2 WIRUSY I BAKTERIE

na czym polega mechanizm działania soli kuchennej chroniący surowe mięso przez bakteriami

chlorek sodu/sól kuchenna/NaCl powoduje powstanie środowiska hipertonicznego w środowisku życia bakterii (dostających się do mięsa), wskutek czego bakterie te tracą wodę na drodze osmozy i giną

etapy cyklu rozwojowego faga czyli cykl lityczny

adsorpcja, wnikanie, replikacja, składanie i uwalnianie

etapy cyklu lizogennym

adsorpcja wnikanie integracja i replikacja

pozniej w niektorych sytuacjach moze wejsc w cykl lityczny

biologiczne znaczenie reakcji bakterii kiedy gromadzą się w pobliżu ujścia kapilary zawierającej cukier a oddalają się od ujścia kapilary zawierającej fenol

umożliwiają wybór właściwego środowiska życia

pozwalają na zdobywanie właściwego lub odpowiedniego pokarmu

umożliwiają unikanie kontaktu z substancjami szkodliwymi/truciznami

“określ biologiczne znaczenie” co to znaczy

jaką korzyść odnosi dany organizm z przeprowadzenia tych reakcji. Nie opisujesz samego procesu, ale jego cel i skutek dla przetrwania organizmu.

dlaczego koniugacja bakterii nie jest sposobem rozmnażania się

w wyniku tego procesu nie zwiększa się liczba komórek potomnych. Jest to zjawisko wymiany części materiału genetycznego między uczestniczącymi komórkami, w wyniku czego nie zmienia się liczba komórek.

Dlaczego bakterie nie mogą stać się lekooporne jeżeli nabędą odpowiedni gen lub plazmid z genem tylko od innych żywych bakterii?

Ponieważ bakterie mają jeszcze dwa inne sposoby na zdobycie lekooporności, które nie wymagają kontaktu z żywą bakterią:

1. Transformacja (pobieranie DNA od martwych bakterii): Bakteria może pochłonąć geny oporności bezpośrednio z otoczenia. Te geny pochodzą z komórek, które zginęły i rozpadły się (lizowały). Czyli bakteria „ożywia” geny nieżyjącego już sąsiada.

2. Transdukcja (przez wirusy): Geny lekooporności może „podrzucić” bakterii wirus (bakteriofag). Wirus ten wcześniej zaatakował inną bakterię, przypadkiem zapakował jej geny do swojej otoczki i przeniósł je do kolejnej komórki.

rola kapsydu główki bakteriofaga i nazwa związku chemicznego z którego jest on zbudowany

kapsyd główki bakteriofaga zbudowany jest z białek i chroni DNA bakteriofaga przed uszkodzeniami

opisz pierwszy etap infekcji komórki bakterii przez bakteriofaga

Bakteriofag przyczepia się do ściany komórkowej bakterii (za pomocą płytki). Ogonek kurczy się i DNA z główki bakteriofaga zostaje wprowadzone poprzez rdzeń ogonka do cytoplazmy bakterii

w jaki sposób wytwarzane są nowe elementy składowe wirusa w komórkach bakterii

Na bazie informacji genetycznej wirusa komórki bakterii wytwarza jego elementy składowe: DNA i białka kapsydu, które po procesie tzw składania wirusa, tworzą nowe kompletne fagi, zdolne do infekcji innych komórek

rola pozytywna i negatywna bakteriofagów dla człowieka

pozytywy - bakteriofagi można wykorzystać jako wektory do przenoszenia genów w wytwarzaniu organizmów modyfikowanych genetycznie np. bakterii wykorzystywanych do produkcji leków.

można wykorzystać je również do walki z niektórymi chorobami bakteryjnymi np chorobami zwierząt

negatywy - bakteriofagi niszczą bakterie pożyteczne np. bakterie fermentacyjne uzywane w procesach technologicznych na skalę przemysłową

bakteriofagi niszczą bakterie glebowe pożyteczne dla rolnictwa

wyjasnij zasadę działania jednego z testów służących do wykrycia wirusa hiv we krwi

test przesiewowy na przeciwciała we krwi człowieka przeciwko wirusowi - używając antygenów wirusa (białek znajdujących się na powirzchni wirusa) można wykryć wystepowanie przeciwciał we krwi pacjenta, stwierdzając czy dodanie do surowicy krwi człowieka antygenów wirusa powoduje aglutynację.

