Anatomia i rozwój serca oraz osierdzia

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/81

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Zestaw tradycyjnych fiszek słownikowych obejmujących kluczowe pojęcia anatomiczne, histologiczne, embriologiczne oraz topograficzne dotyczące serca i osierdzia na podstawie podręcznika anatomii.

82 Terms

1
New cards

Płyta sercowa

Blaszka mezodermy trzewnej pokrywająca endodermę na dnie jamy osierdzia, z której wywędrowują komórki angioblastu tworzące cewy śródbłonkowe serca.

2
New cards

Krezka grzbietowa serca (mesocardium dorsale)

Tymczasowe pasmo łączące cewę mięśniową serca z mezodermą trzewną jelita głowowego, które wkrótce zanika, pozostawiając cewę sercową przymocowaną do ścian jamy osierdzia tylko końcami naczyniowymi.

3
New cards

Wsierdzie (endocardium)

Wewnętrzna warstwa ściany serca oraz zastawek, powstająca z cewy śródbłonkowej; składa się ze śródbłonka, blaszki właściwej zawierającej włókna kolagenowe i sprężyste oraz tkanki podwsierdziowej.

4
New cards

Śródsierdzie (myocardium)

Środkowa, najgrubsza warstwa ściany serca wywodząca się z zewnętrznej cewy mezodermalnej, obejmująca szkielet serca, właściwą mięśniówkę roboczą oraz swoisty układ przewodzący.

5
New cards

Nasierdzie (epicardium)

Zewnętrzna błona surowicza ściany serca, stanowiąca blaszkę trzewną osierdzia surowiczego (lamina visceralis pericardii serosi\text{lamina visceralis pericardii serosi}), pokryta jednowarstwowym nabłonkiem płaskim.

6
New cards

Zatoka żylna (sinus venosus)

Rozwidlony dolny odcinek embrionalnej cewy sercowej, do którego uchodzą parzyste żyły zasadnicze, żyły żółtkowe oraz żyły pępkowe.

7
New cards

Przegroda pośrednia (septum intermedium)

Struktura powstająca w 5.5. tygodniu rozwoju w wyniku zrośnięcia się przedniego i tylnego zgrubienia kanału przedsionkowo-komorowego, dzieląca go na prawe i lewe ujście przedsionkowo-komorowe.

8
New cards

Przegroda pierwsza (septum primum)

Fałd wsierdzia wyrastający w 5.5. tygodniu z tylno-górnej ściany pierwotnego przedsionka w kierunku przegrody pośredniej kanału uszkowego.

9
New cards

Otwór owalny pierwszy (foramen ovale primum)

Otwór powstający wskutek zaniku górnej części przegrody pierwszej, zanim dojdzie do jej pełnego zespolenia z przegrodą pośrednią.

10
New cards

Przegroda druga (septum secundum)

Sierpowaty fałd wyrastający w 7.7. tygodniu z przednio-górnej ściany prawego przedsionka obok przegrody pierwszej, okalający swoją wewnętrzną krawędzią otwór owalny drugi.

11
New cards

Zastawka otworu owalnego (valvula foraminis ovalis)

Część przegrody pierwszej zasłaniająca otwór owalny drugi, której przedni brzeg nie zrasta się do urodzenia, umożliwiając przepływ krwi z prawego przedsionka do lewego.

12
New cards

Przegroda rzekoma (septum spurium)

Struktura powstająca w górnej części prawego przedsionka ze zrośnięcia prawej i lewej zastawki ujścia zatoki żylnej.

13
New cards

Przegroda pnia tętniczego i opuszki (septum aorticopulmonale)

Biegnąca spiralnie przegroda powstająca w 4.4. tygodniu z dwóch fałdów wsierdzia pnia i opuszki, dzieląca wspólny pień tętniczy na aortę i pień płucny.

