Pierwsza Pomoc - Notatki z Wykładu

Zestaw 100 fiszek słownikowych dotyczących zasad pierwszej pomocy, procedur alarmowych, urazów oraz stanów nagłych na podstawie notatek z wykładu.

Numer 997

Numer alarmowy na policję.

Numer 998

Numer alarmowy do straży pożarnej.

Numer 999

Numer alarmowy na pogotowie ratunkowe.

Numer 112

Ogólnoeuropejski numer alarmowy stosowany, gdy potrzebna jest pomoc więcej niż jednej służby lub nie można określić charakteru zdarzenia.

Zasada 30 sekund (112)

Czas, po którym następuje automatyczne przekierowanie numeru alarmowego na inny rejon w przypadku braku odpowiedzi.

Środki ochrony osobistej

Przedmioty takie jak rękawiczki i maseczka, o których należy pamiętać w celu zachowania własnego bezpieczeństwa podczas udzielania pomocy.

Chwyt Rauteka

Specjalistyczny chwyt przeznaczony do ewakuacji poszkodowanego, stosowany m.in. przy wyciąganiu z samochodu.

Wyciąganie z samochodu (warunki)

Czynność wykonywana tylko wtedy, gdy poszkodowany jest nieprzytomny lub istnieje spore zagrożenie (np. stoczenie się auta ze skarpy).

Zagrażająca wysokość

Wysokość równa lub wyższa od wzrostu człowieka.

Niedrożność dróg oddechowych

Najczęstsza przyczyna zgonów w różnych wypadkach.

Uraz odcinka szyjnego kręgosłupa

Uraz, który skutkuje śmiercią poszkodowanego.

Uraz odcinka piersiowego kręgosłupa

Uraz skutkujący paraliżem.

Uraz odcinka lędźwiowego kręgosłupa

Uraz skutkujący brakiem trzymania (np. zwieraczy) oraz paraliżem.

S (w protokole SAMPLE)

Symptomy (objawy) zgłaszane przez poszkodowanego.

A (w protokole SAMPLE)

Alergie, na które cierpi poszkodowany.

M (w protokole SAMPLE)

Mendykanty, czyli leki przyjmowane przez poszkodowanego.

P (w protokole SAMPLE)

Przebyte choroby poszkodowanego.

L (w protokole SAMPLE)

Lunch, czyli czas przyjęcia ostatniego posiłku.

E (w protokole SAMPLE)

Ewentualne inne okoliczności zdarzenia.

Zasłabnięcie

Stan nagły charakteryzujący się osłabieniem bez utraty przytomności.

Omdlenie

Krótkotrwała utrata przytomności; postępowanie obejmuje uniesienie rąk i nóg do góry oraz dopływ świeżego powietrza.

Postępowanie po omdleniu

Uniesienie nóg i rąk, świeże powietrze, zakaz dawania jedzenia/picia przez $10\text{ minut}$ i zakaz podawania leków.

Miód w dziąsła

Sposób postępowania przydatny przy zasłabnięciach/omdleniach.

Krwotok mieszany

Rodzaj krwotoku, którego przykładem jest krwawienie z nosa.

Kolejność opatrywania krwotoku

1. opatrunek, 2. dociśnięcie, 3. staza.

Staza taktyczna (opaska uciskowa)

Stosowana przy zmiażdżeniu (przed uwolnieniem), silnych krwotokach lub amputacji; zakładana $5-7\text{ cm}$ od miejsca amputacji lub możliwie najwyżej.

Czepiec Hipokratesa

Rodzaj opatrunku stosowanego na głowę.

Pakowanie rany

Czynność wykonywana w przypadku rany postrzałowej.

Wbite ciało obce (zasada ogólna)

Ciała obcego nie wyciągamy z rany – należy je stabilizować.

Wbite ciało obce (wyjątki do wyciągnięcia)

Wyciągamy tylko gdy jest bardzo małe, gdy uniemożliwia ucisk lub uniemożliwia ewakuację.

Ciało obce w oku

Sytuacja, w której należy zamknąć oba oczy – w tym to zdrowe.

Zabezpieczenie części amputowanej

Umieszczenie odciętej części ciała w worku z wodą i lodem.

