1/53
Looks like no tags are added yet.
Vrees (fear)
Directe emotionele reactie op gevaar dat er nu is.
Angst (anxiety)
Gericht op de toekomst: een gespannen, onrustig gevoel over iets wat zou kunnen gebeuren.
Fight-flight-reactie
De hypothalamus activeert 2 systemen: autonomic nerveus system (vooral het sympathische deel, SAM) en het adrenal-cortical system (HPA-as).
Fight-flight reactie via de autonomic nervous system (via SAM)
Hart gaat sneller kloppen, de ademhaling versnelt, spieren spannen zich aan, de lever geeft extra suiker af (glucose) en de spijsvertering wordt afgeremd.
Fight-flight reactie via de HPA-as
De hypothalamus geeft CRF af, waarna de hypofyse ACTH aanmaakt en de bijnieren onder meer cortisol afgeven. Als de dreiging voorbij is, zet de hippocampus het systeem weer uit.
Herbeleving
Vermijding
Negatieve verandering in denken/stemming
Verhoogde arousal (alertheid)
Hoofdsymptomen PTSS
Dissociatie
Proces waarbij verschillende aspecten van iemands zelfgevoel, herinneringen of bewustzijn van elkaar losgekoppeld raken. Het gevoel van buiten je eigen lichaam te staan.
Acute stress disorder (ASD)
PTSS-klachten (vermijding, hoge arousal, herbeleving en negatieve verandering in stemming) die aanhouden aan tussen 3 dagen na het trauma en 1 maand. Disassociatie-klachten zie je vaak terug in deze stoornis.
Ataque de nervios
Een intense emotionele reactie met bijvoorbeeld huilen, schreeuwen en controleverlies, die vooral bekend is in Latijns-Amerikaanse en Caribische culturen.
Blootstelling aan wat iemand vreest
Het uitdagen van vertekende gedachten (zoals overlevingsschuld)
Het verminderen van stress
Behandeling van PTSS heeft 3 doelen
Stress-inoculation therapy
Behandelvorm voor PTSS cliënten die exposure therapie niet kunnen verdragen. Therapeuten leren hun cliënten vaardigheden aan om problemen in hun leven aan te pakken die hun stressniveau verhogen, evenals problemen die voortvloeien uit de PTSS.
Specifieke fobieën
Onredelijke of irrationele angsten voor specifieke objecten of situaties.
Agorafobie
Angst voor situaties waarin ze moeilijk kunnen ontsnappen of geen hulp kunnen krijgen als ze angstig worden, zoals het openbaar vervoer, open ruimtes, mensenmassa’s. Ook de angst voor de schaamte als anderen de angst zien.
Tweefactorentheorie
Angst ontstaat door klassieke conditionering en blijft in stand door operante conditionering.
Prepared classical conditioning
Mensen zijn biologisch voorbereid om angst te leren die voor onze voorouders gevaarlijk waren.
Systematische desensitatie
De cliënt werkt een angsthiërarchie af terwijl hij ontspannen blijft.
Applied tension technique
Behandeling die wordt gebruikt voor bloed-injectie-letselfobie. Omdat de bloeddruk bij deze fobie daalt, leert de cliënt de spieren in armen, benen en romp aan te spannen tot zijn gezicht warm wordt. Zo voorkomt hij dat hij flauwvalt.
Modeling
De therapeut doet iets voordat de cliënt het doet, om te laten zien dat het goed gaat. Bijvoorbeeld een slang aanraken, om te laten zien dat er niks gebeurt.
Flooding
De cliënt wordt direct en langdurig blootgesteld aan wat hij vreest.
Sociale angststoornis
Iemand is zo bang om afgewezen, beoordeeld of vernederd te worden dat zijn/haar leven draait om het vermijden van sociale situaties.
Taijin Kyofusho
Japanse stoornis; de angst om iemand te beledigen of te kwetsen door eigen tekortkomingen, zoals blozen of lichaamsgeur.
Safety behaviors
Gedragingen die iemand gebruikt om angst te verminderen, zoals het vermijden van oogcontact of zinnen vooraf te repeteren.
Paniekaanval
Korte, hevige periode met veel lichamelijke angstsymptomen, zoals hartkloppingen, trillen, kortademigheid, etc.
Paniekstoornis
Paniekaanvallen treden herhaaldelijk en onverwachts op, iemand is daarna minstens een maand lang bezorgd over nieuwe aanvallen of past zijn gedrag aan, bijvoorbeeld door inspanning te vermijden.
Locus coeruleus
Gebied in de hersenstam met veel noradrenaline en verbindingen met het limbische systeem. Een slechte regulatie kan paniekaanvallen veroorzaken.
Anxiety sensitivity (angstgevoeligheid)
De onterechte overtuiging dat lichamelijke symptomen schadelijke gevolgen hebben. Wie hier hoog op scoort, krijgt vaker een paniekstoornis.
Interoceptief bewustzijn (interoceptive awareness)
Een verhoogd bewustzijn van lichaamssignalen, zoals lichte opwinding, die op een aanval kunnen wijzen.