test genetyczny - w swoim materiale genetycznym wirusy posiadają swoiste sewkencje które mogą być wykrywalne za pomocą testów genetycznych (albo wprost w RNA albo po przepisaniu na cDNA)

okresl role odwrotnej transkryptazy w przebiegu infekcji wirusowej

odwrotna transkryptaza przepisuje informację genetyczną wirusa, zapisaną w cząst RNA na cząsteczkę DNA (co umożliwia połączenie się z materiałe genetycznym komórek infekowanego organizmu)

odwrotna transkryptaza umozliwia przepisanie infromacji genetycznej wirusa z RNA na DNA (co umożliwia włączenie informacji genetycznej wirusa w genom zainfekowanej komórki i jej odczytywanie)

dlaczego procesy przeprowadzone przez bakterie oznaczone na schemnacie literą są korzystne dla roślin

bakterie te mają zdolność wiązania azotu atmosferycznego który przekształcają w związki azotowe łatwiej dostępne i przyswajalne dla roślin. Bakterie te zapoczątkowują cykl przemian nieprzyswajalnego dla roślin azotu atmosferycznego w formę dla nich przsywajalną

jaką rolę w drugim etapie chemosyntezy pełnie energia użyteczna chemicznie uzyskana przez bakterie w etapie pierwszym

energia ta zostaje wykorzystana do syntezy związków organicznych / redukcji CO2 do związków organicznych / asymilacji CO2

znaczenie bakterii nitryfikacyjnych dla roślin

wzbogacają glebę w łatwo przyswajalną dla roślin formę azotu

wzbogacają glebę w jony azotowe, które są łatwo przyswajalne dla roślin

jaka choroba bakteryjna posiada regularne szczepienia ochronne od wczesnego dzieciństwa

gruźlica

co to lekooporność bakterii

zdolność bakterii do przetrwania i namnażania się mimo obecności antybiotyku, który normalnie powinien je zabić lub powstrzymać ich wzrost

• Enzymatyczna dezaktywacja leku: Bakteria produkuje enzym, który niszczy cząsteczkę antybiotyku (np. enzymy beta-laktamazy rozkładające penicylinę) [3].

• Aktywne usuwanie leku (pompy efflux): Bakteria posiada w błonie specjalne białka (pompy), które „wypluwają” antybiotyk z wnętrza komórki, zanim zdąży on zadziałać [3, 4].

• Zmiana miejsca docelowego: Bakteria zmienia budowę swojego organellum (np. rybosomu), tak że antybiotyk nie może się do niego przyłączyć i go zablokować [3, 4].

• Zmniejszenie przepuszczalności bariery: Bakteria modyfikuje swoje kanały w błonie (poryny), przez co antybiotyk w ogóle nie może dostać się do środka [3, 4].

wpływ promieniowania UV na metabolizm i roznażanie się bakterii

metabolizm bakterii:

zmiana struktury enzymów pod wpływem promieniowania UV, co powoduje ich unieczynnienie i dlatego komórka nie może przeprowadzać procesów katalizy enzymatycznej, a w konsekwencji procesów metabolicznych. Uszkodzenie DNA powoduje zatrzymanie biosyntezy białek enzymatycznych katalizujących reakcje biochemiczne, co może prowadzić do zahamowania procesów metabolicznych.

rozmnażanie się bakterii:

promieniowanie UV uszkadza DNA komórek, co uniemozliwia zachodzenie replikacji w konsekwencji podziałów komórkowych.

prominiowanie UV uszkadza białka enzymatyczne odpowiedzalne za proces replikacji DNA lub przebieg podziału komórki, co uniemozliwia rozmnażanie się bakterii

dlaczego konieczne jest coroczne powtarzanie szczepienia przeciw grypie

szczepionka jest specyficzna dla antygenów określonego wirusa, dlatego w kolejnych latach trzeba powtarzać szczepienie aby uodpornić organizm na nowy szczep wirusa.

W wyniku działania szczepionki z danego roku powstają w organizmie przeciwciała zwalczające dany szczep wirusa, które już nie rozpoznają wirusów ze zmutowanych, nowych szczepów

dlaczego duża zmienność genetyczna wirusów grypy przyczynia się do występowania epidemii tej choroby

powoduje że większość ludzi jest na nie nieodporna, dlatego wirusy te łatwo się rozprzestrzeniają w populacji ludzkiej.

