Türk Hukuk Tarihi Ders Notları

Türk Hukuk Tarihi dersi kapsamında Eski Türk devletleri, İslam hukuku, Osmanlı hukuku, aile, borçlar ve ceza hukuku üzerine hazırlanan kapsamlı soru-cevap kartları.

Eski Türk devletlerinde ikili idare yapısında egemenliğin dağılımı nasıldır?

İkili idaresinde egemenlik daima bir tarafta olup diğer taraf ona tabi bulunmaktaydı.

Mukataalı vakıflarda arazi mülkiyeti kime aittir?

Vakfa veya devlete aittir; tasarruf edene ait değildir.

Eski Türk devletlerinde törenin oluşum şekilleri nelerdir?

1. Halk arasında örf ve adetlerin hukuki karakter kazanması, 2. Hakanın iradesi, 3. Kurultay kararları.

Para vakıflarında vakfın giderleri nasıl karşılanırdı?

Vakfedilen paralar faizi (neması) ile geri alınır ve bu gelir ile vakfın giderleri karşılanırdı.

Hunlarda yargılama süreci kaç günü aşmamasına dikkat edilirdi?

$10$ günü aşmamasına dikkat edilirdi.

Eski Türk aile hukukundaki ‘kalın’ ödemesinin tanımı nedir?

Evlenme anında erkeğin kızın ailesine yaptığı bir ödemedir.

Uygurlarda gelişmiş bir sözleşmeler hukukunun varlığına işaret eden kurumlar nelerdir?

Faizli ödünç ve rehin gibi kurumlar.

Karahanlılar döneminde İslamiyet'in resmen kabulü hangi hükümdar ile gerçekleşmiştir?

Saltuk Buğra Han.

Müslüman Türkler tarafından tarihte kurulan ilk devlet hangisidir?

Tolunoğulları devleti.

3. asra kadar her nesilde yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan çok sayıda râvi tarafından rivayet edilen hadislere ne denir?

Mütevatir hadis.

İslam hukukunda hukukçunun fayda ve yararlılığa yönelik (kitap, sünnet ve icmada bulunmayan) hüküm vermesine ne ad verilir?

Maslahat (veya İstihsan).

Hz. Muhammed’in (s.a.v) İslam’ın şearinden sayılan ve terk edilmesini uygun görmediği sünnetlere ne ad verilir?

Sünen-i hüda.

Tabiîn döneminde ortaya çıkan iki temel hukuk ekolü hangisidir?

Ehl-i hadis ve Ehl-i rey.

İmam Şafii’nin İslam hukuk tarihindeki ilk usul eseri kabul edilen çalışması hangisidir?

er-Risâle.

Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'nin İslam hukuk tarihindeki en temel önemi nedir?

İslam tarihinde ilk kez bir devletin öncülüğünde gerçekleştirilen kanunlaştırma hareketi olmasıdır.

1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nin en önemli yenilikçi özelliği nedir?

Mezhepler arası bir tedvin yöntemi izleyerek tek bir mezhebi taklit etme dönemini sona erdirmesi.

Osmanlı Devleti’nde suçluların yakalanması veya cezanın uygulanmasıyla görevli ‘ehl-i örf’ sınıfı yardımcılarına ne ad verilir?

Subaşı veya Muhzır.

Osmanlı'da kadıların görev sürelerinin (kaza süresi) bozulma döneminde $1$ yıla kadar düşürülmesinin temel sonucu nedir?

Kadılık kurumunda yapısal bozulma ve istikrarsızlık.

Divan-ı Hümayun’da görülen bir davada kadının kararı hukuka aykırı bulunursa, Divan'ın önceden görüş belirtmesine ne ad verilir?

İhsas-ı rey.

Osmanlı Devleti'nde askeri sınıfa mensup kişilerin tereke (miras) taksimlerini yapmakla görevli kişi kimdir?

Askerî Kassam.

Türk hukuk tarihinde ilk kez 'fermanla kanun hükmü haline getirilen' fetvaları içeren Ebussuud Efendi eseri hangisidir?

Ma’rûzât.

Osmanlı’da hanedanın en yaşlı üyesinin padişah olması kuralına ne ad verilir?

Ekberiyet.

İslam devletinde fethettiği ülkeden göç etmeyip devletle anlaşma yaparak yaşayan gayrimüslim tebaaya ne denir?

Zimmi.

İslam hukukçularının çoğunluk görüşüne göre hilafet için şart koşulmayan nitelik nedir?

Kadın olma.

İslam ceza hukukunda 'Allah ve peygamberi' tarafından belirlenen suç kategorisine ne ad verilir?

Had suçları.

İffetli bir kimseye haksız yere zina isnat edilmesi suçunun teknik adı nedir?

Kazf (Zina iftirası).

Meşru devlet başkanına karşı silahlı ve toplu başkaldırma eylemine ne ad verilir?

Bağy (İsyan).

Kasten veya hataen işlenen yaralama/öldürme fiillerinde mağdura ödenen mali tazminat nedir?

Diyet.

Kendisinden uzun süre haber alınamayan ve hayatta olup olmadığı bilinmeyen kişiye ne denir?

Mefkud.

Kişinin sağ ve hür doğmakla kazandığı, haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğine ne ad verilir?

Vücub ehliyeti.

Babasının vefatından sonra küçüğün mal varlığına bakmak üzere vasiyetname ile tayin edilen temsilciye ne denir?

Vasi.

Vakıf malının gelir getiren başka bir mal ile değiştirilmesi işlemine ne ad verilir?

İstibdal.

Osmanlı'da mahkemeye gidemeyenler için din görevlisi huzurunda nikah kıyılmasına imkan veren belge nedir?

İzinname.

İslam hukukunda nesebin (soyun) tespiti için kabul edilen asgari hamilelik süresi ne kadardır?

$6$ ay.

Hanefi mezhebine göre işlenen bir hırsızlık suçunda had cezası uygulanmışsa zayi olan malın durumu nedir?

Had cezası uygulanmışsa çalınan malı tazmin etme mecburiyeti yoktur.

Ortakların sermaye, kar ve zarar paylaşımı açısından tam eşit olduğu şirket türü hangisidir?

Mufâvada Şirketi.

Sermayenin bir taraftan (rabbü’l-mâl), emeğin diğer taraftan (mudârib) konulduğu ortaklık hangisidir?

Mudârebe Şirketi.