14
New cards

Ectopia cordis cervicalis

Rzadka wada rozwojowa polegająca na zachowaniu przez serce pierwotnego, zarodkowego położenia w okolicy szyjnej.

15
New cards

Dextrocardia

Prawostronne położenie serca, w którym jego wierzchołek zwrócony jest w stronę prawą; stanowi najczęściej lustrzane odbicie normy anatomicznej w ramach situs inversussitus\ inversus.

16
New cards

Cor biloculare

Serce dwuprzedziałowe składające się z pojedynczego przedsionka i pojedynczej komory wskutek całkowitego niewytworzenia się przegrody międzyprzedsionkowej i międzykomorowej.

17
New cards

Zespół poczwórny Fallota (tetralogia Fallota)

Złożona wada serca obejmująca: zwężenie pnia płucnego, przemieszczenie aorty w prawo (dextropositio aortaedextropositio\ aortae), ubytek części błoniastej przegrody międzykomorowej oraz przerost prawej komory.

18
New cards

Zespół Lutembachera

Złożona wada wrodzona serca składająca się ze zwężenia zastawki dwudzielnej z niedorozwojem lewej komory i aorty, ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej oraz wtórnego rozszerzenia pnia płucnego.

19
New cards

Korona serca (corona cordis)

Układ wielkich pni tętniczych wychodzących z serca (aorty i pnia płucnego) oraz żył uchodzących do serca (żył głównych i żył płucnych), otaczających podstawę serca.

20
New cards

Bruzda wieńcowa (sulcus coronarius)

Zewnętrzna bruzda na powierzchni serca leżąca prostopadle do jego długiej osi, wyznaczająca granicę między przedsionkami a komorami.

21
New cards

Stożek tętniczy (conus arteriosus)

Cewkowaty odcinek komory o gładkich ścianach wewnętrznych, stanowiący drogę odpływu krwi do ujścia pnia płucnego w prawej komorze lub do ujścia aorty w lewej komorze.

22
New cards

Grzebień nadkomorowy (crista supraventricularis)

Wał mięśniowy wpuklający się do światła prawej komory między ujściem przedsionkowo-komorowym prawym a ujściem pnia płucnego, oddzielający drogę dopływową od drogi odpływowej.

23
New cards

Beleczka przegrodowo-brzeżna (trabecula septomarginalis)

Łukowata listewka mięśniowa w prawej komorze łącząca przegrodę międzykomorową ze ścianą przednią i podstawą mięśnia brodawkowatego przedniego; prowadzi gałęzie odnogi prawej układu przewodzącego.

24
New cards

Zatoka żył głównych (sinus venarum cavarum)

Gładkościenna część prawego przedsionka pochodząca z embrionalnej zatoki żylnej, do której uchodzą żyła główna górna, żyła główna dolna oraz zatoka wieńcowa.

25
New cards

Grzebień graniczny (crista terminalis)

Pionowy fałd mięśniowy wewnątrz ściany bocznej prawego przedsionka wyznaczający granicę między właściwym przedsionkiem a zatoką żył głównych; na zewnątrz odpowiada mu bruzda graniczna (sulcus terminalissulcus\ terminalis).

26
New cards

Dół owalny (fossa ovalis)

Owalne zagłębienie w ścianie przegrody międzyprzedsionkowej prawego przedsionka, otoczone rąbkiem dołu owalnego (limbus fossae ovalislimbus\ fossae\ ovalis), stanowiące pozostałość płodowego otworu owalnego.

27
New cards

Struny ścięgniste (chordae tendineae)

Łącznotkankowe pasma odchodzące od mięśni brodawkowatych lub ściany komory i przyczepiające się do wolnych brzegów oraz powierzchni komorowej płatków zastawek przedsionkowo-komorowych.

28
New cards

Mięśnie brodawkowate (musculi papillares)

Stożkowate uwypuklenia warstwy podłużnej mięśniówki komór, wysyłające struny ścięgniste do sąsiadujących płatków zastawek, napinające je w czasie skurczu komór.

