3. VALSE VRIENDEN

afkomen/langskomen

afkomen = naar beneden komen, ergens naartoe komen, ergen weg komen
langskomen = op bezoek komen

al lang/allang

al lang = al een lange tijd
allang = al een lange tijd/heus

allicht/wellicht

allicht = (vrijwel) zeker, vanzelfsprekend
wellicht = misschien, mogelijk, mogelijkerwijs

college/cursus/syllabus

college = één les
cursus = hele lessenreeks
syllabus = overzicht/bundel van de leerstof

consummeren (ook: consommeren) - consummatie (ook: consommatie)/consumeren - consumptie

consummeren (ook: consumeren) - consummatie (ook: consommatie) = de voltrekking van het huwelijk door de coïtus
consumeren - consumptie = drankje, hapje in een café, restaurant,…

coup/coupe

coup = staatsgreep
coupe (is niet standaardtaal) = haardracht, schaaltje waaruit je ijs eet

curieus/nieuwsgierig

curieus = 1) vreemd, merkwaardig, 2) nieuwsgierig
nieuwsgierig = verlangen om iets te weten te komen

danken aan/wijten aan

danken aan = iets of iemand wordt gewaardeerd → altijd positief
wijten aan = iemand voor iets aanrekenen, iemand ergens verantwoordelijk voor houden → altijd negatief

deftig/fatsoenlijk

deftig = statig, waardig, chic/snobistisch
fatsoenlijk = net

doorgaan/plaatsvinden

doorgaan = wordt gebruikt als het onzeker was of is of een gebeurtenis of evenement zou of zal plaatsvinden
plaatsvinden = kan ook gebruikt worden als er sprake is van onzekerheid, de nadruk ligt dan op waar/wanneer iets plaatsvindt

fysisch/fysiek

fysisch = betrekking hebbend op de natuur, natuurkundig
fysiek = lichamelijk, betrekking hebbend op de stoffelijke natuur

gekend/bekend/geweten

gekend = weten wie of wat iemand of iets is, met iemand of iets bekend of vertrouwd zijn/iemand raadplegen, naar zijn mening vragen
bekend = beroemd, befaamd/geweten/geïdentificeerd
geweten = predicatief gebruikt als synoniem voor bekend

gekwetst/gewond/geblesseerd

gekwetst = psychisch verwonden/krenken, beledigen
gewond = fysiek verwonden
geblesseerd = fysiek verwond in de sport

het/de idee

het idee = concrete gedachte/begrip, benul/mening, opvatting/ ingeving, plan
de idee = filosofisch denkbeeld/onveranderlijk grondbeeld/het idee

hoelang/hoe lang

hoelang = de duur van iets
hoe lang = de lengte van iets

ingang/toegang/inkom

ingang = plaats waar men kan binnengaan, weg waarlangs men ergens heen kan gaan
toegang = het recht of de mogelijkheid of de prijs die voor de ingang betaald moet worden
inkom (niet zeker of het standaardtaal is) = ingang/toegang/hal/entree/toegangsprijs

inrichten/organiseren

inrichten = geschikt maken van een ruimte voor een bepaald doel
organiseren = het treffen van voorzieningen om een bepaalde gebeurtenis goed te laten verlopen of iets goed te laten functioneren

kritisch/kritiek

kritisch = beoordelend, geneigd of bekwaam tot oordelen, betrekking hebbend op (tekst)kritiek
kritiek = hachelijk, gevaarlijk, cruciaal
- in combinatie met (succes)factoren zijn zowel kritisch als kritiek gangbaar
- in de natuurkunde zijn zowel kritisch als kritiek gangbaar om uit te drukken dat iets op het punt staat over te gaan van de ene toestand naar de andere

leerlingen/scholieren/studenten

leerling = iemand die basisonderwijs of middelbaar onderwijs geniet
scholier = iemand die middelbaar onderwijs geniet
student = iemand die hoger onderwijs of middelbaar onderwijs (=ongebruikelijk) geniet

lukken/slagen/slaan

lukken = iets lukt iemand
slagen = iemand slaagt iets
slaan = iemand slaat iemand

de/het opzet

de opzet (= Ndl) = het op touw zetten van iets, organiseren van iets, de wijze van organiseren/bedoeling, voornemen, intentie
het opzet (=België) = het op touw zetten van iets, organiseren van iets, de wijze van organiseren/bedoeling, voornemen, intentie

