LESSON 3 - RIZAL FINALS

Sino si Jose Rizal?

-Isa siyang manunulat, doktor, at repormista

-•Si Dr. Jose Rizal ang sumulat ng dalawang kilalang nobelang “Noli Me Tangere” at “El Filibusterismo”.

-•Ginamit niya ang kan’yang mga akda upang ilantad ang pang-aabuso ng mga Espanyol.

El Filibusterismo

•Nangangahulugang “Ang paghahari ng kasakiman”

•Ikalawang nobela ni Rizal at karugtong ng Noli Me Tangere

•Tumatalakay sa paghihiganti, katiwalian, at rebolusyon

•Tumatalakay sa kanser ng lipunan

•Layunin ng nobela na gisingin ang damdaming makabayan ng mga Pilipino.

Inspirasyon sa pag sulat ng nobela

•Mga pang-aabuso ng mga Espanyol sa mga Pilipino

•Kawalan ng katarungan sa lipunan

•Sinapit ng mga Pilipino sa kamay ng mga prayle at pamahalaan

•Ang pagkabitay sa GomBurza

•Hangarin ni Rizal na mamulat at magising ang damdaming makabayan ng mga Pilipino

Kasaysayan ng pagsulat ng nobela

•Sinimulan ni Rizal isulat ang burador ng nobela noong 1887 sa Calamba matapos ang kan’yang pagbabalik mula sa Europa

•Naharap siya sa maraming problema katulad ng:

    -Negatibong Reaksyon ng mg Espanyol sa Noli Me Tangere

    - Mga kaso laban sa kan’yang pamilya

    - Suliranin sa lupa sa Calamb

Sa Europa

•Sinimulang ayusin ang banghay at kaisipan ng akda sa London, England noong 1890

•Naisulat ng malaking bahagi ng nobela sa Brussels, Belgium

•Natapos ang nobela noong noong Marso 29, 1891

•Nailimbag sa Ghent, Belgium sa tulong ni Valentin Ventura

Mga pangyayari sa nobela

•Ang pagbablik ni Ibarra bilang si Simoun

  -Sa nobela, si Ibarra ay nagbalik bilang si Simoun , isang

mayamang mag-aalahas, para isagawa ang kan’yang lihim na plano.

•Paglalakbay ng Bapor Tabo

-Ito ay isang malaki, maputi, ngunit mabagal na barko na naglalakbay sa Ilog Pasig. Dito nakasakay ang iba’t ibang uri ng tao sa lipunan sa unang kabanata ng nobela.

•Ang paghihirap ni Kabesang Tales

Ang pang-aagaw ng mga prayle sa lupang hinawan ni Tales sa pamamagitan ng hindi makatarungang pagtataas ng buwis.

•Ang Pagtatanghal ni G. Leeds sa Quiapo

Ang paggamit ng "nagsasalitang ulo" ni Imuthis upang ilantad ang mga kasalanan ni Padre Salvi.

•Ang Pakikipaglaban para sa Akademya ng Wikang Kastila

Ang pagsisikap ng mga mag-aaral na makapagtatag ng paaralan para sa wika, na hinarang ng mga prayle sa takot na mamulat ang mga Pilipino.

•Ang Pagkakadakip sa mga Mag-aaral at ang mga Paskin

Ang pagdakip sa mga estudyante dahil sa mga poster na mapanghimagsik na natagpuan sa unibersidad.

•Ang Trahedya ni Juli

Ang pagpapakamatay ni Juli upang mailigtas ang dangal laban sa pang-aabuso ni Padre Camorra.

•Ang Piging at ang Lampara ni Simoun

Ang bigong tangka ni Simoun na pasabugin ang piging nina Paulita at Juanito upang simulan ang kaguluhan.

