k 21-23 alme2

Alkalímálmar hafa ___ bræðslumark

lágt

af alkalímálmunum hefur ___ hæsta bræðslumarkið

Li vegna þess að það hefur sterkustu málmtengin af því það er minnst

hleðsluþéttleiki lítill fyrir alkalímálmjónir og sölt því ___ vötnuð

Lítið

Sölt hvaða alkalímálma eru eitthvað vötnuð

Li og Na (meira Li)

Öll alkalímálmkarbónötin (nema Li2CO3) eru ___ í vatni og hægt að hita mikið áður en þau brotna niður í ___ og ___

leysanleg, oxíð, CO2(g)

Hvers vegna er Li2CO3 ekki leysanlegt í vatni

vegna þess hvað það er með háa grindarorku

hvers vegna er ekki hægt að hita Li2CO3 jafn mikið og hin alkalímálmkarbónötin áður en það brotnar niður í oxíð og CO2(g)

af því Li2O og CO2(g) eru stöðugri heldur en karbónatið

hvernig er leysanleiki jarðalkalímálmoxíða og hýdroxíða í vatni

þau eru torleyst, ólíkt alkalímálm oxíðum og hýdroxíðum, þar sem jarðalkalímálmarnir eru með meiri hleðsluþéttleika.

Hvað gerist við jarðalkalímálmoxíð og hydroxíð við hitun

þau brotna ekki niður.

Alkalímálmar og jarðalkalímálmar mynda jónaefni, nema ___ sem myndar sameindaefni með Cl og F vegna ___ hleðsluþéttleika

Be, hærri

Hvernig er leysanleiki jarðalkalímálm karbónata, súlfata og flúoríða

þau eru torleyst. Jarðalkalímálmkarbónöt og súlföt (SO4^2-) eru steindir

Jarðalkalímálmar brenna í lofti og þá myndast ___ og í gnægð súrefnis mynda þyngri jarðalkalímálmar ___ vegna þess að hleðsluþéttleiki þeirra er of ___ til að brjóta ___

oxíð, peroxíð, lár, O=O

oxíð jarðalkalímálmanna, nema x, eru útbúin með hitaniðurbroti á ___

Be, karbónati

hvernig er trendið í hitastigi sem jarðalkalí-málmkarbónöt brotna niður við

því hærri sem hleðsluþéttleiki málmjónarinnar er því auðveldara er að hliðra rafeindadreifingu og því lægra hitastig brotnar það niður við.

trend í hitastigi við niðurbrot jarðalkalímálmkarbónata einfalt

þeim meiri hleðsluþéttleiki málms því lægra hitastig brotnar það niður í oxíð og og CO2.

Ein leið til að búa til BeO er

að brenna Be(s) í O2(g)

almennt gildir að stig vötnunar minnkar þegar hleðsluþéttleiki málmjónarinnar ___

minnkar

B er _ og myndar _ tengi

málmleysingi, samgild

Al, Ga, In, Tl eru öll málmar en mynda líka gjarnan _ tengi. Ástæðan fyrir því er _ hleðsluþéttleiki

samgild, hár

sérstaða bór og náttúruleg uppistaða

rafeindarýrt (bara 3 gildis e-), er lewis sýra og náttúruleg uppistaða er bórax

bórhalíð eru lewis _

sýrur

TlOH er _ leysanlegur __ basi

auð, rammur

framleiðsla ál

unnið úr bauxirite sem er Al2O3 með Fe2O3 óhreinindum. Al2O3 leysist upp í basa, en ekki Fe2O3. Lausnin er svo sýrð til að fella út Al(OH)3 (s). Al(OH)3 er svo hitað til að fá Al2O3 (súrál). Al2O3 er svo rafgreint t.a. Fá Al(l) en það þarf að leysa það Al2O3 upp að hluta í bráðnu cryolite (Na3AlF6) sem hefur lægra bræðslumark og leiðir vel.

