Pedagogika Resocjalizacyjna i Nieprzystosowanie Społeczne

Zestaw flashcardów obejmujący kluczowe pojęcia z zakresu pedagogiki resocjalizacyjnej, typologii nieprzystosowania, etapów socjalizacji oraz systemów placówek dla nieletnich.

Pedagogika resocjalizacyjna

Samodzielna gałąź wiedzy o ludzkim patologicznym zachowaniu i jego naprawie, wywodząca się z pedagogiki specjalnej.

Rzeczywistość wychowawcza

Całokształt czynników, takich jak obiekty (człowiek i miejsce) oraz fakty (wydarzenia między wychowawcą a wychowankiem), stanowiący przedmiot pedagogiki resocjalizacyjnej.

Teleologia wychowania

Dział pedagogiki resocjalizacyjnej określający cele oddziaływań wychowawczych.

Teoria wychowania

Dział pedagogiki resocjalizacyjnej określający metody oddziaływań wychowawczych.

Metodyka wychowania

Dział pedagogiki resocjalizacyjnej określający zalecenia dotyczące stosowania konkretnych metod w celu osiągnięcia założeń wychowawczych.

Socjalizacja

Proces przyswajania norm, wartości i ról społecznych.

Uspołecznienie

Efekt socjalizacji objawiający się jako zdolność funkcjonowania w społeczeństwie.

Wychowanie

Celowe kształtowanie postaw i zachowań jednostki.

Reedukacja

Korygowanie niewłaściwych zachowań poprzez powtórne wyuczenie się przez jednostkę określonych reakcji (zapominanie i wydarzanie reakcji).

Zachowania aspołeczne

Zachowania niezgodne z normami społecznymi, przy których brakuje intencji wyrządzania szkody innym.

Zachowania antyspołeczne

Zachowania szkodliwe dla innych, naruszające normy społeczne oraz prawo.

Resocjalizacja

Proces ponownego przystosowania jednostki do życia społecznego.

Nieprzystosowanie społeczne

Specyficzny stan osobniczy spowodowany wadą organiczną lub wpływem środowiska, utrudniający funkcjonowanie np. w zespole klasowym.

Niedostosowanie społeczne

Dewiacja osobowościowa spowodowana czynnikami biopsychicznymi lub środowiskowymi, objawiająca się trwałym łamaniem norm i destruktywnym wpływem na kontakty społeczne.

Kryterium interakcyjne przystosowania (L. Pytka)

Umiejętność stawiania oporu presji niekorzystnych czynników sytuacyjnych, środowiskowych i biopsychicznych.

Jaźń odzwierciedlona

Obraz siebie samego widziany przez innych oraz obraz własny ukształtowany na skutek tej percepcji.

Mechanizm IMPET

Mechanizm socjalizacji polegający na podtrzymywaniu aktywności zgodnie z zasadą „zacząłem i skończę”.

Magiczna połowa

Mechanizm socjalizacji polegający na dzieleniu celu lub procesu na mniejsze etapy.

Mechanizm naśladownictwa

Uczenie się poprzez obserwację innych, obejmujące identyfikację, imitację oraz odgrywanie ról społecznych.

Internalizacja

Psychologiczne uwewnętrznienie wartości i norm, prowadzące do wykształcenia kontroli wewnętrznej (sumienia).

Wrogość (Syndrom nieprzystosowania)

Syndrom objawiający się szkodzeniem ludziom, niszczeniem przedmiotów i wagarowaniem, powstający na tle frustracji potrzeb emocjonalnych.

Zahamowanie (Syndrom nieprzystosowania)

Objaw nieprzystosowania charakteryzujący się nadmierną uległością, biernością w szkole i brakiem aspiracji.

Niekonsekwencja (Syndrom nieprzystosowania)

Stan wynikający z uszkodzeń systemu nerwowego, objawiający się brakiem koncentracji, nadpobudliwością i natychmiastowymi reakcjami.

Zwichnięta socjalizacja

Forma nieprzystosowania według Czapowa i Jedlewskiego, wynikająca z niedostatków w socjalizacji, np. odtrącenia emocjonalnego przez rodziców.