Interoceptief conditionering (interoceptive conditioning)
Lichaamssignalen die eerder aan het begin van een aanval stonden, worden geconditioneerde prikkels die nieuwe aanvallen oproepen. Omdat iemand dat proces niet merkt, lijkt de aanval uit het niets te komen.
Conditioned avoidance response
Een aangeleerde reactie waarbij iemand een bepaalde situatie of prikkel gaat vermijden omdat die gekoppeld is geraakt aan iets angstaanjagends.
Gegeneraliseerde angststoornis (GAD)
Het zorgen maken over vrijwel alles; werk, relaties, gezondheid, geld, etc. De angst is niet aan één situatie gebonden, maar altijd aanwezig.
Cognitieve vermijdingmodel
Piekeren zorgt ervoor dat iemand de onderliggende dreiging niet voelt: piekeren is minder pijnlijk dan de emotie zelf.
Mensen met GAD houden liever een constant, bekend niveau van spanning vast dan dat ze het risico lopen op een plotselinge piek in negatieve emoties.
Seperation anxiety disorder
Angststoornis waarbij iemand een intense angst ervaart om gescheiden te worden van iemand aan wie diegene sterk gehecht is.
Gedragsmatige geremdheid (behavioral inhibition)
Een temperament waarbij kinderen als peuter verlegen, angstig en prikkelbaar zijn en op schoolleeftijd voorzichtig, stil en teruggetrokken zijn. De kans is dan groter op het ontwikkelen van een angststoornis.
Obessie
Steeds terugkerende, opdringerige en ongewenste gedachten, beelden of impulsen die veel angst veroorzaken.
Compulsies
Herhaalde handelingen of mentale acties om angst te verminderen, zoals wassen, controleren, tellen, etc.
Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD/OCS)
Dwangstoornis waarbij iemand last heeft van terugkerende, ongewenste gedachten (obsessies) en/of dwanghandelingen (compulsies).
Hoarding
De ondrinkbare drang om spullen te bewaren, ook als ze geen waarde hebben, en het onvermogen om ze weg te gooien. De ruimtes in huis raken onbruikbaar.
Trichotillomania (hair-pulling disorder)
Herhaald haren uittrekken, met haarverlies.
Excoriation (skin-picking disorder)
Herhaald aan de huid pulken, vooral in het gezicht, met wondjes en littekens tot gevolg.
Body dysmorphic disorder (BDD) / Lichaamsbeeldstoornis
Psychische stoornis waarbij iemand extreem bezig is met één of meerdere vermeende onvolkomenheden in het uiterlijk. Deze kenmerken zijn voor anderen vaak nauwelijks zichtbaar of helemaal niet zichtbaar.
Exposure and response prevention
De cliënt wordt herhaaldelijk blootgesteld aan de bron van zijn obsessie zonder de compulsie uit te voeren. Zo leert hij dat de angst ook zonder ritueel afneemt.
Habit reversal training
Cliënten worden ertoe gebracht zich bewuster te worden van hun gedrag en de signalen die daarmee gepaard gaan, en waarbij zij dit gedrag vervangen door gezondere reacties.
Immuunsysteem
Beschermt ons tegen ziekte door ziekteverwekkers en tumorcellen op te sporen te doden.
Aangeboren immuunsysteem
Immuunsysteem die snel en algemeen reageert.
Specifieke immuunsysteem
Immuunsysteem dat langzamer reageert, maar is afgestemd op een bepaalde ziekteverwekker en onthoudt die.
Coronaire hartziekte (CHD)
Bij deze ziekte raken de bloedvaten naar het hart vernauwd of verstopt. Dit kan pijn op de borst en uiteindelijk een hartinfarct veroorzaken.
Hoge bloeddruk
Hierbij stroomt het bloed met te veel kracht door de bloedvaten. Een stressvol leven is een risicofactor.
Type A gedragspatroon
Een persoonlijkheids- en gedragspatroon die traditioneel gezien in verband wordt gebracht met coronaire hartziekten.
Bestaat uit 3 onderdelen: voortdurend haast hebben, snel vijandig worden en sterk competitief en prestatiegericht zijn.
Type B gedragspatroon
Een persoonlijkheids- en gedragspatroon waarbij men ontspannen en evenwichtig is, en heeft geen verhoogd risico op coronaire hartziekten.
Type C gedragspatroon
Een persoonlijkheids- en gedragspatroon dat wordt beschreven als een kankergevoelige persoonlijkheid, met een verstoord zelfbeeld, een lage zelfwaardering en een afwijkende uiting van emoties. T
Type D (distressed) gedragspatroon
Een persoonlijkheids- en gedragspatroon dat bestaat uit veel negatieve emoties gecombineerd met sociale inhibitie, het onderdrukken van emoties in contact met anderen.
Begeleide mastertechnieken
Mensen informatie geven over gezond gedrag en ze dat gedrag laten oefenen in steeds moeilijkere situaties. Zo groeien hun vaardigheden en self-efficacy beliefs.
Self-efficacy beliefs
Het vertrouwen in jezelf dat je iets echt uit kan voeren.