29
New cards

Grudka płatka półksiężycowatego (nodulus valvulae semilunaris)

Guzek tkanki łącznej usytuowany w środku wolnego brzegu płatka półksiężycowatego zastawek aorty i pnia płucnego, uszczelniający styk płatków w momencie ich zamknięcia.

30
New cards

Część błoniasta przegrody międzykomorowej (pars membranacea)

Górny, cienki odcinek przegrody międzykomorowej o grubości 1–1,5 mm1\text{--}1{,}5\,\text{mm}, pozbawiony mięśniówki, zbudowany z tkanki łącznej sprężystej wysłanej obustronnie wsierdziem.

31
New cards

Przegroda przedsionkowo-komorowa (septum atrioventriculare)

Górny odcinek części błoniastej leżący powyżej przyczepu płatka przegrodowego zastawki trójdzielnej, oddzielający prawy przedsionek od lewej komory.

32
New cards

Szkielet serca

Układ łącznotkankowy podstawy serca złożony z czterech pierścieni włóknistych (annuli fibrosiannuli\ fibrosi), dwóch trójkątów włóknistych (trigona fibrosatrigona\ fibrosa) oraz części błoniastej przegrody międzykomorowej.

33
New cards

Wir serca (vortex cordis)

Miejscowy układ włókien na koniuszku serca, w którym powierzchowna warstwa skośna mięśniówki komór zstępuje śrubowato i zawija się do wnętrza, przechodząc w warstwę podłużną głęboką.

34
New cards

Węzeł zatokowo-przedsionkowy (nodus sinuatrialis)

Ośrodek I rzędu układu przewodzącego serca (węzeł Keith-Flacka), leżący podnasierdziowo na granicy zatoki żył głównych i właściwego prawego przedsionka przy ujściu żyły głównej górnej.

35
New cards

Węzeł przedsionkowo-komorowy (nodus atrioventricularis)

Ośrodek II rzędu układu przewodzącego serca (węzeł Aschoffa-Tawary), leżący podwsierdziowo na dnie prawego przedsionka powyżej trójkąta włóknistego prawego, zwalniający przewodzenie bodźców.

36
New cards

Pęczek przedsionkowo-komorowy (fasciculus atrioventricularis)

Element układu przewodzącego (pęczek Hisa) stanowiący jedyne mięśniowe połączenie przedsionków z komorami; składa się z pnia oraz odnogi prawej i lewej.

37
New cards

Włókna Purkinjego

Końcowe rozgałęzienia odnóg pęczka przedsionkowo-komorowego biegnące podwsierdziowo w komorach serca, przechodzące we właściwą mięśniówkę roboczą serca u podstawy mięśni brodawkowatych.

38
New cards

Zatoka wieńcowa (sinus coronarius)

Naczynie żylne leżące w bruździe wieńcowej na powierzchni przeponowej serca, stanowiące pozostałość lewego rogu zatoki żylnej; zbiera około 60%60\% krwi żylnej serca i uchodzi do prawego przedsionka.

39
New cards

Zatoka poprzeczna osierdzia (sinus transversus pericardii)

Szczelinowaty kanał jamy osierdzia leżący do tyłu od aorty wstępującej i pnia płucnego, a do przodu od powierzchni przedniej przedsionków serca.

40
New cards

Zatoka skośna osierdzia (sinus obliquus pericardii)

Ślepy zachyłek jamy osierdzia na powierzchni tylnej lewego przedsionka, ograniczony żyłą główną dolną oraz żyłami płucnymi prawymi i lewymi.

41
New cards

Pole bezwzględnego stłumienia serca

Obszar powierzchni mostkowo-żebrowej serca przylegający bezpośrednio do ściany klatki piersiowej bez pośrednictwa tkanki płucnej, dający przy badaniu fizykalnym tępy odgłos opukowy.