AlF3 er _ vegna rafneikvæðni og stærðar anjónar, en önnur álhalíð mynda _ og mynda tvíliður með formúlu Al2X6

jónaefni, sameindaefni

Eiginleikar Al2O3

litlar jónir með háar hleðslur, hátt bræðslumark, lítil hvarfgirni, amfóter

alkalímálmhýdroxíðin eru öll _

basísk

jarðalkalíhýdroxíðin basísk nema

Be hýdroxíð sem er amfóter

Be og Al mynda bæði verjandi _ húðun í andrúmslofti

oxíð

kalsíumkarbíð, CaC2 hvarfast greiðleiga við vatn og þá losnar

acetylene gas, C2H2 sem brennur vel í andrúmslofti

algengustu 3 frumefni jarðskorpunnar

fyrst O, svo Si og svo Al

sílön eru

kísil-vetnis efnasambönd en þau takmarkast við 6 Si í keðju

sílikon eru

dimethylsiloxane fjölliður

B2O3 og SiO2 eru bæði _ oxíð

súr

Tin (Sn) hefur tvö form

alfa tin undir 13 °C og beta tin yfir. Alfa tin er hvítt duft og hefur lægri eðlismassa.

blý er mest notað í

rafgeyma

_ er hvítt, torleyst jónaefni

PbCl2

SnCl2 er notað sem afoxari því það oxast auðveldlega í

SnCl4

network covalent solids

þá er hvert atóm bundið einu eða fleiri atómum t.a. Mynda risastóra sameind

af hverju myndast IF7 en ekki ClF7

af því klóratómið er ekki nógu stórt

bræðslumark ionic solids og network covalent solids er

hátt

in the molecular covalent substances, only weak intermolecular forces contribute to the attraction between molecules, thus, these species are _ at room temperature

gases

amfóterísk oxíð hvarfast við bæði sýru og basa en ekki við

vatn

Andrúmsloftið er meginuppspretta allra eðalgasa nema

helíum

helíum myndast stöðugt við _ losun frá geislavirkum frumefnum í jarðskorpunni

alfa agna

flest eðalgös losnuðu frá andrúmsloftinu en argon er undantekning þar sem því er stöðugt viðhaldið af

geislavirku niðurbroti á potassium-40

Helíum helst _ við hitastig sem nálgast O K, ólíkt öllum öðrum efnum

vökvi

þar sem það er erfitt að oxa Xe eru xenonflúoríð góðir

oxarar, þar sem þau afoxast greiðlega.

XeF2 er með það háa afoxunarspennu að það hvarfast við vatn og losar

súrefni

Rafeindasæknitrend halógenanna

Cl>F>Br>I. Stærð F er svo lítið þ.a. Fráhrindikraftar rafeindanna eru meiri en hjá hinum

halíð eru tvíatóma óskautaðar sameindir og hafa því frekar _ suðu- og bræðslumörk en þau _ niður hóp

lág, aukast

ástæðan fyrir því að suðu- og bræðslumarks trendið er F2<Cl2<Br2<I2

stærri atóm => sterkari londonkraftar

hvernig er hvarfgirnitrend halógenanna

hvarfgirni minnkar niður flokkinn

Er hægt að leggja saman staðalafoxunarspennu við útreikninga

NEI!!! Í þannig dæmum þarf að nota jöfnuna ∆G° =-nFE°

Framleiðsla halógenanna sameiginlegt

allir í sjó

framleiðsla flúor

rafgreining HF uppleystu í bráðnu KHF2

framleiðsla klór

rafgreining úr saltvatni

framleiðsla bróm (og joð á sama hátt)

sjór er stilltur við pH=3,5 og Cl2(g) oxar Br- í Br2

af hverju er ekki hægt að framleiða bór við basískar aðstæður

þá hvarfast klór við vatn og myndar saltsýru og hýpóklórsýrling

flúor hvarfast beint við öll frumefni nema

súrefni, eðalgös og nitur

framleiðsla HCl og HF

hvarf á halíð salti við H2SO4 í skiptihvarfi, EKKI oxunar-afoxunarhvarfi

framleiðsla HBr og HI

þá þarf að nota sýru sem er ekki oxandi, t.d. H3PO4. Ef sama aðferð og fyrir HCl og HF því þá myndi H2SO4 oxa bróm og joð í frumefni sín.