Duża zmienność genetyczna wirusów powoduje że powstają wirusy o nowych antygenach, na które układ odpornościowy człowiek nie wytworzył przeciwciał, dlatego choroba łatwo się rozprzestrzenia wśród ludzi

na czym polega odwrotna transkrycpja i jego znaczenie w przebiegu infekcji HIV

polega na przepisaniu inf gen wirusa z RNA na DNA, co umożliwia włączenie informacji genetycznej wirusa w genom zainfekowanej komórki i jej odczytywanie.

który element w budowie wirionu HIV odpowiada za utrudnione rozpoznawanie tego wirusa przez uk odpornościoowy zainfekowanej osoby

utrudnione jest przez osłonkę lipidową, która powstała z błony komórkowej zainfekowanego limfocytu oraz glikoproteiny ktorych duza zmiennosc powoduje ze są trudniej rozpoznawalne przez przeciwciała

dlaczego stwierdzenie "nalezy zaszczepić sie przeciwko HBV, ponieważ dzięki temu uniknie sie zachorowania na raka wątroby" jest falszywe?

jest zbyt kategoryczne i sugeruje, że szczepionka to „cudowny lek” na każdą postać raka wątroby.

1. Wiele przyczyn raka: Rak wątroby może być wywołany przez mnóstwo innych czynników, a nie tylko przez wirusa HBV. Nawet jeśli się zaszczepisz, możesz zachorować na nowotwór z powodu:

   • zakażenia wirusem HCV (na który nie ma szczepionki!),

   • nadużywania alkoholu (marskość wątroby),

   • spożywania aflatoksyn (toksyny grzybów w żywności),

   • czynników genetycznych lub narażenia na substancje chemiczne.

2. Szczepionka chroni przed czynnikiem, a nie bezpośrednio przed chorobą: Szczepionka chroni przed wirusem HBV, który jest jednym z głównych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia nowotworu. Prawidłowe stwierdzenie powinno brzmieć: „Szczepienie przeciwko HBV zmniejsza ryzyko zachorowania na raka wątroby”.

która metoda diagnostyczna pozwoli stwierdzic ze osoba zdrowa która nie była szczepiona przeciw HBV w przeszlosci przeszla wirusowe zapalenie watroby typu B

za pomocą metody serologicznej w której wykrywa się we krwi przeciwciala przeciwko antygenom wirusa, ponieważ za jej pomocą mozna stwierdzić czy we krwi są obecne przeciwciała skierowane przeciw HBV, które zostały wytworzone w odpowiedzi na dostanie się wirusa/antygenów wirusa do organizmu

jaką metode nalezy zastosować aby można było z najwieksza dokladnoscia okreslic typ wirusa HBV, który w badanej próbce krwi znajduje się w bardzo małej ilości?

metoa z wykorzystaniem techniki PCR ponieważ za pomocą tej metody można namnożyć wirusowy materiał genetyczny i uzyskać jego odpowiednią ilość do sekwecjonowania.

Za pomocą tej metody można wykryć nawet pojedyncze fragmenty DNA wirusa i na podstawie analizy wykrytego mat gen określić typ wirusa

z użyciem specyficznych starterów można selektywnie namnożyć DNA konkretnego typu wirusa (pozytywny wynik reakcji PCR jest dowodem na obecność konkretnego typu wirusa)

dlaczego zwierzęta nie uczestniczą w przemianie nieorganicznych związków zawierających azot w azotowe związki organiczne np w białka

ponieważ są organizmami cudzożywnymi (heterotrofami) i nie posiadają zdolności do asymilacji azotu mineralnego

1. Brak odpowiednich szlaków metabolicznych: Zwierzęta nie potrafią pobierać azotu w formie nieorganicznej (np. azotanów(V) z gleby czy azotu cząsteczkowego z powietrza) i włączać go do szkieletów węglowych w celu budowy aminokwasów.

2. Zależność od producentów: Zdolność tę posiadają głównie rośliny (które pobierają azotany z gleby) oraz niektóre bakterie (które potrafią wiązać azot atmosferyczny).

