Lewensoriëntering: Vrywillige Dienslewering, Geweld, Geestesgesondheid en Studie-opsies

Kernbegrippe en definisies gebaseer op die Lewensoriëntering-notas oor vrywilligerswerk, geweldvoorkoming, geestesgesondheid, etiek en tersiêre studiebefondsing.

Vrywillige dienste

Die daad om tyd, vaardighede en dienste aan te bied sonder om finansiële vergoeding te verwag; dit is 'n keuse en nie 'n vorm van indiensneming nie.

Formele vrywillige dienste

Vrywilligerswerk wat gedokumenteer en aangeteken word en dikwels voorsiening maak vir groter, gekoördineerde pogings (bv. by 'n sopkombuis of as geregistreerde hospitaalvrywilliger).

Informele vrywillige dienste

Hulp wat buigsaam en persoonlik aangebied word volgens 'n spesifieke gemeenskapsbehoefte sonder formele registrasie (bv. bure help of vullis in 'n park optel).

Samelewingsgebaseerde organisasies (SGO's)

Plaaslike groepe wat toegewyd is om spesifieke behoeftes en kwessies van hul eie gemeenskap aan te spreek (bv. naskoolse programme of buurtveiligheid).

Nie-winsgewende organisasies (NWO's)

Organisasies wat nie deur die regering bestuur word nie en dienste aan gemeenskappe lewer sonder 'n fokus op winsbejag of geldmaak.

Geweld

Die opsetlike gebruik van fisiese geweld of mag teen jouself, 'n ander persoon, groep of gemeenskap wat waarskynlik lei tot besering, dood, sielkundige skade, abnormale ontwikkeling of verlies.

Gesinsgeweld

Geweld in die huis waar iemand beheer oor 'n ander persoon wil uitoefen, wat dikwels subtiel begin en kan eskaleer na fisiese, seksuele of emosionele skade en eiendomsbeskadiging.

Gasligting (Gaslighting)

'n Vorm van sielkundige en emosionele mishandeling waarin iemand gemanipuleer word om hul eie werklikheid, geheue of gesonde verstand te betwyfel.

Kubergeweld

'n Vorm van geweld wat digitaal plaasvind, insluitend kuberafknouery, aanlyn teistering en wraakpornografie.

Bendegeweld

'n Vorm van gemeenskapgeweld wat algemeen in Suid-Afrika voorkom en gekenmerk word deur fisiese en gewapende konflik tussen groepe.

Posttraumatiese stresversteuring (PTSU)

'n Geestesgesondheidstoestand wat veroorsaak word deur blootstelling aan trauma, met simptome soos terugflitse, erge angs en onbeheerde gedagtes.

Trauma

'n Emosionele en fisiese reaksie op 'n gevaarlike of diep ontstellende gebeurtenis wat gedagtes, gevoelens en gedrag ingrypend beïnvloed.

Depressie

'n Mediese toestand wat gekenmerk word deur voortdurende hartseer, leegheid en 'n verlies aan belangstelling of motivering wat daaglikse funksionering ontwrig.

Krisis

'n Skielike, ontwrigtende gebeurtenis (soos 'n ernstige ongeluk of brand) wat 'n onmiddellike reaksie vereis en waar tydelike ondersteuning gewoonlik nodig is.

Verlies

Die ervaring om iemand of iets van groot waarde te verloor, soos 'n geliefde, 'n verhouding, 'n huis of goeie gesondheid.

Snellers (Triggers)

Spesifieke prikkels soos geluide, reuke, mense, beelde of situasies wat traumatiese herinneringe of intense emosionele reaksies heraktiveer.

Sjalom

Die tradisionele Hebreeuse groetwoord in Judaïsme wat vrede beteken.

Ubuntu

'n Filosofiese beginsel in inheemse gelowe wat beteken dat 'n mens slegs 'n mens is deur ander mense.

Sportetiek

Die beginsels van regverdige spel, wedersydse respek, eerlike optrede en die aanvaarding van verantwoordelikheid vir jou optrede op die sportveld.

Onetiese gedrag in sport

Optrede wat bots met sportiewe waardes, soos oneerlike spel, die gebruik van verbode middels, wedstrydknoeiery, diskriminasie en slegte sportsmangees.

Bose kringloop van geweld en middelmisbruik

Die proses waarin emosionele pyn lei tot middelgebruik om dit te verdoof, wat oordeelsvermoë verswak en lei tot onveilige besluite en verdere skade, wat die pyn en drang na middels laat voortduur.

Beurse (Bursaries)

Finansiële ondersteuning vir studies wat aan studente gegee word wat finansiële nood ervaar en gewoonlik nie terugbetaal hoef te word nie, maar aan sekere ooreenkomste gekoppel is.

Studiebeurse (Scholarships)

Finansiële toekennings vir tersiêre studies wat toegeken word op grond van uitnemende prestasie in akademie, sport of kultuur.

Studielenings

Terugbetaalbare geldelike bystand (soos banklenings) wat met rente toegestaan word om studente te help om vir hul studies te betaal.

Nasionale Studente Finansiële Hulpskema (NFAS / NSFAS)

'n Staatskema wat finansiële bystand aan behoeftige Suid-Afrikaanse burgers bied om aan openbare universiteite en kolleges te studeer, waar lenings na beurse kan omskakel mits akademiese vordering gemaak word.

Vakleerlingskap

'n Opleidingstruktuur wat formele teoretiese leer by 'n sentrum kombineer met praktiese werkservaring by 'n werkgewer.

Lewenslange leer

Die deurlopende proses van kennis en vaardighede aanleer regdeur jou lewe om mededingend, intellektueel fiks, gesond en suksesvol te bly.