4 polityka państwa na rynku pracyTeoria poszukiwań na rynku pracy (job search theory) @ Teoria zakładająca, że z powodu nieprzejrzystości informacyjnej poszukujący pracy nie znają dokładnie wymagań i stawek, co wymusza okres rezygnacji z zatrudnienia w ce | Quizlet

Teoria poszukiwań na rynku pracy (job search theory)

Teoria zakładająca, że z powodu nieprzejrzystości informacyjnej poszukujący pracy nie znają dokładnie wymagań i stawek, co wymusza okres rezygnacji z zatrudnienia w celu znalezienia lepszej oferty zgodnie z zasadą maksymalizacji korzyści

Płaca progowa r*

Optymalna wysokość płacy, przy której bezrobotny decyduje się podjąć pracę; odpowiada ona punktowi zrównania się krzywej kosztów krańcowych poszukiwania pracy (MC) z krzywą krańcowych korzyści (MB)

Teoria kapitału ludzkiego

Koncepcja traktująca edukację jako inwestycję i akcentująca znaczenie wykształcenia, kwalifikacji oraz doświadczenia zawodowego jako wartości wymagającej zapłaty w formie płacy

Teoria dualnego rynku pracy

Koncepcja zakładająca podział rynku na sektor pierwotny (stabilne, dobrze płatne posady z awansem) oraz sektor wtórny (gorzej opłacane miejsca pracy, zależne od koniunktury)

Wewnętrzny rynek pracy

Jednostki zatrudnieniowe, np. przedsiębiorstwa, w których płace i alokacja siły roboczej są regulowane przez trwałe normy, procedury oraz zakładową politykę pracodawcy

Zewnętrzny rynek pracy

Obszar funkcjonowania mechanizmu rynkowego, obejmujący miejsca pracy, w których nie wykształcił się rynek wewnętrzny

Teoria płacy motywującej

Koncepcja zakładająca, że pracodawcy ustalają płace powyżej poziomu równowagi rynkowej, aby podnieść wydajność i jakość pracy zatrudnionych osób

Teoria „swoich i obcych" (insider-outsider)

Teoria opisująca silną pozycję pracowników zatrudnionych (insiderów), chronioną barierą kosztów adaptacji nowych osób, co ogranicza wpływ poszukujących pracy (outsiderów) na płace

Efekt histerezy bezrobocia

Zjawisko polegające na utrzymywaniu się bezrobocia na wysokim poziomie nawet po ustąpieniu przyczyn, które je wywołały; stopa naturalna podąża za stopą rzeczywistą

Teoria kontraktów nieformalnych

Założenie o istnieniu pozaumownych porozumień, które stabilizują płace kosztem wahań zatrudnienia w przypadku zmian popytu w gospodarce

Szklany sufit

Niewidzialna bariera utrudniająca kobietom oraz mniejszościom awans na wysokie stanowiska mimo posiadania odpowiednich kwalifikacji

Drenaż mózgów (brain drain)

Migracja wysokiej klasy specjalistów z krajów rozwijających się do krajów wysoko uprzemysłowionych w poszukiwaniu lepszych warunków ekonomicznych

DINKY

Akronim od „dual income, no kids yet" - model zamożnych par osiągających podwójny dochód i niemających jeszcze dzieci, co sprzyja konsumpcyjnemu stylowi życia

NEET

Grupa młodzieży pozostająca poza sferą zatrudnienia i edukacji (not in employment, education or training), obejmująca osoby nieuczące się i niepracujące

Freelancer

Wolny strzelec; osoba pracująca bez stałego etatu, realizująca zlecenia na zamówienie, najczęściej w zawodach związanych z pracą twórczą

Prekariat

Kategoria społeczna obejmująca osoby zatrudnione na elastycznych, niepewnych warunkach, charakteryzująca się brakiem tożsamości zawodowej i niestabilnością socjalną

Efekty zewnętrzne (externalities)

Sytuacja, gdy podmioty gospodarcze przerzucają koszty swojej działalności na społeczeństwo (negatywne) lub gdy społeczeństwo korzysta z działań podmiotu bez płacenia (pozytywne)

