van wonden?

Wonden veroorzaakt door zuren en basen.

Geef voorbeelden van thermische oorzaken van wonden.

Brandwonden en vrieswonden (uitgebreidheid afh van duur van blootstelling)

Wat zijn elektrische oorzaken van wonden?

Elektrocutie en blikseminslag. (Lichtenberg figures)

Hoe ontstaat een wond door straling?

Na radiotherapie.

Beschrijf een eerste graads brandwond.

Eytheem (roodheid) en oedeem, gesloten wonde, zeer pijnlijk (door interzctie met bezenuwing).

Wat kenmerkt een tweede graads brandwond?

Blaarvorming (kan open zijn), pijnlijk, rood tot lichtroze.

Wat is het verschil tussen oppervlakkige en diepe tweede graads brandwonden?

Oppervlakkig: dermis met intacte haarfollikels, zweet- en talgklieren. Diep: volledige dermis verbrand.

Hoe ziet een derde graads brandwond eruit?

Niet pijnlijk lokaal, lederachtig, wit of beige van kleur, geen spontane genezing.

Wanneer wordt huidtransplantatie overwogen bij een derde graads brandwond?

Bij brandwonden groter dan een 2 euromunt.

Wat kenmerkt een vierde graads brandwond?

Verkoling (ziet er zwart uit), volledige huid + onderliggende weefsels verbrand.

Wat is de eerste stap bij eerste hulp bij brandwonden?

Zorg dat jezelf niet in gevaar komt en eerst water, de rest komt later.

Hoe doof je vlammen bij een slachtoffer?

Door over de grond te rollen, te bedekken met een deken of te besprenkelen met water. → vermijd dat ZV gaat lopen: nog meer vlammen)

Wanneer moet je kleding van een slachtoffer verwijderen?

Alleen als die niet aan de huid kleeft of bij chemische middelen ASAP.

Waarom is het belangrijk om ringen te verwijderen bij brandwonden?

Voor oedeemvorming.

Wat is de ABC bij eerste hulp?

Controleer bewustzijn, controleer en houd ademweg vrij, verwittig de hulpdiensten en start reanimatie indien nodig.

Met welke temperatuur moet je brandwonden koelen?

Zacht stromend leidingwater (15-18°C).

Hoe lang moet je brandwonden minimaal koelen?

Minstens 15-20 minuten.

Hoe voorkom je onderkoeling?

koel enkel de brandwonden en bedek rest van lichaam, gebruik bij grote brandwonden bij transport enkel isothermische folie, geen natte doeken of burn shields

Wanneer gebruik je lauw water bij het koelen van brandwonden?

Bij grote oppervlakken of kleine kinderen (20-30°C).

Wat doe je als er geen proper water voorhanden is bij brandwonden?

Toch koelen!

Hoe lang moet je chemische brandwonden spoelen?

30-45 minuten.

Waarom is het belangrijk om spoelwater bij chemische brandwonden niet over intacte huid te laten lopen?

Om verdere irritatie te voorkomen.

Wat is Diphoterine®?

Een spoeling die zowel basen als zuren neutraliseert bij chemische brandwonden.

Waarom moet je initieel niks op een brandwonde smeren?

Bemoeilijkt evaluatie van de wonde.

Waarmee dek je een brandwonde af?

Steriel verband of doek, eventueel propere handdoek of laken.

Waarom moeten verbrande zones hoger gezet worden?

Voorkomt oedeem en ischemie. → dit zeker tijden seerste 48u doen

Waarom mag een slachtoffer geen eten of drinken krijgen?

Eventuele intubatie en gevaar voor slikpneumonie bij verbranding aan de keel.

Wat is een teken van mogelijke verbranding van de luchtwegen?

Verbrand neushaar.

Wat is de oorzaak van slecht helende wonden door endogene oorzaken?

Afwijkende doorbloeding van het wondbed met zuurstoftekort.

Geef voorbeelden van arteriële aandoeningen die wondgenezing beïnvloeden.

Arteriosclerose (arterieel ulcus).

Geef voorbeelden van veneuze aandoeningen die wondgenezing beïnvloeden.

Veneuze insufficiëntie (veneus ulcus).

Hoe beïnvloedt diabetes de wondgenezing?

Diabetesvoet.

Welke factoren gebonden aan de zorgvrager kunnen de wondgenezing beïnvloeden?

Leeftijd/huidintegriteit, huidskleur, comorbiditeiten.

Hoe beïnvloeden druk- en schuifkrachten de wondgenezing?

Kunnen leiden tot decubitus.

Hoe beïnvloedt kanker de wondgenezing?

Oncologisch ulcus.

Hoe beïnvloedt een infectie de wondgenezing?

Erysipelas (wondroos), abces.

Welke invloed heeft de leeftijd van de zorgvrager op de wondgenezing?

Jonge kinderen en ouderen hebben een verhoogd risico op complicaties.

Waarom zijn ouderen vatbaarder voor complicaties bij wondgenezing?

Verminderde efficiëntie immuunsysteem, verminderde capillaire doorbloeding, vatbaar voor malnutritie, vertraagde collageensynthese, minder elastine, multimorbiditeit.

Welke risico's zijn er bij een donkere huidskleur en wondzorg?