3. Sposób odżywiania: Zwierzęta muszą pobierać azot w formie gotowych związków organicznych (aminokwasów i białek), zjadając rośliny lub inne zwierzęta. Potrafią jedynie przetwarzać jedne związki organiczne w inne (np. syntezować aminokwasy endogenne z innych aminokwasów).

w cyklu azotowym to producenci (rośliny) i destruenci (bakterie, grzyby) są "chemikami" zmieniającymi formy nieorganiczne na organiczne. Zwierzęta to jedynie konsumenci, którzy ten azot w formie organicznej przesyłają dalej w łańcuchu pokarmowym.

grupy bakterii i ich role w przyswajaniu azotu przez rośliny

bakterie nitryfikacyjne biorą udział w wytwarzaniu przyswajalnych dla roslin związków azotowych

Bakterie wiążące wolny azot z powietrza przekształcają nieprzyswajalny dla roślin azot cząsteczkowy w przyswajalne dla roślin formy azotu

bakterie należące do destruentów rozkładają organiczne związki azotowe zawarte w szczątkach roślin i zwierząt/szczątki organizmów do mineralnych związków azotowych /jonów amonowych, które mogą być pobierane przez rośliny

która grupa bakterii uwzględniona na schemacie wykorzystuje przmeiany związków azotowych jako źródło energii koniecznej do syntezy własnych związków organicznych? Podaj nazwę tej grupy i nazwe tego procesu

bakterie nitryfikacyjne (I lub II lub ogólnie)

nazwa procesu to chemosynteza

jak odkrycie ze wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest jednym z czynników wywołujących raka szyjki macicy jest wykorzystywane w profilaktyce medycznej raka szyjki macicy

odkrycie ot umożliwiło i wprowadzenie szczepionki przeciwko wirusowi która zastosowana u dziewcząt lub młodych kobiet zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby raka szyjki macicy

dlaczego włączenie do cząsteczki wirusowego DNA ufosforylowanego acyklowiru blokuje replikację DNA wirusa

włączenie do wirusowego DNA ufosforylowanego acyklowiru który nie ma grupy 3’OH, uniemożliwia wydłużenie DNA i przyłączenie kolejnego nukleotydu, dzięki czemu nie dochodzi do powielania mat. gen. wirusa opryszczki i do jego namnożenia

dlaczego wirus opryszczki przebywający w stanie uśpienia w komórkach nerwowych zakażonego organizmu nie jest zwalczany przez jego układ opornościowy

ponieważ nie są wytwarzane białka/antygeny wirusa, dzięki czemu nie są wytwarzane przeciwciała anty-HSV-1

Istniejące u osoby zakażonej przeciwciała anty-HSV-1 nie napotykają w jego organizmie białek/antygenów wirusa

wyjasnij znaczenie procesu dla przeżycia bakterii Helicobacter pylori w żołądku

zobojętnienie środowiska wokól bakterii powoduje że nie dochodzi do trawienia/ niszczenia bakterii przez niskie pH soku żołądkowego

zalecenia zmniejszające ryzyko zakażenia wirusem HCV (wirus powoodujący zapalenie wątroby typu C) podczas zabiegów medyczny

praca w rekawiczkach jednorazowego uzytku

zmiana rekawiczek przy kazdym kontakcie lekarza lub pielegniarki z pacjentem

stosowanie sprzętu jednorazowego użytku

właściwa sterylizacja i dezynfekcja sprzętu medycznego wielokrotnego użytku

w jaki sposób bakterie siarkowe przeprowadzające proces utlenienia siarki wpływają na jakość gleby oraz jakie są konsekwencje tego procesu dla występujących tam roślin

wpływ bakterii:

proces ten powoduje zakwaszenie gleby

Powstają jony SO^2-₄

Konsekwencje:

zubożenie świata roślinnego na tym terenie

na glebie kwaśnej mogą rozwijać się rośliny kwasolubne

tworzą się siarczany potrzebne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin

jak wykorzystać ważną cechę gronkowca, jaką jest duże zapotrzebowanie na żelazo, w pracach nad działaniem leku, który skutecznie utrudniłby gronkowcowi rozwój w organizmie człowieka i ostatecznie sprowadziłby do unieszkodliwienia tej bakterii

Lej powinien blokować działanie białek gronkowca służących do uwalniania żelaza z erytrocytów, co przerwie dostarczanie żelaza do komórki tego patogenu i spowoduje jego unieszkoldiwienie

czy w osłonkach białkowych fagów, które zostaną namożone w komórce bakteryjnej będą występowały radioaktywne izotopy siarki, jeżeli w składzie białek osłonki niektórych bakteriofagów wchodzi siarka?

osłonki białkowe tych fagów nie będą posiadały izotopów siarki, ponieważ izotopy siarki znajdują się w osłonce (kapsydzie) faga, która nie wnika do komórki bakteryjnej, a cały materiał do budowy nowych fagów pochodzi z komórki gospodarza.