kortelings/binnenkort

kortelings = verwijst naar situatie/handeling in het verleden
binnenkort = verwijst naar situatie/handeling in de toekomst

kostelijk/kostbaar

kostelijk = voortreffelijk, uitstekend, zeer nuttig
kostbaar = duur, waardevol

moraal/moreel

moraal = morele kracht/gevoel van zelfvertrouwen/heersende opvatting/besef van goed en kwaad
moreel = morele kracht/gevoel van zelfvertrouwen

tegoed/te goed

tegoed = zn;positief saldo, werkwoordelijke uitdrukking; tegoed hebben (recht hebben op iets), tegoed houden (iemand krijgt nog iets vvan je), tegoed doen (uitgebreid eten/genieten)
te goed = bn;beter dan gewenst

teveel/te veel

teveel = zn;overschot, overmaat
te veel = bn;meer dan gewenst

teneinde/ten einde

teneinde = vw;om
ten einde = tot een einde, voorbij, ook in ten einde raad

tenminste/ten minste

tenminste = althans, in ieder geval
ten minste = minstens, op z’n minst

tenslotte/ten slotte

tenslotte = per slot van rekening
ten slotte = tot slot, tot besluit

tweejaarlijks/halfjaarlijks/twee keer per jaar

tweejaarlijks = elke twee jaar, om de twee jaar
halfjaarlijks = twee keer per jaar

uitweiden/uitwijden

uitweiden = breedvoerig spreken (van onderwerp afgedwaald)
uitweiden = wijder worden, wijder maken

verschieten/schrikken

verschieten = st in België
schrikken = st in België en Nederland

weids/wijds

weids = groots, ruims
wijds = ruim, breed

wijten aan/wijden aan

wijten aan = toeschrijven aan, meestal voor negatieve oorzaken
wijden aan = tijd of aandacht besteden aan de officieel in gebruik nemen

zicht/gezicht

zicht = het zien, de mogelijkheid om te zien
gezicht = aanblik, uitzicht

zolang/zo lang

zolang = bw;ondertussen/vw;gedurende de tijd dat
zo lang = drukt uit in welke mate iets lang is, kan zowel slaan op ruimte als op tijd

zoveel/zo veel

Als de zin ook juist is wanneer ‘zo( )veel’ wordt vervangen door ‘veel’ of ‘zo weinig’ kan beide
Als dat niet mogelijk, is alleen de spelling zoveel correct

niet het minst/niet in het minst

niet het minst = in de eerste plaats, vooral
niet in het minst = helemaal niet, allerminst/in de eerste plaats, vooral

nota/notitie/notie

nota = (officieel) geschrift waarin een mededeling wordt gedaan of een standpunt wordt uiteengezet/factuur/
nota nemen/notitie nemen = kennis van iets nemen en aandacht schenken aan
notitie = aantekening
notie = begrip, idee, beeld/enige kennis, elementaire kennis

olie op de golven/olie op het vuur

olie op de golven = de gemoederen sussen, een conflict kalmeren
olie op het vuur = wat inhoudt dat je een situatie of ruzie juist erger maakt door iets te zeggen of iets te doen

onderschriften/ondertitels

onderschrift = korte tekst die onder een afbeelding of foto staat
ondertitels = tekst onderaan film-, televisie- en videobeelden met de weergave of de vertaling van wat er gezegd wordt

ouderdom/leeftijd

ouderdom = bij personen ‘hoge leeftijd’, bij zaken ‘de tijd dat iets bestaat’
leeftijd = de tijd dat iets bestaat

pijl/peil/pijler/peiler

pijl = projectiel/langwerpig gepunt teken om richting aan te geven
peil = merkteken om een bepaalde maat aan te geven/beoogd, bereikt, normaal, niveau
pijler = steunpunt, paal, pilaar
peiler = iemand die peilt (peilen = de diepte of hoogte meten, de hoeveelheid bepalen)

schepte/schiep

schepte = putten, ergens uit halen/verwerven, opdoen
schiep = creëren

stadion/stadium

stadion = sportterrein met tribunes eromheen
stadium = fase in ontwikkelingsproces

talrijk/talloos

talrijk = rijk in aantal
talloos = zo ontzettend veel dat het niet te tellen is

tekort/te kort

tekort = zn;hoeveelheid die ontbreekt, nadelig saldo
te kort = bn;korter dan gewenst