Złamanie stawu

Sytuacja wymagająca usztywnienia dwóch sąsiednich kości.

Złamanie kości

Sytuacja wymagająca usztywnienia dwóch sąsiednich stawów.

Groźne złamania (miednica/udo)

Złamania szyjki kości udowej lub miednicy, które mogą prowadzić do śmierci.

Objawy złamania biodra/uda

Charakterystyczna rotacja nogi oraz jej skrócenie po stronie złamanej.

Oparzenie $1$ stopnia

Zaczerwienienie skóry bez konkretnej pomocy; niebezpieczne u dzieci.

Oparzenie $2$ stopnia

Oparzenie objawiające się pęcherzami; należy schładzać letnią wodą i zdjąć biżuterię.

Oparzenie $2$ stopnia u dziecka

Wymaga natychmiastowego ściągnięcia pampersa, zwłaszcza przy dużej powierzchni poparzenia.

Kiedy wezwać karetkę przy oparzeniu?

Gdy poparzenie obejmuje: całą kończynę, krocze, twarz, ramiona, szyję, kark, obie stopy lub obie dłonie.

Oparzenie $3$ stopnia

Oparzenie głębokie, zwęglone, uszkadzające nerwy (często bezbólowe); najpierw opatrunek, potem schładzanie.

Choroba oparzeniowa

Stan rozwijający się najczęściej między $2$ a $4$ dobą od poparzenia.

Oznaka poparzenia dróg oddechowych

Widoczne ślady poparzenia w okolicy ust i nosa.

Opatrunki hydrożelowe

Specjalistyczne opatrunki stosowane przy poparzeniach.

Wiek ryzyka zadławienia

Szczególnie niebezpieczne u dzieci między $6$ a $12$ miesiącem życia.

Odkrztuszanie niemowlęcia

Głowa poniżej serca, $5$ uderzeń między łopatki, $5$ uciśnięć klatki piersiowej.

Odkrztuszanie dziecka szkolnego

Przerzucenie dziecka przez kolano tak, aby jego brzuch opierał się na nodze ratownika.

Odkrztuszanie dorosłego

Pochylenie, zachęcenie do kaszlu, a następnie wykonanie rękoczynu Heimlicha.

1. ogniwo łańcucha przeżycia

Jak najwcześniejsze rozpoznanie oraz wezwanie pomocy.

2. ogniwo łańcucha przeżycia

Rozpoczęcie uciskania klatki piersiowej.

3. ogniwo łańcucha przeżycia

Użycie defibrylatora AED.

4. ogniwo łańcucha przeżycia

Rozpoczęcie profesjonalnej opieki medycznej.

5. ogniwo łańcucha przeżycia

Opieka nad pacjentem po resuscytacji.

AED na WNS UŚ

Najbliższe urządzenie znajduje się na portierni wydziału.

Objawy zatrzymania krążenia

Utrata przytomności oraz brak oddechu (poszkodowany robi się siny lub blady).

Tętno podczas RKO

Nie ma potrzeby szukania tętna; jeśli nie ma oddechu, zakładamy zatrzymanie krążenia.

Hipoksja (4H)

Niedotlenienie jako odwracalna przyczyna zatrzymania krążenia.

Hipowolemia (4H)

Niedobór płynów lub krwi w organizmie.

Hipo- i hiperkaliemia (4H)

Zaburzone stężenie potasu oraz innych elektrolitów.

Hipo- i hipertermia (4H)

Skrajna temperatura organizmu.

Odma prężna (4T)

Obecność powietrza w jamie opłucnej utrudniająca pracę serca i płuc.

Tamponada osierdzia (4T)

Nagromadzenie się płynu w worku osierdziowym.

Toksyny (4T)

Zatrucia substancjami jako przyczyna zatrzymania krążenia.

Zaburzenia zatorowo-zakrzepowe (4T)

Blokada naczyń przez skrzepy (np. zatorowość płucna).

Polopiryna

Lek, który można podać w przypadku bólu w klatce piersiowej niewiadomego pochodzenia.

Zatrucie paracetamolem

Status medyczny, który łatwo wywołać przez przedawkowanie paracetamolu.