osłonki białkowe tych fagów nie będą posiadały izotopów siarki, ponieważ białkowe osłonki (kapsydy) nowych fagów syntetyzowane są wyłącznie z aminokwasów komórki bakteryjnej

cykl lityczny czy lizogeniczny jest wykorzystywany w terapii fagowej

w terapii fagowej wykorzystywane są bakteriofagi przeprowadzające cykl lityczny, ponieważ ten cykl prowadzi do zniszczenia komórek bakteryjnych

w jaki sposób niskie pH soku żołądkowego może spowodować inaktywację preparatów fagowych.

niskie pH soku żołądkowego może powodować denaturację białek, z których zbudowana jest osłonka wirusa i wywołac jej uszkodzenie, a tym samym - inaktywację fagów.

w soku żołądkowym znajduje się kwas solny, który powoduje zniszczenie struktury białek tworzących kapsyd wirusa

Dlaczego przedstawione reakcje ilustrują fazę I?

popnieważ w tych reakcja uwalniana jest energia służaca do syntezy ATP, a utlenianie amoniaku i kwasu azotowego (III) sprzężone jest z redukcją NADP+ do NADPH + H+ (ATP i NADH + H+ to składniki siły asymilacyjnej

jaką funkcję pełnią bakterie nitryfikacyjne w obiegu azotu w przyrodzie

Bakterie te utleniają amoniak/jony amonowe w jony azotonowe (III) i (V), które są źródłem azotu dla roslin (i dzięki temu są włączane do obiegu azotu w przyrodzie)

Na korzeniach łubinu w charakterystycznych brodawkach wystepują symbiotyczne bakterie azotowe z rodzaju Rhizobium. Podaj korzyści wyikające z tej formy dla bakterii i łubiny

bakterie - czerpią substancje odżywcze / produkty fotosyntezy

łubin - dzięki symbiozie z bakteriami może rosnąć na glebach ubogich w azot / otrzymuje od bakterii przyswajalne formy azotu

wykaż związek między źródłem wodoru wykorzystywanym przez zielone bakterie siarkowe w procesie fotosyntezy a środowiskiem w którym występują

w środowisku życia zielonych bakterii siarkowych zachodzi beztlenowy rozkład mułu, w wyniku którego powstaje siarkowodór wykorzystywany jako źródło wodoru do redukcji CO2 w procesie fotosyntezy przeprowadzanej przez te bakterie.

zielone bakterie siarkowe przystosowane są do życia w warunkach beztlenowych, dlatego jako źródło wodoru do redukcji CO2 w procesie fotosyntezy wykorzystują siarkowodór, a nie H2O.Gdyby wykorzystywałyby wodę dochodziłoby do uwalniania tlenu, który jest dla nich toksyczny i szkodliwy

podaj źródła wodoru użytego do redukcji CO2 w procesach fotosyntezy u roślin oraz u purpurowych bakterii siarkowych. Dlaczego organizmy te korzystają z różnych źródeł tego pierwiastka

źródłem wodoru w procesie fotosyntezy przeprowadzonej przez rosliny jest woda, a w procesie fotosyntezy przeprowadzonej przez purpurowe bakterie siarkowe - siarkowodór. Różnica ta wynika z faktu, że fotosynteza u roslin zachodzi w warunkach tlenowych, a przytoczone bakterie są beztlenowcami - nie mogą więc przeprowadzać fotolizy wody, ponieważ produktem ubocznym tej reakcji jest tlen.

dlaczego mutacja w jednym z genów kodujących rRNA bakterii M. tuberculosis może powodować nabycie przez szczep tych bakterii oporności na streptomycynę

w wyniku mutacji zmienia się kształt rybosomu, w wyniku czego antybiotyk nie może się już z nim wiązać

zmutowana bakteria może uzyskać przewagę selekcyjną w populacji i dojdzie w ten sposób do jej namnożenia, a inne nieoporne bakterie zginą

miedzy bakteriami dochodzi do koniugacji i bakteria będąca biorcą nabywa oporność na streptomacynę, ponieważ uzyskuje gen z mutacją od dawcy

wykaż że wirusy nie są wrażliwe na streptomycynę

ten antybiotyk łączy się z rybosomami, a wirusy nie mają własnych rybosomów, dlatego streptomycyna nie będzie miała wpływu na replikację wirusów

streptomycyna działa na bakterie poprzez zahamowanie syntezy białek zachodzącej w rybosomach, których nie mają wirusy

co świadczy o bakterii że jest gram-ujemną

ma oprócz błony komórkowej dodatkową błone zewnętrzną

cienka sciana z zewnatrz okryta dodatkową błoną

ma cienką ściane komórkową

jaką odporność nabywa się po szczepionce przeciw VZV (ospa wietrzna)

swoistą, czynną, sztuczną.

