Filosofie module 1

Alle begrippen

Filosofie

liefde voor wijsheid

Thauma

verwondering, kritische vragen stellen

Dogma

blinde geloofsovertuigingen, dingen die je zomaar aanneemt

Noodzakelijke Voorwaarden

zonder deze kan het het niet zijn

Voldoende voorwaarden

als het deze heeft kan het niets anders zijn

Definitie

duidelijke uitleg van de betekenis van een begrip

Ruime definities

valt te veel onder, ook dingen die we niet bedoelen

Krappe definities

valt te weinig onder, niet alle dingen die we willen definiëren

Sluitende definities

nergens te ruim of te krap, goede definitie

Soort-verschil-definitie

je legt uit tot welke soort iets behoort en wat het onderscheidt van andere dingen binnen die soort

Definiendum

wat gedefinieerd moet worden

Definiens

het deel wat definieert, het definierende

Genus

tot welke soort hoort het definiendum

Specifiek verschil

wat het definiendum anders heeft dan alle andere dingen uit het genus

Mensbeeld

de manier hoed iemand denkt over wat de mens is en hoe ze zich gedragen

Descriptief

beschrijvend, objectief, zonder een oordeel over een beschrijving te geven

Prescriptief

er wordt een mening of oordeel in de beschrijving gegeven

Animal rationale

“denkend dier“, de mens is een dier dat kan denken en logisch kan redeneren

Psyche

Plato:een onstoffelijke en onsterfelijke ziel

De mythe van de tweespan

Plato:het vestand dat de goede/slechte verlangens in balans houdtq

Eros

Plato:liefde voor de echte waarheid

Tussenwezen

Plato:de mens is een tussenwezen tussen dierlijk en goddelijk

Paideia

Plato:onderwijs en opvoeding (filosofisch)

Transcendentie

Plato:het overstijgen van deze werkelijkheid overgaan naar de hemel

Dualisme

Plato:de mens bestaat uit twee verschillende soorten “spul“

Monisme

Plato:de mens bestaat uit één soort spul (alleen het lichaam)

Het idee van het goede

Plato:perfecte vorm van goed, zit in de hemel (ideeënwereld)q

Socratisch determinisme

Plato:als je weet wat het goede is, zul je daarnaar handelen

Kardinale deugden

Plato:je bent een goed mens als je de 4 kardinale deugden bezit. Dat zijn: 1 Matigheid 2 Moed 3 Wijsheid 4 Rechtvaardigheid

Telos

Aristoteles:doel in ons leven is om deze aard (logos) te ontwikkelen

Zoion logon echon

Aristoteles: de mens is een dier dat logos heeft

Zoion Politikon

Aristoteles:hoogste niveau van logos (politiek dier)

Eudaimonia

Aristoteles:gelukzadigheid die je krijgt door je logos te ontwikkelen

Situationaliteit

Aristoteles:het goede ligt niet vast, maar verschilt per situatie

Phronèsis

Aristoteles:praktische wijsheid, weten wat je in een situatie het beste kunt doen

Plantenziel

Aristoteles:vermogen om te groeien en zich voort te planten

Mensenziel

Aristoteles:vermogen om te denken en taal (+dier en plantenziel)

Dierenziel

Aristoteles:vermogen om te voelen, bewegen en waarnemen (+plantenziel)

Darwinisme

Darwin: de klassieke evolutietheorie, “survival of the fittest“

Neodarwinisme

Darwin: Natuurlijke selectie vindt eigenlijk plaats bij genen ipv. individuen

Natuurlijke selectie

Darwin: de best aangepasten individuen overleven en planten zich voor

Creationisme

Darwin: de wereld en alle organisme in die wereld zijn gemaakt door een intelligente schepper (god)

Psychoanalyse

Freud: praattherapie om het onbewust bewust te maken (mbv. droomverbinding)

Libido

Freud: de drang om dingen te doen waar je plezier of genot uithaalt

On(der)bewustzijn

Freud: dingen die in je geest gebeuren die je zelf niet weet

Es

Freud: onderbewuste deel van de geest dat bestaat uit instincten, driften en verlangens

Ich

Freud: probeert de verlangens van Es en de regels van Über-Ich en de werkelijkheid in balans te brengen

Über-Ich

Freud:deel van de geest bestaat uit geweten, normen en waarden. Bepaalt wat je goed of fout vindt

Excentrische positionaliteit

Plessner:een standpunt kunnen innemen buiten het middelpunt van het eigen bewustzijn

Centrisch

Plessner:een centraal zenuwstelsel met instincten, maar kunt niet buiten dat middelpunt

Excentrisch

Plessner: niet alleen zichzelf zijn, maar ook nadenken over wie die is en hoe hij zich gedraagt

Kunstmatig van nature

Plessner: het zit in de aard van de mens om kunstmatige hulpmiddelen te gebruiken en de omgeving aan zich aan te passen

Animal symbolicum

Plessner: de mens kan als enige dier abstracte symbolen gebruiken

L’être-en-soi

Sartre:ze zijn gewoon en kunnen zich niet ontwikkelen, als ze gemaakt worden hebben ze al een doel

L’être-pour-soi

Sartre:ze zijn voor zichzelf een doel en ontwikkelen zich, hun doel komt later en kan zich ontwikkelen

Existentie

Sartre:je bestaan (geboren/gemaakt worden)

Essentie

Sartre:je wezen, je kern, wie je echt bent

Existentialisme

Sartre:de existentie gaat aan de essentie vooraf (bij mens)

Facticiteit

Sartre:wat op dat moment feitelijk mogelijk is in jouw situatie

Mauvais fois

Sartre:jezelf wijsmaken dat je geen keuze hebt, zodat je je verantwoordelijkheid kan ontlopen

Feminien

De Beauvoir: “vrouw-achtig“

Masculien

De Beauvoir: “man-achtig“

Sekse

De Beauvoir: biologisch man of vrouw

Gender

De Beauvoir: mentaal (hoe je je voelt) soms: geaardheid

De tweede sekse

De Beauvoir: de masculiene denkwijze wordt gezien als de standaard, de vrouw is “anders“

Seksisme

De Beauvoir: discriminatie op basis van sekse of gender

Stereotype

De Beauvoir: groepsetiketten of vooroordelen

Masculiene taal/cultuur

Irigaray:confrontatie, assertiviteit, hierarchie, bezit, rivaliteit

Feminiene taal/cultuur

Irigaray:overleg, conformiteit, stabiel houden van relaties, risicovermijding

Differentiedenken

Irigaray:je moet niet proberen om mannen en vrouwen gelijk te maken, want dan dwing je vrouwen om hun identiteit op te geven. Verschillen moeten er juist kunnen zijn