Spelling

Wat is spelling?

woorden correct kunnen schrijven volgens de regels van het Nederlandse spellingsysteem. Het is een toepassing op de code die leerlingen moeten decoderen in het technisch lezen.

een code die taal voorstelt in lettercombinaties. Wanneer we schrijven maken we een code, het probleem: het Latijn heeft ongeveer 26 letters, maar er zijn 40 klanken in het Nederlands. Oplossingen letters combineren of verdubbelen.

Hoe erg is het dat kinderen fouten maken?

Leerlingen mogen gerust fouten maken, want ze zijn aan het leren, maar moeten wel de attitude aanleren om op zoek te gaan naar hun fouten en die te corrigeren. Ze moeten er bewust van zijn dat fouten communicatie kunnen belemmeren. Ten alle tijden willen we schrijfangst vermijden!

In welke mate speelt taalbeschouwing een rol binnen spellingsonderwijs. Geef twee voorbeelden.

Taalbeschouwing heeft een belangrijke rol binnen het spellingonderwijs. Door aan taalbeschouwing te doen, leren kinderen meer inzicht te krijgen in het spellingsysteem dan te werken met trucjes.

• Meer uitleg geven over de opbouw van woorden, zorgt ervoor dat leerlingen begrijpen waarom je woorden soms anders schrijft dan we zeggen. Dit door bv. samenstellingen te verdelen in stukjes (morfeem) worstje - worst en je 

• Maar ook de betekenis van woorden is er belangrijk om te ‘zien’ hoe je iets schrijft.
  bv. inpakken → je gaat iets ‘in’ de verpakking doen.

Hoe komt het dat mensen werkwoordfouten maken? Cf. artikel De Brabandere en Sandra: meerdere verklaringen + onderscheid sterkere en zwakkere spellers kennen, ook: wat zijn werkwoord homofonen?

Dit wordt veroorzaakt door 4 zaken: 

1. mentale processen die de werking van het geheugen toren, eventueel in combinatie met motorische interferentie,
   - Te veel bezig met de inhoud, te veel plaats tussen → te weinig werkgeheugen om hier dan mee bezig te zijn.
   - maar ook door homofonen werkwoorden, kan zijn met dezelfde en andere werkwoorden. bv. wordt - word, lijden - leien

2. gebrek aan grammaticaal bewustzijn en 

3. gebrek aan regelkennis. 
   In het onderwijs kunnen we vooral werken aan grammaticaal bewustzijn en regelkennis.

Waarom werkt de spellingchecker niet?

Een spellingchecker is niet bewust van de grammaticale bewustzijn. Homofonen zal hij niet herkennen.

Waar vind je spelling terug in Op stap? Cf. oefening woordpakketten: spellingkwesties kunnen situeren binnen leerlijn.

In Op Stap komt spelling terug:

• binnen het domein taalsysteem

• gekoppeld aan taalbeschouwing

• geïntegreerd in lezen en schrijven

• via een duidelijke spellingsleerlijn.

Op stap is het leerplan- / referentiekader van het Katholiek onderwijs vlaanderen waarmee men de opbouw van het taalonderwijs in het taalonderwijs in het lager onderwijs bespreekt.

Wat zeggen de minimumdoelen:

• spellingcategorieën kennen en kunnen

• werkwoordspelling kennen en kunnen

• transfer van regel (correct schrijven in echte zinnen en teksten)

Waarom moeten we inzetten op spelling?

Waarom inzetten: heeft een belangrijke rol bij communicatie. Daarnaast is het ook de basis voor een goede lees- en schrijfvaardigheid, maar ook voor schoolsucces en maatschappelijke participatie.

Ons Nederlands  spellingssysteem bestaat uit drie basisbeginselen (vastgelegd door de Nederlandse Taalunie).

1. principe van de standaarduitspraak (fonologisch principe)

Ik schrijf wat ik hoor, hoorwoorden

2. principe van de gelijkvormigheid (morfologisch principe)

we spellen zoveel mogelijk op dezelfde wijze, regelwoorden

3. principe van de etymologie (klankdelen)

bepaald door zijn herkomst, onthoudwoorden

Hoe pak je een woordpakket aan?

Stap 1 - woordbeelden bekijken.

• fonologisch, semantisch, morfologisch, syntactisch + aandacht lidwoorden.

Stap 2 - groeperen aan de hand van kapstokwoorden.

Stap 3 - hoe pak je dit aan.

• Spellingsregels, uitleggen - modelen, samen, per twee en alleen.

Stap 4 - oefenen (en dus automatiseren)

Stap 5 - tussentijds dictee (controle)

Stap 6 - resultaat: leerlingen passen de regel overal toe (transfer)

Hoe leren leerlingen spellen? = hoe ziet een effectieve spellingsdidactiek eruit? Didactische termen gebruiken + die didactische principes kunnen aanduiden in of toevoegen aan een bestaande les.

1. Voor het schrijven -  houvast bieden door stil te staan bij de spellingkwestie.

2. Tijdens het schrijven - klassikale instructies, expliciet aandacht aan de regel + nadruk wat voor soort woord is het? (zie hieronder)
   - hoorwoorden = je schrijft wat je hoort
   - regelwoorden = je hebt een expliciete spellingregel nodig
   - onthoudwoorden = je onthoudt (je spelt niet zoals je hoort en er is geen regel

3. Na het schrijven - na lezen.

Hoe werk je incidenteel of intentioneel aan spelling?

Intentioneel want we leren de spellingsregels doelbewust aan bij onze leerlingen. 

Incidenteel wanneer we toevallig iets aanbod laten komen.

Zijn dictees geschikt om een uitspraak te doen over de spellingvaardigheden van een kind?

Nee, het is niet altijd betrouwbaar als enge evaluatievorm. Het is goed als oefening om nadien te differentiëren. Bij een dictee is een foutenanalyse dus erg belangrijk.

Hoe ziet ons Nederlandse spellingssysteem eruit? Beginselen kunnen uitleggen en herkennen in voorbeelden.

Ons Nederlands  spellingssysteem bestaan uit drie basisbeginselen (vastgelegd door de Nederlandse Taalunie).

1. principe van de standaarduitspraak

Ik schrijf wat ik hoor, hoorwoorden

2. principe van de gelijkvormigheid

we spellen zoveel mogelijk op dezelfde wijze, regelwoorden

3. principe van de etymologie

bepaald door zijn herkomst, onthoudwoorden