• Swoista: Układ odpornościowy uczy się rozpoznawać konkretnie ten jeden typ wirusa (VZV).

• Czynna: Organizm sam wykonuje „pracę” – po podaniu antygenu ze szczepionki (osłabionego wirusa), Twoje własne limfocyty produkują przeciwciała i wytwarzają komórki pamięci immunologicznej.

• Sztuczna: Antygen został wprowadzony do organizmu celowo przez lekarza (w drodze szczepienia), a nie w wyniku naturalnego kontaktu z chorą osobą.

Związek pomiedzy obecnością ureazy wydzielanej do gleby przez A. chroococcum a wzrostem bawełny

Ureaza katalizuje rozkład mocznika dostarczanego jako nawóz do jonów amonowych, które są łatwiej przyswajalne dla roslin

Chemoautotrof a heterotrof

1. Chemoautotrof (Samożywny)

To organizm (wyłącznie niektóre bakterie), który sam wytwarza sobie pokarm (związki organiczne) z substancji nieorganicznych.

Źródło węgla: Dwutlenek węgla

• Źródło energii: Utlenianie prostych związków nieorganicznych (np. amoniaku, siarkowodoru, żelaza). Proces ten nazywamy chemosyntezą.

• Przykład: Bakterie nitryfikacyjne (np. Nitrosomonas), bakterie siarkowe.

2. Heterotrof (Cudzożywny)

To organizm, który nie potrafi sam wytworzyć związków organicznych z nieorganicznych. Musi je zjeść (pobrać ze środowiska).

• Źródło węgla: Gotowe związki organiczne (cukry, białka, tłuszcze) wytworzone przez inne organizmy.

• Źródło energii: Rozkład tychże związków organicznych podczas oddychania komórkowego lub fermentacji.

• Przykład: Zwierzęta, grzyby, większość bakterii, człowiek.
  

Co to znaczy że dana bakteria prowadzi saprobiontyczny tryb życia?

pobiera substancje pokarmowe wydzielane przez korzenie roślin

jaka zależność - mutualizm czy komensalizm - wsyt miedzy bakteriami z rodzaju rhizobium a roslinami bobowatymi

mutualizm - bakterie otrzymują produkty fotosyntezy od rośliny a rośliny mają łatwiejszy dostęp do związków azotowych. Jest to więc zależność obustronnie korzystna

mutualizm komensalizm i amensalizm

1. Mutualizm (+/+)

Oba gatunki odnoszą korzyści i są od siebie zależne.

• Mutualizm obligatoryjny (symbioza): Organizmy nie mogą bez siebie żyć (np. porosty – grzyb i glon; bakterie brodawkowe i rośliny motylkowe).

• Mutualizm fakultatywny (protokooperacja): Korzystają na kontakcie, ale przeżyją osobno (np. bąkojady i bawoły; ukwiał i pustelnik).

2. Komensalizm (+/0)

Jeden gatunek odnosi korzyści, a dla drugiego relacja jest obojętna (nie zyskuje, ani nie traci).

• Przykład: Lwy i hieny (hieny dojadają resztki po lwach); podnawki przyczepione do rekinów; epifity (np. storczyki) rosnące na wysokich drzewach w dżungli.

3. Amensalizm (0/-)

Jeden gatunek ponosi straty, a dla drugiego relacja jest obojętna (często dzieje się to "przypadkiem").

• Przykład: Wielkie drzewa w lesie zasłaniają światło małym roślinom runa (drzewu to nie robi różnicy, mała roślina marnieje); krowa rozdeptująca owady podczas wypasu.

odpowiedź komórkowa a humoralna ze strony układu odpornościowego pacjenta

1. Odpowiedź humoralna (z udziałem cząsteczek)

Głównym narzędziem są tutaj przeciwciała rozpuszczone w płynach ustrojowych (osoczu, limfie) – stąd nazwa (łac. humor = płyn).

• Główni gracze: Limfocyty B.