af hverju eru ekki til oxósýrur flúors

því flúor getur bara haft oxunartölu -1

Hvað er notað í neyðarsúrefniskerfi glugvéla

KClO3

hverju er bætt til að fá I3^-

klórjoðíð

S8

fast efni, málmleysingi

Se

fast efni, nokkur form til, m.a. Rauður málmleysingi og hálfmálmr sem er líka náttúrulegur hálfleiðari

Te

fast efni, hálfmálmur, náttúrulegur hálfleiðari

tökum súrefni úr loftinu með

þrepaeimingu. Hreinu lofti er þjappað og kælt svo það verður fljótandi. CO2(s) er síðan síað frá. Þegar vökvinn hitnar sýður nitur fyrst, svo argon og súrefni safnast því fyrir á botninum.

_hefur flest fjölgervi allra frumefna

brennisteinn

það efni sem er mest notað í iðnaði af 0llum efnum

H2SO4

hvernig er brennisteinn við stofuhita

rhombic S8

hvað kallast ferlið þar sem brennisteinn er sóttur úr jörðu

Frasch Ferlið

hvað er myndefnið þegar SO3(g) hvarfast við vatn

brennisteinssýra sem inniheldur SO3 loftbólur. T.a. Leysa það er SO3 búbblað í gegnum 98% H2SO4 og myndar H2S2O7 sem er kölluð rjúkandi brennisteinssýra. Með viðbót vatns er fjúkandi brennisteinssýru svo umbreytt í brennisteinssýru sem er að lokum þynnt.

í hvað eru súlfít (SO3)2- notuð

þau auka leysni lignins í viði og eru notuð í pappírsvinnslu

Af hverju getur S bundist fleiri F atómum en O

S er í 3. Lotu með aðgengileg d svigrúm, þ.e. Er stærra og hefur tóm aðgengileg d svigrúm

SF4 er hvarfgjarnt en ekki SF6- af hverju

rafeindapar sem er að hvarfast og það er skautað

SO2 getur oxast í

SO3

N og P eru

súr, málmleysingjar

As og Sb eru

amfóter, hálfmálmar

Bi er

basískt, málmur

fosfór(P) finnst sem tvö fjölgervi

rautt duft (utan á eldspýtustokk) og hvítt vax

í náttúrunni finnst P aðallega sem

fosfat, PO4^3-

allt fosfór kemur úr

geimnum

Bismút (Bi)

silfurlitur skínandi málmur, stökkur og leiðir illa. Myndar oxíð húð sem er oft marglit. Finnst hreinn og var kallaður hvítt blý

nitur getur haft fjölmargar

oxunartölur

nitur myndar samgild tengi með

öðrum málmleysingjum

Haber-Bosch

N2(g) + 3 H2(g)

Hvað þarf fyrir Haber-Bosch

hátt hitastig, hvata, háan þrýsting og stöðugt brottnám NH3 frá kerfinu

Hvarf hydrazine, N2H4 er mjög útvermið og notað sem

eldflaugaeldsneyti

NaN3 er notað í

loftpúða í bílum

nituroxíð og nítröt eru öll gös nema

N2O5 (s)

nítröt virkra málma brotna niður við hitun og gefa

nítrít og O2

nítröt minna virkra málma brotna niður við hitun og gefa

málmoxíð, NO2 og O2

Hvað er N2O

hláturgas

framleiðsla HNO3 felur í sér þrjú efnahvörf sem byrja með

NH3

HNO3 (saltpéturssýra) er góður oxari og hvarfast við

málma

nítrun

HNO3 ásamt H2SO4 breyta OH hópum í NO2 og það eykur hvarfgirni

NF3 er stöðug sameind, en NCl3, NBr3 og NI3 eru óstöðug og brotna niður í frumefni sín. Hvarfgirnin er

NCl3<NBr3<NI3 (út af stærð I)