Verhoogd risico op vertraagde diagnose, onjuiste behandeling, slechtere wondgenezing, hypertrofe littekens, ernstige infecties.

Welke aandachtspunten zijn belangrijk bij de verzorging van een patiënt met een donkerdere huidskleur?

Verhoog kennis van zorgverleners, gebruik gestandaardiseerde beoordelingsinstrumenten, kijk naar kleurveranderingen, gebruik alle zintuigen, controleer warmte, bevraag de pt.

Hoe beïnvloeden neurologische aandoeningen de wondgenezing?

Alzheimer kan leiden tot decubitus.

Geef voorbeelden van vasculaire aandoeningen die de wondgenezing beïnvloeden.

Arteriële insufficiëntie, veneuze insufficiëntie, capillaire insufficiëntie.

Hoe beïnvloeden stofwisselingstoornissen de wondgenezing?

Nierinsufficiëntie, diabetes.

Hoe beïnvloeden longziekten de wondgenezing?

COPD.

Hoe beïnvloeden aandoeningen met onderdrukking van het immuunsysteem de wondgenezing?

Oncologische behandelingen, HIV.

Welke psychologische factoren kunnen de wondgenezing beïnvloeden?

Stress, te weinig slaap, roken, alcohol, druggebruik, cognitieve mogelijkheden, gebrek aan therapietrouw, gedragsproblemen, automutilatie, moeilijke sociale omstandigheden.

Wat is malnutritie?

Voedingstoestand raakt uit evenwicht (ondervoeding of obesitas).

Waarom zijn proteïnen belangrijk voor wondgenezing?

Aminozuren en eiwitten nodig voor productie collageen → nieuw bindweefsel. Indien tekort: vertraagde wondgenezing en minder elastisch litteken.

Waarom zijn koolhydraten belangrijk voor wondgenezing?

Omzetting tot adenosinetrifosfaat. Energie die vrijkomt belangrijk voor veel chemische reacties. Indien onvoldoende koolhydraten: afbraak van eiwitten voor leveren energie.

Waarom zijn vetten belangrijk voor wondgenezing?

Bron van energie. Belangrijk bij vorming van celmembraan.

Welke rol speelt vitamine A bij wondgenezing?

Crosslinking van collageenvezels en helpt bij epithelialisatie.

Welke rol speelt vitamine B bij wondgenezing?

Collageensynthese en vorming antilichamen door lymfocyten.

Welke rol speelt vitamine C bij wondgenezing?

Collageensynthese.

Welke rol speelt vitamine K bij wondgenezing?

Synthese van stollingsfactoren.

Welke rol spelen ijzer en koper bij wondgenezing?

Crosslinking van collageen.

Welke rol speelt zink bij wondgenezing?

Component van enzymen die rol spelen bij synthese van nucleinezuren. Indien tekort: verminderde eiwitsynthese en celproliferatie.

Hoe kan hydratatie de wondgenezing bevorderen?

Zowel door vochtinname als topische hydraterende middelen.

Hoe beïnvloeden immunosuppressiva de wondgenezing?

Onderdrukken immuunstelsel door verhinderen DNA-synthese, inhibitie bepaalde enzymen, verzwakking gastheer → meer risico op infectie.

Hoe beïnvloeden cytostatica de wondgenezing?

Tegenhouden groei sneldelende kankercellen. Ook groei andere sneldelende cellen vertraagd (huid en slijmvliezen) → Sterk vertraagde wondgenezing.

Hoe beïnvloeden anti-inflammatoire medicatie de wondgenezing?

Negatief effect op wondheling (verlengde inflammatie door inhibitie prostaglandines). Cortico’s: ook rechtstreeks effect op fibroblasten → verstoorde collageenvorming.

Hoe beïnvloeden anticoagulantia de wondgenezing?

Langdurige bloeding, verstoorde stolling.

Hoe beïnvloedt radiotherapie de wondgenezing?

Kan ontstaan tijdens therapie, ook maanden tot jaren nadien. Ernst afhankelijk van uitgebreidheid, stralingsdosis, frequentie en lokalisatie van de bestraling.

Hoe beïnvloedt pijn de wondgenezing en QOL?

Negatieve invloed.

Wat zijn de 4 types pijn bij wondzorg?

achtergrond/rustpijn, doorbraakpijn, procedurele pijn, operatieve pijn

Waarom is adequate pijnbestrijding belangrijk bij wondgenezing?

Versnelt wondgenezing.

Wat is neuropathie?

Gevoelsfunctie verdwijnt (bvb diabetesvoet).

Wat is de betekenis van CDST in wondmanagement?

Clinical Decision Support Tool

Wat is het eerste dat je doet bij eerste hulp bij brandwonden?

Jezelf in veiligheid brengen.

Waarom is het belangrijk om brandwonden te koelen met water?

Om de warmte uit de huid te trekken en verdere schade te voorkomen.

Waarom is het belangrijk om brandwonden af te dekken?

Om infectie te voorkomen.

Waarom is het belangrijk om de wond regelmatig te controleren?

Om infecties en andere complicaties vroegtijdig te ontdekken.

Waarom is het belangrijk om de wond vochtig te houden?

Om de celgroei te bevorderen.