42
New cards

Płyta sercowa

Blaszka mezodermy trzewnej pokrywająca endodermę na dnie jamy osierdzia, z której wywędrowują komórki angioblastu tworzące cewy śródbłonkowe serca.

43
New cards

Krezka grzbietowa serca (mesocardium dorsale)

Tymczasowe połączenie łączące cewę sercową z mezodermą trzewną jelita głowowego; po jej zaniku cewa sercowa biegnie przez jamę osierdzia umocowana tylko na swoich końcach.

44
New cards

Wsierdzie (endocardium)

Wewnętrzna warstwa ściany serca powstała z wewnętrznej cewy śródbłonkowej; tworzy śródbłonek, blaszkę właściwą oraz zastawki serca.

45
New cards

Śródsierdzie (myocardium)

Środkowa, najgrubsza warstwa ściany serca powstała z zewnętrznej cewy mezodermalnej; obejmuje szkielet serca, właściwy mięsień sercowy oraz swoisty układ przewodzący.

46
New cards

Nasierdzie (epicardium)

Zewnętrzna warstwa ściany serca, będąca blaszką trzewną osierdzia surowiczego (lamina visceralis pericardii serosi).

47
New cards

Przegroda pośrednia (septum intermedium)

Przegroda powstała w 5.5. tygodniu rozwoju ze zrośnięcia przedniego i tylnego zgrubiałego brzegu kanału przedsionkowo-komorowego, dzieląca go na prawe i lewe ujście przedsionkowo-komorowe.

48
New cards

Przegroda pierwsza (septum primum)

Fałd wsierdzia wyrastający w 5.5. tygodniu z tylnej i górnej ściany pierwotnego przedsionka w dół ku przegrodzie pośredniej.

49
New cards

Przegroda druga (septum secundum)

Sierpowaty fałd wyrastający w 7.7. tygodniu z górno-przedniej ściany prawego przedsionka obok przegrody pierwszej, tworzący pierścień okalający otwór owalny drugi (foramen ovale secundum).

50
New cards

Szyjne przemieszczenie serca (ectopia cordis cervicalis)

Rzadka wada rozwojowa, w której serce zachowuje pierwotne położenie z pierwszego miesiąca życia zarodka i leży w okolicy szyjnej.

51
New cards

Serce dwuprzedziałowe (cor biloculare)

Wada rozwojowa polegająca na całkowitym niewytworzeniu się przegrody międzyprzedsionkowej i międzykomorowej, w wyniku czego serce składa się z pojedynczego przedsionka i pojedynczej komory.

52
New cards

Zespół poczwórny Fallota (tetralogia Fallota)

Złożona wada rozwojowa obejmująca: 1) zwężenie pnia płucnego lub jego ujścia, 2) przemieszczenie aorty w prawo (dextropositio aortae), 3) ubytek części błoniastej przegrody międzykomorowej oraz 4) wtórny przerost i rozszerzenie komory prawej.

53
New cards

Zespół Lutembachera

Wada wrodzona serca składająca się ze zwężenia zastawki dwudzielnej (z niedorozwojem lewej komory i aorty), ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej oraz wtórnego rozszerzenia pnia płucnego.

54
New cards

Korona serca (corona cordis)

Układ wielkich naczyń tętniczych wychodzących z serca (aorta i pień płucny) oraz naczyń żylnych dochodzących do niego (żyły główne i żyły płucne) na podstawie serca.

55
New cards

Wcięcie koniuszka serca (incisura apicis cordis)

Wcięcie na prawym brzegu wierzchołka serca, w którym łączą się bruzda międzykomorowa przednia i tylna; leży co najmniej 10 mm10\,\text{mm} na prawo od koniuszka, sprawiając, że koniuszek w całości należy do komory lewej.

