Araling Panlipunan 8 - Ikalawang Markahan: Sinaunang Kabihasnan

Mga talasalitaan at mahahalagang konsepto para sa Ikalawang Markahan ng Araling Panlipunan 8 na sumasaklaw sa mga Kabihasnan sa Gresya, Roma, Mesoamerica, Andes, at Pacific Region.

Polis

Malayang lungsod-estado sa Gresya na umusbong dahil nahahati ng kabundukan ang lupain at naging mahirap ang pagkakaisa ng mga Griyego.

Metic

Tawag sa mga dayuhan sa estrukturang panlipunan ng lungsod-estado ng Athens.

Spartiate

Mamamayang mandirigma sa estrukturang panlipunan ng Sparta.

Perioeci

Pangkat ng mga mangangalakal sa estrukturang panlipunan ng Sparta.

Helot

Mga alipin o magsasaka sa estrukturang panlipunan ng Sparta.

Bundok Olympus

Tirahan ng maraming diyos at diyosa sa paniniwalang polyteismo ng sinaunang Gresya.

Mitolohiya

Koleksyon ng mga salaysay na ginamit sa Gresya upang ipaliwanag ang mga kaganapan sa kalikasan at asal ng tao.

Olimpyada (Olympic Games)

Sinaunang palarong pampalakasan na orihinal na idinaraos sa Gresya bilang parangal kay Zeus.

Ilog Tiber

Ilog kung saan malapit na itinayo ang lungsod ng Roma kasama ang pitong burol upang magbigay ng likas na depensa at estratehikong posisyon.

Patrician

Mayayamang may-ari ng lupa at mga maharlika na humawak sa matataas na posisyon sa pamahalaan tulad ng Senado sa Roma.

Plebeian

Karaniwang mamamayan ng Roma na kinabibilangan ng mga magsasaka, mangangalakal, at manggagawa.

Proletariat

Uri ng mahihirap na mamamayan sa lungsod ng Roma na walang sariling lupa at ang pangunahing yaman lamang ay ang kanilang paggawa.

Tunggalian ng Antas (Conflict of the Orders)

Pakikipaglaban ng mga Plebeian para sa kanilang karapatan na nagbunga ng paglikha ng Tribunal at pagpapatibay ng Twelve Tables.

Twelve Tables

Ang unang nakasulat na kalipunan ng batas sa Roma na ipinaglaban ng mga Plebeian.

Edict of Milan

Dekretong ipinatupad sa pamumuno ni Emperador Constantine na nagbigay-daan sa pagtanggap at paglaganap ng Kristiyanismo sa Imperyong Romano.

Hoplite

Sundalong Griyego na may mabigat na sandata at baluti.

Legionary

Sundalong kabilang sa hukbong sandatahan ng Roma.

Magna Graecia

Tawag sa mga pamayanan at kolonya ng Greece na itinatag sa timog na bahagi ng Italya.

Mare Nostrum

Katagang nangangahulugang "Ating Dagat," na siyang tawag ng mga Romano sa Dagat Mediteraneo.

Pater Familias

Ang pinuno o ama ng pamilyang Romano na may ganap na awtoridad sa sambahayan.

Republika

Uri ng pamahalaang pinamumunuan ng mga inihalal na kinatawan ng mga mamamayan.

Consul

Mataas na opisyal na namumuno sa pamahalaan at sandatahan ng Republika ng Roma.

Senado

Lupon ng mga pinuno at maharlika sa Roma na nagbibigay ng payo at gumagawa ng mga patakaran.

Asamblea

Pagtitipon ng mga mamamayang Romano para bumoto sa mga batas o magpasya.

Tribune

Opisyal sa pamahalaang Romano na inihalal upang magtanggol sa karapatan at kapakanan ng mga Plebeian laban sa pang-aabuso.

Latifundia

Malalawak na lupain o hacienda na pagmamay-ari ng mayayamang Romano.

First Triumvirate

Unang alyansa o samahan ng tatlong pinunong Romano na sina Julius Caesar, Pompey, at Crassus upang mamuno sa Roma.

Second Triumvirate

Ikalawang pampulitikang alyansa na binuo nina Octavian, Mark Antony, at Lepidus upang mamuno sa Roma.

First Punic War

Unang digmaan sa pagitan ng Roma at Carthage na ipinaglaban para sa kontrol ng pulo ng Sicily.

Second Punic War

Ikalawang digmaan ng Roma at Carthage na pinangunahan ng bantog na heneral ng Carthage na si Hannibal.

Third Punic War

Huling digmaan sa pagitan ng Roma at Carthage na nagwakas sa ganap na pagkawasak ng Carthage.

Monarkiya

Uri ng pamahalaan kung saan iisa lamang ang may hawak ng kapangyarihan tulad ng isang hari o reyna.

Oligarkiya

Pamahalaang pinamumunuan ng iilang makapangyarihang tao, nakatatanda, o miyembro ng militar.

Demokrasya

Pamahalaan kung saan ang kapangyarihan ay nagmumula at hawak ng mga mamamayan.

Chinampas

Tinaguriang "floating gardens" ng mga Aztec; artipisyal na mga pulo sa ibabaw ng lawa na ginawa para sa pagtatanim ng mais at gulay.

Terracing

Paraan ng pag-aayos ng mga talampas at bundok bilang hagdan-hagdang taniman sa kabihasnang Inca upang maiwasan ang pagguho ng lupa.

Sapa Inca

Titulo ng emperador ng kabihasnang Inca na itinuturing na kinatawan o may kaugnayan sa mga diyos.

Huitzilopochtli

Diyos ng araw sa kabihasnang Aztec na pinag-aalayan ng mga sakripisyo.

Inti

Diyos ng araw na sinasamba sa kabihasnang Inca.

Alay / Human Sacrifice

Ritwal na pag-aalay ng buhay ng tao sa Mesoamerica at Andes upang mapalugod ang mga diyos at maiwasan ang kapahamakan sa lipunan.

Polynesia

Pangkat ng mga kapuluan sa Pacific Region na ang literal na kahulugan ay "Maraming Pulo."

Micronesia

Pangkat ng mga pulo sa Pacific Region na ang literal na kahulugan ay "Maliit na Pulo."

Melanesia

Pangkat ng mga pulo sa Pacific Region na ang kahulugan ng pangalan ay "Maitim na Pulo."

Mana

Banal na kapangyarihan o lakas sa kulturang Pasipiko na pinaniniwalaang nananahan sa tao, bagay, o lugar.

Tapu / Taboo

Mga pangkulturang pagbabawal o sagradong regulasyon sa Pacific Region upang mapangalagaan ang mana at mapanatili ang disiplina.

Quipu

Sistemang ginamit ng mga Inca na binubuo ng mga buhol sa tali upang magsilbing talaan at imbakan ng impormasyon.

Tenochtitlan

Organisado at maunlad na pangunahing lungsod ng kabihasnang Aztec.

Machu Picchu

Bantog na pamanang arkitektural at lungsod ng kabihasnang Inca na itinayo sa kabundukan.