Dobra publiczne

Dobra, z których korzystanie jest pozbawione bezpośredniej opłaty (np. drogi, oświetlenie), co przy „problemie pasażera na gapę" czyni je nieopłacalnymi dla sektora prywatnego

Zjawisko „mismatch"

Sytuacja, w której mimo bezrobocia istnieją wolne miejsca pracy z powodu braku informacji, nierównowagi regionalnej lub niedopasowania kwalifikacji

Histereza na rynku pracy

Zależność, według której im dłużej dana osoba pozostaje bezrobotna, tym mniejszą ma szansę na znalezienie zatrudnienia, co prowadzi do bezrobocia długookresowego

Niedostateczna skłonność do ryzyka

Niechęć uczestników rynku pracy do długofalowych inwestycji w kapitał ludzki (np. szkoleń) z obawy przed brakiem zwrotu z tej inwestycji

Dyskryminacja grup problemowych

Spadek zapotrzebowania na pracowników z grup takich jak osoby niepełnosprawne, długotrwale bezrobotne czy imigranci ze względu na przekonanie o ich niższej produktywności

Przyczyny ingerencji państwa w gospodarkę

niedoskonałość funkcjonowania mechanizmu rynkowego

Argumenty za ingerencją państwa w gospodarkę

1. Efekty zewnętrzne

2. Niepodzielność dóbr i czynników produkcji

3. Brak pełnej informacji

4. Problemy z dostosowaniem się uczestników rynku do zmieniającej się sytuacji rynkowej

5. Potrzeba istnienia porządku prawnego regulującego problem własności i zasady zawierania umów

6. Występowanie dóbr publicznych

7. Występowanie dóbr społecznie korzystnych i niekorzystnych

8. Działania na rzecz bardziej sprawiedliwego podziału dochodu narodowego

9. Niestabilność gospodarki

Efekty zewnętrzne

Sytuacja, gdy pewne podmioty gospodarcze przerzucają na inne podmioty lub na całe społeczeństwo część skutków lub kosztów swojej działalności (negatywne efekty zewnętrzne) albo korzystają bez ponoszenia odpowiednich wydatków z rezultatów działalności innych podmiotów (pozytywne efekty zewnętrzne).

Niepodzielność dóbr i czynników produkcji

Sytuacja, gdy rynek zostanie opanowany przez producentów, którzy wbrew zasadom pełnej konkurencji mogą sprzedawać mniejszą ilość produktów po zawyżonych cenach, czego przykładem jest monopol naturalny.

Brak pełnej informacji

Powoduje niepewność przy szacowaniu funkcji użyteczności i jakości poszczególnych produktów, usług i czynników produkcji, a w następstwie także skutków poszczególnych wyborów, co ostatecznie prowadzi często do nierównowagi rynkowej.

Problemy z dostosowaniem się uczestników rynku do zmieniającej się sytuacji rynkowej

Zjawisko to polega na irracjonalnych reakcjach podmiotów po stronie podaży lub/i popytu na zmianę cen i oznacza zmianę oferowanych lub pożądanych ilości dóbr, wskutek zakłóceń w działaniu prawa podaży lub popytu.

Potrzeba istnienia porządku prawnego regulującego problem własności i zasady zawierania umów

W gospodarce rynkowej chodzi przede wszystkim o tworzenie przez państwo pewnych norm prawnych i instytucji chroniących prawa własności, regulujących funkcjonowanie systemu prywatnej przedsiębiorczości oraz obsługujących rynek.

Występowanie dóbr publicznych

Przykłady takich dóbr: publiczne drogi, chodniki, oświetlenie ulic, latarnie morskie, usługi dostarczane przez wojsko, policję, czy straż pożarną.

Korzystanie z nich jest pozbawione wprost wnoszenia opłaty.

Ze względu na trudności z egzekwowaniem opłat za korzystanie z tego typu dóbr (free rider problem = problem pasażera na gapę) oraz związane z tym wysokie koszty (których indywidualni użytkownicy nie byliby w stanie pokryć) są one mało opłacalne dla sektora prywatnego i bez odpowiedniego zaangażowania się państwa mogłyby całkowicie zaniknąć

Dlatego też państwo „produkuje" i dostarcza dobra publiczne obywatelom.

