Kunstgeschiedenis 1: Voorbereiding Examen

Flashcards ter voorbereiding op het examen Kunstgeschiedenis 1, coverend de periodes van Egypte deel 3 tot en met de Byzantijnse kunst.

Wat is een canope en wat was de functie ervan in het Oude Egypte?

Een canope of canopische vaas is een grafvaas waarin de verwijderde organen van een mummie (lever, maag, longen, darmen) werden bewaard.

Waarvoor staat de afbeelding van een scarabee in de Egyptische hiërogliefen?

De scarabee staat voor de drie medeklinkers $xpr$, wat door egyptologen wordt vertaald als "ontstaan", "scheppen" of "transformeren".

Waarom is Toetankhamon de beroemdste farao geworden, ondanks dat hij een onbelangrijke heerser was?

Zijn rotsgraf is als enig koningsgraf ongeschonden teruggevonden met de rijkelijke schatten, zoals het gouden masker en juwelen, volledig intact.

Wat was het doel van de spreuken in het Egyptische 'Boek van de Doden'?

De spreuken waren bedoeld om de overledene te beschermen en te leiden tijdens de reis door het hiernamaals.

Hoe verliep het dodenoordeel volgens het Egyptische Dodenboek?

Het hart van de overledene werd gewogen tegen de veer van Ma’at (gerechtigheid). Als het hart even zwaar was, mocht de dode naar Osiris; was het te zwaar, dan werd het door een monster verscheurd.

Wat gebeurde er met Egypte na de Slag bij Actium in $30\,v.\,Chr.$?

Cleopatra pleegde zelfmoord en Egypte werd definitief een deel van het Romeinse Keizerrijk.

Wat is encaustiek en waar werd deze techniek in Egypte voor gebruikt?

Encaustiek of wasschilderen is een techniek waarbij pigmenten vermengd worden met hete bijenwas en hars; het werd gebruikt voor de realistische mummieportretten in het Late Egypte.

Wat betekent de term 'Prehelleens' in de kunstgeschiedenis?

Het betekent letterlijk "voor-Grieks" en verwijst naar de kunst van de Minoïsche cultuur (Kreta/Cycladen) en de Myceense cultuur (vasteland).

Wat zijn de uiterlijke kenmerken van Cycladische vrouwenbeeldjes uit circa $2300\,v.\,Chr.$?

Het zijn smalle, geometrische marmeren beelden met gekruiste armen, gestrekte tenen, een lange driehoekige neus en een afgeplat voorhoofd.

Wat was het belangrijkste kenmerk van de houten zuilen in Minoïsche paleizen?

De zuilen waren 'verjongend', wat betekent dat ze naar boven toe breder werden.

Wie was Sir Arthur Evans?

De Engelse archeoloog die aan het begin van de $20e$ eeuw het paleis van Knossos op Kreta heeft opgegraven.

Wat vertelt de mythe van Theseus en de Minotaurus over de geschiedenis van Kreta?

De mythe suggereert dat de Minoïers een grote macht over het Griekse vasteland hadden en dat het labyrinth een herinnering is aan de complexe Minoïsche paleizen.

Wat is een rhyton?

Een rituele beker, vaak in de vorm van een dierenkop, die gebruikt werd voor het brengen van plengoffers.

Wie waren de Achaiërs in de context van de Myceense cultuur?

Indogermaanse stammen uit het noorden die rond $1700-1600\,v.\,Chr.$ de Peloponnesus overspoelden en de basis legden voor de Mykeense cultuur.

Wat zijn de 'Homerische epen'?

De Ilias en de Odyssee, twee heldendichten toegeschreven aan Homeros die de krijgerscultuur van de Myceense beschaving en de Dark Ages weerspiegelen.

Wat is een tholos?

Een circulair gebouw met een conisch of rond koepelgewelf, in de Helladische cultuur gebruikt als monumentale graftombe.

Beschrijf de 'Leeuwenpoort' van Mykene.

De toegangspoort tot de burcht met een driehoekig kalkstenen reliëf van twee leeuwen boven een latei van $20\,\text{ton}$, geplaatst in 'cyclopische' muren.

Wat was de functie van Dipylonvazen in de $8e$ eeuw v.Chr.?

Ze dienden als grafmarkeerders en werden gebruikt om plengoffers (vloeistofoffers) aan de doden te brengen.

Welke drie grote stijlperiodes kent de Griekse vaasschilderkunst?

De zwartfigurige stijl, de roodfigurige stijl en de witgrond-techniek.

Waarom zijn Griekse bouwwerken meestal kleiner dan de monumentale Egyptische projecten?

De Grieken gebruikten marmer, wat veel harder en arbeidsintensiever is om te bewerken dan de Egyptische zand- en kalksteen.

Wat is het verschil tussen een pronaos en een naos in een Griekse tempel?

De pronaos is de portiek aan de voorzijde, terwijl de naos (of cella) het centrale heiligdom is waar het godenbeeld stond.

Noem drie verschillen tussen de Dorische en Ionische bouworde.