Socjalizacja podkulturowa

Stan, w którym mechanizmy psychologiczne działają poprawnie, ale jednostka popada w konflikt z normami z powodu identyfikacji z grupą przestępczą.

Zachowania internalizacyjne (T.M. Achenbach)

Rzutowanie problemów psychicznych do wewnątrz, objawiające się wycofaniem, stanami lękowymi lub symptomami somatycznymi.

Aspołeczni (Sullivan i Grant)

Osoby traktujące innych instrumentalnie jako teren do eksploatacji, działające impulsywnie.

Konformiści (Sullivan i Grant)

Osoby reagujące serwilizmem wobec osób znaczących w sytuacjach frustracji, mówiące to, co inni chcą usłyszeć dla własnej korzyści.

Neurotycy (Sullivan i Grant)

Osoby, które zinternalizowały wartości, ale przeżywają ciągły lęk przed niesprostowaniem własnym wymaganiom.

Sztywność

Cecha zaburzonego zachowania polegająca na powtarzaniu stereotypowych reakcji bez względu na zmieniające się warunki otoczenia.

Teoria antropologiczna Cesare Lombroso

Koncepcja „przestępcy z urodzenia”, zakładająca, że skłonność do zbrodni jest cechą wrodzoną u około $40\%$ skazanych.

Konstytucjonalizm (E. Kretschmer)

Teoria uzależniająca cechy temperamentu i charakteru od budowy ciała (typy: asteniczny, atletyczny, pykniczny, dysplastyczny).

Przestępczy rdzeń osobowości

Zespół cech takich jak egocentryzm, brak sumienia, sugestywność i impulsywność, predestynujący jednostkę do wejścia na drogę przestępczą.

Psychopatia

Osobowość dyssocjalna manifestująca się lekceważeniem norm, manipulacyjnym stosunkiem do ludzi oraz brakiem poczucia winy.

Wykolejenie obyczajowe

Łamanie norm tradycji i obyczajów, obejmujące zachowania autodestrukcyjne, pasożytnictwo społeczne i przedwczesną inicjację seksualną.

Wykolejenie przestępcze

Forma degeneracji polegająca na drastycznym łamaniu norm prawnych (kradzieże, wandalizm, przestępstwa przeciwko zdrowiu).

Integracja asocjalna

Zaburzenie postaw, w którym jednostka nie popełnia przestępstw, ale wykazuje cechy negatywne, takie jak egoizm lub nihilizm.

Integracja dysocjalna

Dogmatyczne przywiązanie do norm i wartości negatywnej podkultury, np. więziennej.

Separacja (adolescencja)

Stan zamykania się w sobie, szukania nowości poza domem i odrzucania autorytetu dorosłych, dzielący się na typy „Do”, „Od” i „W”.

Regres (adolescencja)

Ucieczka do zachowań adekwatnych dla wieku młodszego w sytuacjach trudnych.

Dezadaptacja (adolescencja)

Niepokoje dotyczące własnej normalności, wyglądu i akceptacji przez grupę rówieśniczą.

Klika

Podgrupa przestępcza o charakterze elitarnym, która odciąga jednostkę od prawidłowej socjalizacji.

Nieletni (zakres czynów karalnych)

Osoba, która dopuściła się czynu zabronionego po ukończeniu $13$ roku życia, ale przed ukończeniem $17$ lat.

Młodociany (wg Kodeksu Karnego)

Osoba w wieku od $17$ do $21$ roku życia.

Schronisko dla nieletnich interwencyjne

Placówka przeznaczona dla nieletnich, którzy sprawiali problemy dyscyplinarne lub uciekali z innych placówek.

MOAS

Młodzieżowe Ośrodki Adaptacji Społecznej, będące otwartymi zakładami poprawczymi dla nieletnich rokujących pozytywnie.

Zakład resocjalizacyjno-terapeutyczny

Placówka dla nieletnich z zaburzeniami rozwoju osobowości na tle organicznym (CUN), uzależnieniami lub wymagających opieki psychiatrycznej.

Mechanizm samospełniającego się proroctwa

Proces, w którym negatywne komunikaty otoczenia (np. „jesteś złym dzieckiem”) utrwalają w dziecku negatywny obraz siebie i nawyk łamania norm.