BATCH 4 — Energiebalans, lactaat, enzymen, ionen en bloedgas

Wat zijn triglyceriden?

Vetparameter, onder andere relevant bij hyperlipidemie

Waarvoor meet je NEFA’s vaak bij rund?

Voor beoordeling van energiebalans

Waarom zijn NEFA’s stressgevoelig?

Adrenaline stimuleert hormoongevoelige lipase en vetafbraak

Wanneer stijgen ketonen?

Bij negatieve energiebalans, ondervoeding, verminderde insulinegevoeligheid of Cushing

Wanneer stijgt lactaat fysiologisch?

Bij zware inspanning

Waarvoor gebruik je lactaat klinisch?

Om ernst en prognose/behandelrespons in te schatten

Wat betekent laag lactaat na operatie?

Vaak snellere/betere genezing

Wanneer stijgt lactaat pathologisch?

Bij hypoxie, hypoperfusie, sepsis en metabole acidose

Waarom meet je enzymen in bloed?

Omdat ze vrijkomen bij celschade

Waarom zijn enzymen in bloed vaak abnormaal?

Ze komen in bloed terecht als cellen kapotgaan

Waarom meet je liefst orgaanspecifieke enzymen?

Om te weten welk orgaan betrokken is

Wat is LDH?

Lactaatdehydrogenase, algemene merker voor celverval

Wanneer stijgt LDH?

Bij spierletsels, hemolyse en leverletsels

Wat is AST/GOT?

Aspartaataminotransferase, aspecifiek enzym voor onder andere spier, lever en hemolyse

Wanneer stijgt AST?

Bij spierletsels, hemolyse en leverletsels

Welke pre-analytische fout kan AST verhogen?

Per ongeluk spier aanprikken bij bloedname

Wat is CK?

Creatine kinase, belangrijke merker voor spierletsel

Waarvoor is CK vooral een merker?

Acute spierschade

Waarom is CK een acute merker?

Het heeft een korte halfwaardetijd

Kan hemolyse CK verhogen?

Ja

Waarom kan een liggend dier licht verhoogde CK hebben?

Door hypoxische spierschade door langdurig liggen

Waarom moet je lichte CK-stijging voorzichtig interpreteren?

Training, liggen of manipulatie kan CK licht verhogen

Wat is white muscle disease?

Spierziekte door vitamine E- en seleniumtekort met oxidatieve schade

Welke enzymstijging past bij white muscle disease?

Sterke CK-stijging

Wat zegt AST bij spierletsels t.o.v. CK?

AST blijft langer verhoogd en wijst meer op langdurigere schade

Hoe interpreteer je CK/AST-verhouding bij spierschade?

CK > AST acuut, CK < AST chronisch

Wat is ALT/GPT?

Alanine aminotransferase, merker voor leverschade en soms acute spierletsels

Bij welke dieren wordt ALT vooral gebruikt?

Kleine huisdieren. minder bruikbaar bij paard en rund

Wat is GGT?

Gamma-glutamyltransferase

Waarvoor is GGT een merker?

Leverschade ter hoogte van galgangen, colostrumopname en nierletsels

Waarom kan GGT stijgen bij nierletsels?

Bij acute nierschade of beschadiging van de nierbuisjes (tubuli) lekken de niercellen hun enzymen direct in de urine. Het meten van GGT in de urine is een zeer gevoelige marker om vroege nierschade op te sporen. Bij ernstige chronische nierziekten (CKD) speelt oxidatieve stress in het lichaam een grote rol. Aangezien GGT betrokken is bij de afbraak en opbouw van de antioxidant glutathion, kan de activiteit van het enzym in het bloed toenemen als reactie op deze aanhoudende stress en ontstekingen

Wordt GGT gebruikt bij grote huisdieren?

Ja

Wat is AF/AP?

Alkalisch fosfatase

Waarvoor kan AF/AP stijgen?

Leverschade, nierschade, pancreasletsels of colostrumopname

Waarom is AF/AP vrij algemeen?

Het kan door meerdere organen/processen stijgen

Wat is GLDH?

Glutamaatdehydrogenase

Waarvoor is GLDH een merker?

Leverschade bij grote huisdieren

Waarom wijst GLDH op recente leverletsels?

Het heeft een korte halfwaardetijd

Wat is SDH/ID?

Sorbitoldehydrogenase/iditoldehydrogenase

Waarvoor is SDH een merker?

Korte-termijn leverschade

Waarop wijzen cTnI en cTnT?

Hartspierschade

Waarop wijzen ANP en NT-proANP?

Atriale dilatatie

Waarop wijzen BNP en NT-proBNP?

Ventriculaire dilatatie

Waarop kunnen natriuretische peptiden wijzen?

Hartfalen

Waarom interpreteer je cardiale biomarkers voorzichtig?

Ze kunnen vals verhoogd zijn en zijn bij GHD minder goed op punt

Wanneer stijgt natrium?

Bij dehydratatie of te veel opname, zoals zoutintoxicatie of iatrogeen

Wanneer daalt natrium?

Bij diarree, zweten, speekselen, nierletsels, diuretica, sequestratie, ketonurie, overmatig drinken of glucose-infuus

Hoe evolueren natrium en chloor meestal?

Meestal in dezelfde richting

Wanneer kan chloor dalen terwijl natrium normaal blijft?

Bij braken/maagreflux of bijnieruitputting met laag aldosteron

Wanneer stijgen natrium en chloor samen?

Bij dehydratatie of zoutintoxicatie

Wanneer dalen natrium en chloor samen?

Bij sequestratie of waterretentie

Wat kan normaal natrium met verhoogd chloor betekenen?

Renale tubulaire acidose

Waarop moet je letten bij calciuminterpretatie?

Het labo meet vaak totaal calcium

Waarom is calcium lastig te interpreteren bij hypoalbuminemie?

Een deel van calcium is eiwitgebonden

Waarom is calcium lastig te interpreteren bij alkalose?

Alkalose beïnvloedt geïoniseerd calcium

Wanneer stijgt fosfor?

Bij acute nierinsufficiëntie

Wat doet PTH met fosfor?

Stimuleert fosforexcretie

Waarom kan slechte nierfunctie tot hypercalcemie leiden?

Door verhoogde PTH-productie en verstoorde mineralenbalans

Wanneer daalt fosfor?

Bij anorexie, urineverlies door hyperparathyroïdie of verschuiving van extracellulair naar intracellulair

Waardoor kan fosfor intracellulair verschuiven?

Glucose-infuus door co-transport met glucose

Wanneer stijgen calcium en fosfor samen?

Bij vitamine D-intoxicatie

Wanneer dalen calcium en fosfor samen?

Bij chronische nierinsufficiëntie

Wanneer daalt magnesium?

Bij verlaagde opname, anorexie of verlies via zweten/diarree

Hoe snel moet bloedgasanalyse gebeuren?

Zo snel mogelijk na bloedname

Op welk bloed doe je bloedgasanalyse het best?

Arterieel bloed