56
New cards

Stożek tętniczy (conus arteriosus)

Cewkowata droga odpływowa komory serca, którą prąd krwi kieruje się z wierzchołka do ujścia naczynia tętniczego (pnia płucnego w prawej komorze lub aorty w lewej komorze).

57
New cards

Grzebień nadkomorowy (crista supraventricularis)

Wał mięśniowy wpuklający się do światła prawej komory między ujściem przedsionkowo-komorowym prawym a ujściem pnia płucnego, oddzielający drogę dopływową od drogi odpływowej komory.

58
New cards

Beleczka przegrodowo-brzeżna (trabecula septomarginalis)

Łukowata listewka mięśniowa biegnąca w prawej komorze od przegrody międzykomorowej poniżej ujścia pnia płucnego do ściany przedniej u podstawy mięśnia brodawkowatego przedniego.

59
New cards

Struny ścięgniste (chordae tendineae)

Łącznotkankowe pasma odchodzące od mięśni brodawkowatych lub beleczek mięśniowych i przyczepiające się do wolnego brzegu oraz powierzchni komorowej płatków zastawek przedsionkowo-komorowych.

60
New cards

Mięśnie grzebieniaste (musculi pectinati)

Równoległe wyniosłe listewki mięśniowe wyścielające wnętrze uszek serca oraz boczną ścianę właściwego prawego przedsionka.

61
New cards

Grzebień graniczny (crista terminalis)

Pionowy fałd wywołany pęczkiem mięśniowym w bocznej ścianie prawego przedsionka, stanowiący wewnętrzną granicę między zatoką żył głównych a przedsionkiem właściwym.

62
New cards

Dół owalny (fossa ovalis)

Owalne zagłębienie w ścianie przegrodowej prawego przedsionka, ograniczone rąbkiem dołu owalnego (limbus fossae ovalis), stanowiące pozostałość płodowego otworu owalnego.

63
New cards

Zastawka trójdzielna (valva tricuspidalis)

Zastawka przedsionkowo-komorowa prawa, zamykająca prawe ujście żylne, składająca się z trzech głównych płatków: przedniego (cuspis anterior), tylnego (cuspis posterior) i przyśrodkowego/przegrodowego (cuspis septalis).

64
New cards

Zastawka dwudzielna (valva bicuspidalis s. mitralis)

Zastawka przedsionkowo-komorowa lewa, zamykająca lewe ujście żylne, składająca się z dwóch płatków: większego przedniego (cuspis anterior) oraz mniejszego tylnego (cuspis posterior).

65
New cards

Grudka płatka półksiężycowatego (nodulus valvulae semilunaris)

Guzkowate zgrubienie tkanki łącznej położone pośrodku wolnego brzegu każdego płatka półksiężycowatego zastawek tętniczych, uszczelniające środek zamkniętej zastawki.

66
New cards

Część błoniasta przegrody międzykomorowej (pars membranacea septi interventricularis)

Cienki, pozbawiony mięśniówki górny odcinek przegrody międzykomorowej o powierzchni do ok. 1 cm21\,\text{cm}^2, utworzony z blaszki tkanki łącznej sprężystej pokrytej obustronnie wsierdziem.

67
New cards

Przegroda przedsionkowo-komorowa (septum atrioventriculare)

Górny odcinek części błoniastej przegrody, położony powyżej linii przyczepu płatka przegrodowego zastawki trójdzielnej, oddzielający prawy przedsionek bezpośrednio od lewej komory.

68
New cards

Szkielet serca

Zespół struktur łącznotkankowych zbitych na podstawie komór, obejmujący cztery pierścienie włókniste (annuli fibrosi), dwa trójkąty włókniste (trigona fibrosa) oraz część błoniastą przegrody międzykomorowej.

69
New cards

Wir serca (vortex cordis)

Układ włókien na koniuszku serca, w którym powierzchowna warstwa skośna mięśniówki zstępuje, zagina się w głąb i przechodzi w wewnętrzną warstwę podłużną komór.