Dorisch heeft zware zuilen zonder basis en een fries met metopen/trigliefen; Ionisch heeft slankere zuilen met basis, een kapiteel met voluten en een doorlopend fries.

Wat wordt bedoeld met de term 'entasis'?

De lichte zwelling in het midden van een zuil, bedoeld om optische illusies te corrigeren of de zwaarte van de gedragen last te benadrukken.

Wat is de Gulden Snede in de context van de architectuur?

Een wiskundige verhouding ($a$ verhoudt zich tot $b$ zoals $a+b$ tot $a$) die als harmonisch wordt ervaren en mogelijk in het Parthenon is toegepast.

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van een 'kouros' en een 'korè'?

Levensgrote, frontale beelden met een 'archaïsche glimlach' en gestileerd haar; de kouros is naakt met één voet vooruit, de korè is altijd gekleed.

Wat is de 'contrapposto' in de beeldhouwkunst?

Een ontspannen houding waarbij het gewicht op één been rust (steunbeen) en het lichaam een lichte $S$-curve maakt.

Wat stelt de canon van Polukleitos vast?

Een systeem van ideale maatverhoudingen voor het menselijk lichaam, waarbij de verhouding hoofd tot lichaam $1$ tot $7$ is.

Waarom was de Aphrodite van Knidos van Praxiteles een revolutionair beeld?

Het was het eerste bekende levensgrote naakte vrouwenbeeld in de Griekse geschiedenis.

Wat zijn de algemene kenmerken van de Hellenistische beeldhouwkunst?

Grote aandacht voor beweging, detail, realisme, dramatiek en het uitbeelden van menselijke emoties en lijden (pathos).

Wie waren de Etrusken en wat was hun invloed op Rome?

Een zeevarend volk uit Centraal-Italië van wie de Romeinen technieken zoals gietbeton, gewelvenbouw, aquaducten en de realistische portretkunst overnamen.

Wat is syncretisme in de Romeinse cultuur?

Het samensmelten van verschillende stijlen en religies door culturele elementen van veroverde volkeren te integreren in de eigen cultuur.

Wat is een kruisgewelf?

Een constructie die bestaat uit twee tongewelven die elkaar in een rechte hoek kruisen, waardoor de last over vier steunpunten wordt verdeeld.

Wat zijn 'cassettes' in Romeinse architectuur?

Verdiepte vakken in een (beton)gewelf of plafond, bedoeld om het gewicht te verminderen en een decoratief effect te geven.

Wat was de functie van een 'basilica' in de Romeinse tijd?

Een grote overdekte hal die diende voor de handel en de rechtspraak.

Waarin verschilt een Romeins theater van een Grieks theater?

Romeinse theaters hebben een gemetselde onderbouw met bogen in plaats van een natuurlijke helling, en beschikken over een monumentale scènewand.

Wat is 'atmosferisch perspectief' in Romeinse muurschilderingen?

Een techniek waarbij diepte wordt gesuggereerd door objecten op de achtergrond te laten vervagen.

Bespreek de symboliek van het Prima Porta-standbeeld van Augustus.

Augustus wordt blootsvoets afgebeeld (teken van vergoddelijking), draagt een harnas dat de teruggave van legerkentekens toont, en combineert de Griekse standhouding met de Italiaanse pose van de redenaar.

Welke keizer zorgde ervoor dat het Christendom in $380\,n.\,Chr.$ de officiële staatsgodsdienst werd?

Theodosius I.

Wat zijn de kenmerken van de Byzantijnse mozaïekkunst?

Het verlies van dieptewerking, gebruik van een gouden achtergrond, gestileerde figuren met grote ogen en een sterke focus op spirituele symboliek boven realisme.

Wie gaven de opdracht voor de mozaïeken in de San Vitale in Ravenna?

Keizer Justinianus en keizerin Theodora (vergezeld door bisschop Maximianus).

Wat is een peripteros, en hoe is hij wellicht ontstaan?

Een peripteros is een type tempel in de Griekse architectuur, gekenmerkt door een rondomlopende zuilenrij. Het is waarschijnlijk ontstaan uit oudere ontwerpen met alleen een voorste zuilenrij.

Bespreek het Parthenon

Het Parthenon is de belangrijkste tempel van de Atheense acropolis (acropolis: het

heiligdom op het hoogste punt van de stad). De tempel is gewijd aan Athena Parthenos (wat

betekent: de maagdelijke Athena), de beschermgodin van de stad Athene. Het is de grootste

Dorische tempel die op het Griekse vasteland gebouwd werd. 

Bespreek de vroegklassieke periode in de beeldhouwkunst (ook wel de ‘strenge stijl’

genoemd).

De vroegklassieke periode in de beeldhouwkunst, ook wel de 'strenge stijl' genoemd, verwijst naar een tijdsperiode die zich uitstrekt van ongeveer 480 tot 450 v.Chr. en gekenmerkt wordt door een meer natuurlijke en evenwichtige weergave van menselijke figuren, met een grotere nadruk op beweging en anatomische nauwkeurigheid.

Wie is Polukleitos? Wat is de canon van Polukleitos?