Folia termiczna

Folia, która zatrzymuje utratę ciepła; działa tylko gdy człowiek jest suchy, ubrany i całkowicie owinięty.

Migotanie komór

Mechanizm zatrzymania krążenia, w którym stosuje się AED.

Częstoskurcz komorowy

Mechanizm zatrzymania krążenia, przy którym poszkodowany może być przytomny; stosuje się AED.

Asystolia

Brak aktywności elektrycznej serca; stosuje się tylko RKO (bez AED).

Torsaże (TdP)

Specyficzny rodzaj zaburzenia rytmu serca; stosuje się RKO.

Mix na ból okresowy

Połączenie leków: nospa + paracetamol + pyralgina.

Lokalizacja ucisku klatki piersiowej

Uciskanie należy wykonywać na środku klatki piersiowej.

Zasada 5 wdechów wstępnych

RKO zaczynamy od oddechów w przypadku: niemowląt, topielców, wisielców, porażonych prądem i kobiet w zaawansowanej ciąży.

RKO u kobiety w ciąży

Podkładamy dodatkowo coś pod prawy bok poszkodowanej.

Schemat RKO u dorosłego

$30\text{ uciśnięć}$ klatki piersiowej na $2\text{ oddechy}$ ratownicze.

RKO u niemowlaka

Podczas wdechów obejmujemy swoimi ustami jednocześnie usta i nos niemowlęcia.

Udar niedokrwienny

Stan stanowiący $85$% przypadków udaru, spowodowany zablokowaniem tętnicy przez zakrzep lub zator.

Udar krwotoczny (wylew)

Stan stanowiący $15$% przypadków udaru, wynikający z pęknięcia naczynia krwionośnego w mózgu.

Czynniki udaru niedokrwiennego

Miażdżyca (blaszki cholesterolowe) lub migotanie przedsionków (tworzenie skrzeplin).

Przyczyny udaru krwotocznego

Długotrwałe nadciśnienie tętnicze lub wady budowy naczyń (tętniaki).

B (w BE FAST)

Balance – zaburzenia równowagi.

E (w BE FAST)

Eyes – zaburzenia widzenia.

F (w BE FAST)

Face – opadający kącik ust lub asymetria twarzy.

A (w BE FAST)

Arms – niesymetryczne władanie kończynami lub słabszy uścisk ręki.

S (w BE FAST)

Speech – zaburzenia mowy.

T (w BE FAST)

Time – czas od wystąpienia objawów do wezwania pomocy.

Pozycja udarowa (przytomny)

Ułożenie leżące z tułowiem i głową uniesionymi o ok. $30-40\text{ cm}$.

Pozycja udarowa (nieprzytomny)

Pozycja boczna bezpieczna na boku niesparaliżowanym.

Zakaz jedzenia/picia przy udarze

Wynika z ryzyka zachłyśnięcia z powodu upośledzenia odruchu połykania.

Zakaz podawania leków przy udarze

Nie wolno podawać aspiryny ani leków przeciwbólowych, bo mogą pogorszyć stan przy udarze krwotocznym.

Duszności

Jeden z objawów kardiologicznego bólu w klatce piersiowej.

Promieniowanie bólu kardiologicznego

Ból promieniujący najczęściej do szczęki i łopatek.

Zimne poty

Częsty objaw towarzyszący kardiologicznemu bólowi w klatce piersiowej.

Dławienie

Charakterystyczne uczucie przy problemach kardiologicznych w klatce piersiowej.

Sinienie poszkodowanego

Objaw niedotlenienia towarzyszący zatrzymaniu krążenia lub problemom kardiologicznym.

Zastępowalność numeru 112

Przekierowanie zgłoszenia do innego operatora po $30\text{ sekundach}$ oczekiwania.

Zasada podawania adresu

Należy być konkretnym, zacząć od województwa i korzystać ze słupków drogowych.

Informacje o poszkodowanym

Należy podać wiek, liczbę osób oraz czy są przytomni.

Stabilizacja przy wbitym ciele obcym

Zabezpieczenie przedmiotu przed poruszaniem się, zamiast jego usuwania.