70
New cards

Rozwinięcie serca (revolutio cordis)

Pojedynczy cykl pracy serca trwający u dorosłego przeciętnie ok. 0,8 s0{,}8\,\text{s}, na który składają się: skurcz przedsionków (0,1 s0{,}1\,\text{s}), skurcz komór (0,3 s0{,}3\,\text{s}) oraz okres rozkurczu zupełnego (0,4 s0{,}4\,\text{s}).

71
New cards

Węzeł zatokowo-przedsionkowy (nodus sinuatrialis)

Ośrodek I rzędu układu przewodzącego serca, leżący podnasierdziowo w ścianie prawego przedsionka przy przednim brzegu ujścia żyły głównej górnej wzdłuż grzebienia granicznego.

72
New cards

Węzeł przedsionkowo-komorowy (nodus atrioventricularis)

Ośrodek II rzędu układu przewodzącego, leżący podwsierdziowo na dnie prawego przedsionka powyżej trójkąta włóknistego prawego, między ujściem zatoki wieńcowej a płatkiem przegrodowym zastawki trójdzielnej.

73
New cards

Pęczek przedsionkowo-komorowy (fasciculus atrioventricularis)

Jedyny szlak mięśniowy przewodzący bodźce między przedsionkami a komorami, składający się z pnia (truncus) przechodzącego przez trójkąt włóknisty prawy oraz prawej i lewej odnogi.

74
New cards

Włókna Purkinjego

Podwsierdziowe rozgałęzienia końcowe odnóg pęczka przedsionkowo-komorowego, wstępujące wstecznie przez beleczki mięśniowe ścian komór do właściwej mięśniówki roboczej.

75
New cards

Gałąź międzykomorowa przednia t. wieńcowej lewej (ramus interventricularis anterior)

Gałąź końcowa tętnicy wieńcowej lewej, biegnąca w bruździe międzykomorowej przedniej ku wcięciu koniuszka serca w towarzystwie żyły wielkiej serca.

76
New cards

Gałąź okalająca t. wieńcowej lewej (ramus circumflexus)

Gałąź końcowa tętnicy wieńcowej lewej, biegnąca w bruździe wieńcowej pod lewym uszkiem na powierzchnię przeponową serca.

77
New cards

Zatoka wieńcowa (sinus coronarius)

Naczynie żylne leżące w bruździe wieńcowej na powierzchni przeponowej serca, zbierające ok. 60%60\% krwi żylnej serca i uchodzące do prawego przedsionka.

78
New cards

Żyła sercowa wielka (vena cardiaca magna)

Główny dopływ zatoki wieńcowej, powstający w pobliżu wcięcia koniuszka serca i biegnący w bruździe międzykomorowej przedniej, a następnie w bruździe wieńcowej.

79
New cards

Żyła sercowa średnia (vena cardiaca media)

Dopływ zatoki wieńcowej biegnący w bruździe międzykomorowej tylnej od wcięcia koniuszka serca ku podstawie, towarzyszący gałęzi międzykomorowej tylnej t. wieńcowej prawej.

80
New cards

Zatoka poprzeczna osierdzia (sinus transversus pericardii)

Część jamy osierdzia tworząca poprzeczny kanał między tylną ścianą aorty wstępującej i pnia płucnego (od przodu) a przednią powierzchnią przedsionków (od tyłu).

81
New cards

Zatoka skośna osierdzia (sinus obliquus pericardii)

Ślepy zachyłek jamy osierdzia na tylnej powierzchni serca, ograniczony od prawej żyłą główną dolną i prawymi żyłami płucnymi, a od lewej lewymi żyłami płucnymi.

82
New cards

Pole bezwzględnego stłumienia serca

Obszar powierzchni mostkowo-żebrowej serca przylegający bezpośrednio do ściany klatki piersiowej bez pośrednictwa tkanki płucnej, dający tępy odgłos podczas opukiwania.