Występowanie dóbr społecznie korzystnych i niekorzystnych

Takie dobra to np.: podjęcie nauki, podjęcie leczenia, konsumpcja alkoholu czy narkotyków. Zadaniem państwa jest tu stymulowanie decyzji konsumpcyjnych jednostek w celu zapewnienia im dobrobytu, ale nie poprzez dawanie „przyzwolenia" na straty społeczne związane z narkomanią czy niskim poziomem edukacji.

Działania na rzecz bardziej sprawiedliwego podziału dochodu narodowego

Działanie sił rynkowych sprzyja z zasady polaryzacji dochodów. Powstawanie zbyt dużych, nie akceptowanych społecznie, różnic dochodowych i majątkowych, które osłabiają motywację ludzi o niskich dochodach oraz sprzyjają konfliktom i protestom.

9. Niestabilność gospodarki

Występowanie takich zjawisk, jak duże wahania aktywności gospodarczej, bezrobocie, niepełne wykorzystanie mocy wytwórczych oraz inflacja, które prowadzą do destabilizacji gospodarki, niepewności i marnotrawstwa zasobów gospodarczych. Państwo dysponując wieloma środkami oddziaływania na gospodarkę, może podejmować różnego typu działania stabilizacyjne, ograniczające natężenie tego typu zjawisk.

Argumenty przeciw ingerencji państwa w gospodarkę

1. Pojawianie się stanów nierównowagi na rynku w wyniku regulacji państwowych, gdy mają one wpływ na cenę.

2. Zniekształcone informacje - im większy zakres państwowych regulacji, tym bardziej zniekształcone, mniej obiektywne są informacje.

3. Zmniejszona elastyczność systemu gospodarczego wywołana biurokratyzacją i usztywnieniem procesów decyzyjnych.

4. Wysokie koszty interwencjonizmu państwowego przy równocześnie niewielkiej skuteczności wielu działań.

5. Osłabienie bodźców związanych z rynkiem.

6. Niereprezentatywność państwa - funkcjonariusze państwa mogą działać przede wszystkim w interesie własnym, a nie w interesie obywateli.

7. Ograniczenie wolności jednostki i hamowanie oddolnej inicjatywy.

Zjawisko „mismatch"

Oznacza ono, że istnieje niekiedy sytuacja w gospodarce, w ramach której - pomimo bezrobocia na rynku - istnieją wolne miejsca pracy. Takie bezrobocie jest zwykle wywołane przez procesy alokacyjne na rynku pracy i w terminologii tradycyjnej obejmuje bezrobocie frykcyjne i strukturalne.

Brak informacji na rynku pracy

Rynek pracy charakteryzuje się brakiem informacji z jednej strony, poszukujący pracy posiadają określone kwalifikacje i umiejętności, a z drugiej - pracodawcy również poszukują pracowników o pewnych kwalifikacjach i umiejętnościach. Stąd w rzeczywistości mamy raczej do czynienia z wieloma segmentami rynku pracy niż z jednym rynkiem w skali makroekonomicznej.

Niedostateczna skłonność do ryzyka

Oznacza niechęć uczestników rynku pracy do działań nastawionych na dłuższy okres. Małe i średnie przedsiębiorstwa zwykle mniej inwestują w kapitał ludzki, a poszukujący pracy rzadko wydają własne środki na doskonalenie zawodowe w obawie przed niepowodzeniem takiej inwestycji.

Dyskryminacja grup problemowych

spada zapotrzebowanie na pracowników wywodzących się z takich grup, jak: osoby niewykwalifikowane, długookresowo bezrobotni, niepełnosprawni, obcokrajowcy, kobiety, imigranci itp. Zapotrzebowanie to spada ze względu na to, że według określonych ocen, pracownicy ci nie są w stanie sprostać wysokim wymaganiom stawianym na pierwszym rynku pracy.

. Zjawisko „histerezy"

Bezrobocie będzie się utrzymywało na poziomie wywołanym przez różne wcześniejsze szoki, a nawet po ustąpieniu ich oddziaływania. Zatem im dłużej dana osoba jest bezrobotna, tym mniejszą ma szansę na znalezienie pracy, co wywołuje również powstawanie bezrobocia długookresowego.