Geschiedenis pww1

mensbeeld

De manier waarop mensen in een bepaalde tijd naar de mens en zijn plaats in de wereld kijken.

Ketterij

Een geloofsopvatting die volgens een kerk of religie verkeerd of verboden is.

inquisitie

Kerkelijke rechtbank die zich bezighoudt met de opsporing en berechting van ketters.

Reformatie

Hervorming van de kerk, waardoor het protestantisme ontstond.

katholicisme

Het geloof van de katholieke mensen, en de katholieke mensen hebben een paus.

aflaatbrief

Brief van de kerk waarin staat dat je (eerder) in de hemel zult komen.

protestantisme

Het geloof van de protestantse mensen, die geen paus hebben.

Maarten Luther

Maarten Luther was een Duitse Monnik. Hij is vooral bekend omdat hij kritiek had op de katholieke kerk. Zijn ideeën verspreidde zich snel door Europa, hierdoor ontstond de Reformatie.

Lutheranen

Volgelingen van de Hervormer Luther.

Johannes Calvijn

Johannes Calvijn was een Franse Hervormer. Hij was net als Maarten Luther, belangrijk voor de Reformatie. Door hem ontstond het Calvinisme.

Calvinisten

Protestanten die de ideeën van Johannes Calvijn volgde.

Bijv: Predestinatie, God had volgens Calvijn al bepaald wie gered zou worden.

dominee

Protestanten die het godsdienst heeft gestudeerd en in een kerk de dienst leidt (ook wel :Predikant).

Spotprent

Een grappige of overdreven tekening waarmee je kritiek geeft.

Kritiek

Aangeven wat je niet goed vindt of wat er beter kan.

centralisatie

Macht naar 1 centraal bestuur toe trekken.

Geloofsvrijheid

Vrijheid om zelf je geloof te kiezen en te besturen.

Gewesten

Een soort provincie in de Nederlanden, met eigen wetten, munten en bestuurders.

Beeldenstorm

De vernieling en plundering van katholieke kerken en kloosters in de Nederlanden in 1566.

Smeekschrift

Officieel verzoek aan een vorst of zijn vertegenwoordiger.

In 1566: het verzoek van Nederlandse edelen aan de Spaanse landvoogdes om de inquisitie af te schaffen en protestantse ketters minder streng te straffen.

Margareta van Parma

Landvoogdes van de Nederlanden namens Filips II.

Hagenpreken

Bijeenkomst van protestanten in de openlucht.

Landvoogd

Persoon die uit naam van de Spaanse koning de Nederlanden bestuurt.

Stadhouder

Plaatsvervanger van de koning in een gewest.

Spaanse Rijk

Spanje + De vele gebieden die door de Spaanse koning werd bestuurd.

Karel V

Keizer van een groot Europees rijk en de vader van Filips II.

Filips II

Koning van Spanje → heerst over Nederland→ wil katholiek en veel macht→ verzet in Nederland→ Nederlandse opstand.

Willem van Oranje

Leider van de Nederlandse Opstand tegen Filips II.

Hertog van Alva

Spaanse leger→ gestuurd door Filips II→ moest de Nederlandse Opstand stoppen→ trad streng op.

Bloedraad

Opgericht door Hertog van Alva.

Het moest mensen straffen die volgens de Spanjaarden in opstand waren gekomen.

Belastingen

Geld dat mensen verplicht aan de overheid betalen.

Watergeus

Opstandelingen op zee die vochten tegen Spanje.

Huurlingen

Soldaat die wordt ingehuurd en betaald om te vechten.

Twaalfjarig bestand

Een wapenstilstand van 12 jaar en daarna ging de oorlog verder.

Plakkaet van Verlatinghe

De Nederlandse gewesten zetten Filips II officieel aan de kant.

Tachtigjarige oorlog

De Nederlandse Opstand tegen Spanje, het eindigde met de onafhankelijkheid van de Republiek.

Nederlandse Opstand

Verzet van de Nederlandse gewesten tegen Filips II en Spanje.

De Nederlandse Opstand leidt tot de Tachtigjarige Opstand.

Vrede van Münster

Een vredesverdrag dat een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog.

Spanje erkende officieel de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden als onafhankelijk.

Republiek

De onafhankele Nederlandse staat zonder koning, ontstaan tijdens de Nederlandse Opstand.

Chronologie

1. 1568→ Nederlandse Opstand begint

2. 1581→ Plakkaet van Verlatinghe

3. 1609→ Twaalfjarig bestand begint

4. 1648→ Vrede van Münster