Aardrijkskunde hoofdstuk 1 vwo 3

Aanlandige wind / zeewind

Wind vanaf de zee

Achterstandswijk

Woonwijk waar de leefbaarheid tekortschiet

Aflandige wind / landwind

Wind vanaf land

Agglomeratie

Een stad met de daaraan vastgegroeide voorsteden en dorpen

Aquifer

Waterdragende laag in de ondergrond

Arbeidsmigrant / economische migrant

Iemand die ergens anders gaat werken vanwege gebrek aan werk en geld in zijn eigen gebied

Assemblage

Het in elkaar zetten van een product

Assimilatie

Het overnemen van steeds meer elementen van de overheersende cultuur door migranten

Binnenlandse migratie

Verhuizen binnen een land naar een andere gemeente

Breedteligging

De afstand van een plaats tot de evenaar

Buitenlandse migratie

Verhuizen naar een ander land

Central business district (cbd)

Het kantoren-, winkel- en uitgaansgebied van een stad

Centrale stad

De belangrijkste stad van een agglomeratie

Demografisch zwaartepunt

Het punt in een land waarvan ten oosten en ten westen en ten noorden en ten zuiden evenveel mensen wonen

Dienstensector

Alle bedrijven die zich bezighouden met het leveren van diensten. Heet ook tertiaire sector

Discriminatie

Ongelijke behandeling van mensen met een andere leeftijd, afkomst, godsdienst, huidskleur of seksuele voorkeur

Edge city

Centrum met werkgelegenheid en winkelvoorzieningen in een suburb

Exclusie

Het uitsluiten van groepen mensen in een samenleving

Extensieve veeteelt

Veeteelt met weinig vee per hectare

Footloose

Bedrijf dat weinig grondstoffen gebruikt en zich bijna overal kan vestigen

Front

Grensgebied tussen twee luchtsoorten

Gentrificatie

Veranderingen in een arme woonwijk als rijkere mensen er verwaarloosde woningen kopen en opknappen, waardoor de minder welvarende inwoners verdrongen worden

Getto

Heel arme migrantenwijk met een slechte leefbaarheid

Hightechtindustrie

Industrie die gebaseerd is op hoogstaande technische kennis

Hoogdrukgebied

Gebied met een teveel aan lucht waar lucht wegstroomt over het aardoppervlak en wordt aangevuld met dalende lucht van boven: blauwe luchten en zon

Hooggebergte

Gebied met bergen die hoger zijn dan 1.500 meter

Hoogvlakte

Vlak of zachtgolvend gebied dat meer dan 500 meter hoog ligt

Immigrant

Iemand die een land binnenkomt om er te gaan wonen

Inclusie

Iedereen kan en mag meepraten, meebeslissen en meedoen in de samenleving, ongeacht leeftijd, afkomst, godsdienst, huidskleur of seksuele voorkeur

Integratie

Mensen met een migratieachtergrond doen actief mee in de samenleving, maar houden vast aan hun eigen godsdienst en gewoontes

Jaaramplutude

Het verschil tussen de gemiddelde temperatuur in de warmste en koudste maand van het jaar

Jong gebergte

Gebergte met hoge toppen, scherpe bergkammen en diepe dalen; minder dan 65 miljoen jaar oud

Kennisintensief

Er is veel vakkennis nodig om producten te maken

Kennismigrant

Arbeidsmigrant die vanwege zijn kennis verhuist

Klimaatverandering

Verandering in het klimaat (bijvoorbeeld hogere temperatuur)

Laagvlakte

Gebied zonder hoogsteverschillen dat lager ligt dan 500 meter

Lagadrukgebied / depressie

Gebied met een tekort aan lucht waar lucht toestroomt over het aardoppervlak en gaat stijgen: wolken en neerslag

Landklimaat

Klimaat met de koudste maand een gemiddelde dagtemperatuur die lager is dan -3 °C en in de warmste maand hoger dan +10 °C

Leefbaarheid

Mate waarin een gebied (zoals een woonwijk) geschikt en prettig is om in te leven

Lichte industrie

Bedrijven die veel halffabricaten gebruiken

Lijzijde

De kant van de berg die uit de wind ligt; er valt weinig neerslag

Loefzijde

De windkant van een gebergte met veel neerslag

Maatschappelijke segregatie

Mensen uit verschillende bevolkingsgroepen hebben weinig of geen contact met elkaar