•Ang Huling Kumpisal at Aral ni Padre Florentino

Matapos mabigo ang kanyang himagsikan sa piging, sugatan at hinahabol ng mga guwardiya sibil si Simoun. Nagtago siya sa tahanan ni Padre Florentino sa tabi ng dagat. Dahil ayaw niyang mahuling buhay at mapahiya, uminom siya ng lason. Bago malagutan ng hininga, ipinagtapat niya kay Padre Florentino ang kanyang tunay na pagkatao bilang si Crisostomo Ibarra at ang lahat ng kanyang masasamang balak.

•Ang Huling Kumpisal at Aral ni Padre Florentino

Hindi kinunsinti ng pari ang ginawa ni Simoun. Ipinaliwanag niya na nabigo ang himagsikan dahil gumamit si Simoun ng "masamang paraan para sa mabuting layunin." Aniya, ang kalayaan ay hindi nakakamit sa pamamagitan ng paggawa ng krimen o pagpaparami ng mga taong masama.

•Simoun

Mayamang magaalahas; ang nagbabalat-kayong si Crisostomo Ibarra.

•Basilio

Isang mag-aaral ng medisina na dumanas ng hirap sa buhay at nais lamang magtagumpay sa kanyang

•Isagani

Isang makata at makabayang mag-aaral na may matatag na prinsipyo at kasintahan ni Paulita Gomez.

•Kabesang Tales

Isang masipag na magsasaka na naging tulisan matapos agawan ng lupa ng mga prayle.

•Makaraig

Ang mayamang lider ng mga mag-aaral na nagnanais magpatayo ng akademya para sa pagtuturo ng wikang Kastila.

•Placido Penitente

Isang matalinong mag-aaral na nawalan ng gana sa pag-aaral dahil sa pang-aapi at maling sistema ng mga guro.

•Juanito Pelaez

Isang mayabang at oportunistang estudyante na kinagigiliwan ng mga prayle; naging asawa ni Paulita Gomez.

•Tandang Selo

Ang matandang ama ni Kabesang Tales na napipi dahil sa sunod-sunod na pighati at kawalang-hustisya sa kanyang pamilya.

Juli

Ang anak ni Kabesang Tales at kasintahan ni Basilio; nagpakamatay upang iligtas ang kanyang dangal laban sa mapang-abusong pari.

•Padre Salvi

Isang mapanlinlang at makapangyarihang pari na may lihim na kasalanan at laging nagmamanman sa mga kilos ni Ibarra/Simoun.

•Padre Camorra

Isang bastos at mapang-abusong prayle na walang galang sa mga kababaihan.

•Padre Fernandez

Isang paring may liberal na pag-iisip at handang makinig sa mga hinaing ng mga mag-aaral.

•Padre Irene

Isang paring nagkukunwaring tumutulong sa mga estudyante ngunit lihim na kumakampi sa mga kapwa prayle.

•Don Custodio

Isang mataas na opisyal ng pamahalaan na nagpapanggap na marunong ngunit madalas ay walang batayan ang mga desisyon.

•Ben Zayb

Isang mamamahayag na sumusulat ng mga balitang pabor lamang sa mga Kastila at madalas ay malayo sa katotohanan.

•Ginoong Pasta

Isang tanyag na abogado na tumangging tumulong sa mga estudyante dahil sa takot na mawala ang kanyang katayuan sa lipunan.

Kahalagahan ng El Filibusterismo

•Nagmulat sa mga Pilipino tungkol sa katiwalian at pang-aabuso ng mga Kastila

•Nagpakita ng tunay na kalagayan ng lipunan noong panahon ng kolonyalismo

•Nagbigay-diin sa kawalan ng hustisya, kahirapan, at hindi pantay na karapatan

•Naging inspirasyon upang maging makabayan at lumaban para sa pagbabago

•Nagpapakita ng dalawang landas ng pagbabago: reporma (edukasyon) at rebolusyon (pag-aaklas)

•Hanggang ngayon, nagsisilbi itong paalala na labanan ang maling sistema at ipaglaban ang tama