• Mechanizm: Po rozpoznaniu antygenu limfocyty B przekształcają się w komórki plazmatyczne, które produkują tysiące specyficznych przeciwciał.

• Cel: Zwalczanie patogenów krążących poza komórkami (np. bakterie we krwi, wirusy zanim wnikną do komórek, toksyny bakteryjne).

• Działanie: Przeciwciała "obklejają" patogen, unieszkodliwiają go i ułatwiają jego zjedzenie przez makrofagi.

2. Odpowiedź komórkowa (bezpośredni atak)

Tutaj walka odbywa się bezpośrednio poprzez kontakt komórki odpornościowej z komórką chorą.

• Główni gracze: Limfocyty T (głównie Tc – cytotoksyczne).

• Mechanizm: Limfocyty T rozpoznają antygeny prezentowane na powierzchni zakażonych komórek.

• Cel: Zwalczanie patogenów ukrytych wewnątrz komórek (np. wirusy, które już wniknęły do środka) oraz niszczenie komórek nowotworowych i komórek obcego przeszczepu.

• Działanie: Limfocyt Tc wydziela specjalne białka (perforyny), które robią dziury w błonie chorej komórki, co prowadzi do jej śmierci (apoptozy).

---

Dlaczego białka zawarte w kapsydzie bakteriofagów wywołują odpowiedź humoralną a nie komórkową ze strony uk odpornościowego pacjenta?

Białka kapsydu bakteriofaga wywołują odpowiedź humoralną, ponieważ jako cząstki wirusowe znajdują się w płynach ustrojowych (osoczu, limfie) poza komórkami pacjenta.

dlaczego terapia fagowa nie prowadzi do selekcji szczepów bakterii opornych na antybiotyki?

Terapia fagowa nie prowadzi do selekcji szczepów opornych na antybiotyki, ponieważ mechanizm działania fagów jest całkowicie inny niż działanie antybiotyków.

Oto kluczowe powody (ważne na maturę):

1. Inne punkty uchwytu (receptory): Antybiotyki blokują konkretne procesy metaboliczne (np. budowę ściany komórkowej czy pracę rybosomów). Fagi natomiast atakują specyficzne białka na powierzchni bakterii (receptory), wstrzykują swój materiał genetyczny i doprowadzają do rozpadu komórki (lizy). Bakteria, która nauczy się bronić przed antybiotykiem, nadal pozostaje bezbronna wobec faga.

2. Brak wspólnej oporności: Geny lekooporności (te na plazmidach, o których rozmawialiśmy) chronią bakterię przed chemicznym działaniem leku, ale nie dają żadnej ochrony przed fizycznym atakiem wirusa. Dlatego fagi skutecznie zabijają nawet tzw. "superbakterie", na które nie działają już żadne antybiotyki.

3. Zjawisko koewolucji: To najważniejszy argument biologiczny. Antybiotyk to martwa substancja chemiczna – jeśli bakteria się zmieni, antybiotyk sam się nie "poprawi". Fagi to struktury biologiczne, które ewoluują razem z bakterią. Jeśli bakteria zmutuje i zmieni swoje receptory, fagi również mogą ulec mutacji, która pozwoli im zaatakować ten nowy, zmieniony szczep.

4. Wysoka specyficzność: Fagi atakują tylko jeden konkretny gatunek lub szczep bakterii. Dzięki temu nie niszczą całej flory bakteryjnej pacjenta, więc nie stwarzają wolnej przestrzeni (niszy), w której mogłyby się namnażać inne, oporne bakterie.

Podsumowując: Fagi to "inteligentna broń", która działa na zupełnie innym froncie niż antybiotyki, dlatego problem oporności na leki ich po prostu nie dotyczy.

dlaczego intensywnwstrząsanie zawartością porbówki prowadzi do przerwania przekazywania mat gen między bakteriami

Intensywne wstrząsanie hodowlą może uszkodzić pilus łączący koniugujące bakterie, ponieważ jest cienki i bywa stosunkowo długi co spowoduje przerwanie przekazywania mat gen.

Wykaż że stabilność cząst rRNA i tRNA bakterii termofilnych zwiększa się wraz ze wzrostem zawartości w ich cząst par zasad GC kosztem zawartości par zasad AU

PAry GC mają więcej wiązań wodorowych niż pary AU, co zwiększa stabilność takiej cząst RNA bo zerwanie wiązania wymaga dostarczenia energii