Middelgebergte

Gebied waar de meeste bergtoppen tussen de 500 en 1.500 meter hoog zijn

Middellandse Zeeklimaat

Zeeklimaat met hete, droge zomers en vochtige, zachte winters

Migrantenwijk

Woonwijk met veel bewoners met een migratieachtergrond

Migratie

Verhuizen van de ene woonplaats naar de andere

Modderstroom

Kolkende, modderige vrij die met hoge snelheid van een helling afstroomt

Multiculturele samenleving

Samenleving van mensen uit verschillende culturen

Natuurlijke bevolkingsgroei

Bevolkingsgroei of bevolkingsafname door het aantal geboorten min het aantal sterftes

Neerslagfactor

Factor waardoor neerslag ontstaat

Niet-westerse migratieachtergrond

Iemand afkomstig uit een niet-westers cultuurgebied

Ontgroening

Afname van het aandeel jongeren (onder de 29 jaar) in de totale bevolking

Orkaan / hurricane / cycloon / tyfoon

Tropische storm met minimaal windkracht 12 op de schaal van Beaufort

Oud gebergte

Gebergte met afgeronde toppen en ondiepe dalen; ouder dan 65 miljoen jaar

Pullfactor / aantrekkingsfactor

Reden die een gebied aantrekkelijk maakt voor migranten

Pushfactor / afstotingsfactor

Reden om te verhuizen uit een gebied

Regenschaduw

De lijzijde van een berg, waar de dalende warme lucht weinig of geen neerslag bre

Re-urbanisatie

Bevolkingsgroei in een stad na een periode van suburbanisatie

Ruimtelijke segregatie

Het gescheiden wonen van bevolkingsgroepen met bepaalde kenmerken in bepaalde wijken

Schaal van Beaufort

Schaal om de kracht van de wind aan te duiden

Schaal van Safdir-Simpson

Schaal om de windkracht van orkanen aan te geven

Segregatie-index

Getal dan de mate van segregatie aangeeft

Selectieve migratie

Migratie op basis van bijvoorbeeld leeftijd, inkomen en/of geslacht

Sociale bevolkingsgroei

Verandering van het bevolkingsaantal doordat mensen uit een gebied vertrekken of doordat ze zich er vestigen

Stedelijke vernieuwing

Het vernieuwen van woonwijken in de stad zodat de leefbaarheid sterk verbeterd

Steppeklimaat

Droog klimaat met 250 tot 500 mm neerslag per jaar

Stuwingsregen

Neerslag die ontstaat door stijgende lucht tegen een gebergte

Subtropisch maximum

Hoogdrukgebied (of: maximum) bij 30 breedte (N.B. En Z.B.)

Suburb

Ruim opgezette buitenwijk in de Verenigde Staten met veel vrijstaande huizen en tuinen, afwisselend met parken

Suburbanisatie

De verstedelijking van het platteland naar de stad

Temperatuurfactor

Factor die invloed heeft op de temperatuur in een gebied

Tornado

Zeer krachtige wervelwind. Heet ook een twister, wervelwind of windhoos

Tropisch minimum

Lagedrukgebied (of: minimum) bij de evenaar

Urban sprawl

De enorme verspreiding van voorsteden over het omringde platteland

Vergrijzing

Toename van het aandeel ouderen (65+) in de totale bevolking

Vertrekkingoverschot

Als meer mensen vertrekken uit een gebied dan dat er zich vestigd

Vestigingsoverschot

Als er meer mensen zich vestigen in een gebied dan dat er mensen vertrekken

Westerse migratieachtergrond

Iemand die afkomstig is uit het cultuurgebied van de westerse wereld

Woestijnklimaat

Droog klimaat waarbij in een jaar minder dan 250 mm neerslag valt

Zeeklimaat

Klimaat met een matigde invloed van de zee op de temperatuur (‘s zomers koeler, ‘s winters zachter) en het hele jaar neerslag

Zeestroom

Stroming van het zeewater die ontstaat doordat de wind langdurig uit één richting waait

Zware industrie

Bedrijven die veel (ruwe) grondstoffen gebruiken, zoals steenkool, ijzererts of ruwe olie