Mga Konseptong Pangwika at Gamit ng Wika sa Lipunan

Ang mga flashcards na ito ay sumasaklaw sa kahulugan, katangian, barayti, antas, at gamit ng wika batay sa mga tanyag na lingguwista at sa Saligang Batas ng Pilipinas.

Gleason (1961)

Ayon sa kaniya, ang wika ay masistemang balangkas ng sinasalitang tunog na pinili at isinaayos sa paraang arbitraryo upang magamit sa pakikipagtalastasan ng mga taong nasa iisang kultura.

Finnocchiaro (1964)

Nanindigan na ang wika ay isang sistemang arbitraryo ng simbolong pasalita na nagbibigay pahintulot sa mga taong may kultura o ng mga taong natutuhan ang ganoong kultura upang makipagtalastasan.

Lengua

Ang salitang pinagmulan ng wika na ang literal na kahulugan ay dila at wika.

Masistema

Katangian ng wika na binubuo ng mga tunog na kapag pinagsama-sama ay nakabubuo ng makahulugang yunit ng salita, parirala, pangungusap, at diskurso.

Arbitraryo

Nangangahulugang ang mga tunog na binibigkas sa wika ay pinili para sa layunin ng mga gumagamit at isinaayos sa paraang pinagkasunduan ng pangkat ng mga tao.

Dinamiko

Ang katangian ng wika na patuloy na nagbabago at umuunlad sa paglipas ng panahon.

Wikang Pambansa

Tumutukoy sa wika na ginagamit ng mga tao sa isang bansa at pinagtibay ng pambansang pamahalaan upang maging tulay na wika sa pag-uugnayan.

Filipino

Ang wikang pambansa ng Pilipinas batay sa 1987 na Konstitusyon.

Jaime C. de Veyra

Ang pinuno ng komite na nagsagawa ng pag-aaral tungkol sa mga katutubong wika upang maging batayan ng wikang pambansa.

Executive Order No. 134, 1937

Ang kautusang nagtakda na Tagalog ang maging batayan ng wikang pambansa.

Pilipino

Ang tawag sa wikang pambansa simula noong 1959 alinsunod sa Executive Act No. 7 upang maiwasan ang konsepto ng pagiging purista ng Tagalog.

Unang Wika

Tinatawag ding mother tongue, katutubong wika, o sinusong wika na kinagisnan mula sa pagkasilang.

Pangalawang Wika

Wikang natutuhan sa paaralan o pakikipag-ugnayan sa ibang tao matapos mahasa ang kakayahan sa unang wika.

Register

Gawi o estilo ng pananalita ng isang tao ayon sa kaniyang gawain, trabaho, o propesyon.

Dayalek

Barayti ng wikang ginagamit ng mga tagalalawigan na maaaring may iba-ibang punto ngunit nagkakaintindihan pa rin.

Idyolek

Indibidwal o pansariling paraan ng pagsasalita ng bawat isa na pekulyar sa kaniyang sarili.

Sosyolek

Barayti ng wika na sinasalita ng mga tao sa isang lipunan batay sa antas ng edukasyon, trabaho, o grupong kinaaniban.

Conyo

Isang baryant ng Taglish kung saan may ilang salitang Ingles na inihalo sa Filipino (code-switching).

Jejemon

Barayti ng wika na gumagamit ng numero, simbolo, at kakaibang kapitalisasyon sa pagbuo ng mga salita.

Etnolek

Barayti ng wika na nagmula sa etniko at dayalek na nagiging bahagi ng pagkakakilanlan ng isang pangkat-etniko.

Ekolek

Barayti ng wika na ginagamit sa loob ng tahanan ng mga miyembro ng pamilya.

Pidgin

Isang bagong wikang nabubuo para sa pansamantalang komunikasyon ng dalawang taong may magkaibang wika.

Creole

Barayti ng wikang nalinang mula sa pidgin hanggang sa naging pangunahing wika ng isang lugar, gaya ng Chavacano.

Pormal na Wika

Antas ng wika na kinikilala at ginagamit ng nakararami sa pamayanan, bansa, paaralan, at opisina.

Pampanitikan

Antas ng wika na ginagamit ng mga manunulat na kadalasang matayutay at may malalim na talinghaga.

Lalawiganin

Antas ng impormal na wika na ginagamit sa isang partikular na rehiyon o lalawigan.

Balbal

Sinasabing pinakamababang antas ng wika na tinatawag ding salitang kalye o slang.

Kolokyal

Pagpapaikli ng mga salita sa pasalitang komunikasyon gaya ng paggamit ng 'tsaka' sa halip na 'at saka'.

Interaksyonal

Tungkulin ng wika na ginagamit sa pagtatatag at pagpapanatili ng relasyong sosyal sa kapwa.

Instrumental

Tungkulin ng wika na ginagamit sa pagtugon sa mga pangangailangan, pakikipag-usap, o pag-uutos.

Regulatori

Tungkulin ng wika na ginagamit sa pagkontrol o paggabay sa kilos o asal ng ibang tao.

Personal

Tungkulin ng wika na ginagamit sa pagpapahayag ng sariling damdamin o opinyon, gaya ng sa pagsulat ng talaarawan.

Imahinatibo

Tungkulin ng wika na ginagamit sa malikhaing pagpapahayag ng imahinasyon gaya ng tula at akdang pampanitikan.

Heuristik

Tungkulin ng wika na ginagamit sa paghahanap o paghihingi ng impormasyon, gaya ng pagtatanong at pagsasagawa ng sarbey.

Impormatibo

Tungkulin ng wika na ginagamit sa pagbibigay ng impormasyon, datos, o kaalaman.