1/41
Looks like no tags are added yet.
Odruch
Odpowiedź efektora na pobudzenie receptora zachodząca za pośrednictwem ośrodkowego układu nerwowego (OUN)
Receptory
Wyspecjalizowane komórki czuciowe lub wolne zakończenia nerwowe odbierające bodźce i przetwarzające ich energię na potencjał czynnościowy przekazywany do OUN
Telereceptory
Receptory odbierające bodźce docierające z pewnej odległości, np. narząd wzroku, słuchu i węchu
Eksteroreceptory
Receptory odbierające bodźce ze środowiska zewnętrznego działające bezpośrednio na ciało, np. receptory dotyku, ciepła i zimna
Interoreceptory
Receptory czuciowe rozmieszczone w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych, np. baroreceptory rejestrujące ciśnienie krwi
Proprioreceptory
Receptory czucia głębokiego w mięśniach i ścięgnach (np. wrzecionka nerwowo-mięśniowe), które informują o pozycji ciała i chronią mięśnie przed zerwaniem
Pięć elementów łuku odruchowego
1) Receptor, 2) neuron czuciowy (droga dośrodkowa / aferentna), 3) ośrodek odruchu w OUN, 4) neuron ruchowy (droga odśrodkowa / eferentna), 5) efektor (mięsień lub gruczoł)
Odruch kolanowy
Odruch monosynaptyczny, którego ośrodek znajduje się w rdzeniu kręgowym na poziomie L3–L4; receptor i efektor znajdują się w mięśniu czworogłowym uda
Odruch ze ścięgna Achillesa
Odruch rozciągowy, którego ośrodek mieści się na poziomie S1–S2 rdzenia kręgowego; receptorem i efektorem jest mięsień trójgłowy łydki
Odruch Babińskiego
Patologiczny u dorosłych (fizjologiczny u niemowląt) objaw polegający na grzbietowym zgięciu palucha po podrażnieniu skóry bocznej krawędzi podeszwy
Odruch oczny Aschnera
Odruch polegający na zwolnieniu akcji serca na skutek ucisku na gałki oczne (sygnał biegnie do mózgowia, skąd nerw błędny wysyła impuls hamujący do serca)
Odruch Goltza
Odruchowe zwolnienie lub chwilowe zatrzymanie akcji serca w wyniku silnego mechanicznego uderzenia w jamę brzuszną
Odruch Heringa-Breuera
Odruch wegetatywny z mechanoreceptorów płuc, w którym rozciągnięcie pęcherzyków podczas wdechu hamuje wdech i toruje wydech
Prawo Bella-Magendiego
Zasada jednokierunkowego przewodzenia w rdzeniu kręgowym: korzenie grzbietowe przewodzą wyłącznie impulsy czuciowe (aferentne), a korzenie brzuszne wyłącznie impulsy ruchowe (eferentne)
Prawo izolowanego przewodnictwa
Zasada mówiąca, że pobudzenie rozchodzące się w danym włóknie nerwowym nie przenosi się na sąsiednie, równolegle biegnące włókna w nerwie
Rozwój sieci neuronów (etapy)
1) Neurogeneza, 2) synaptogeneza (tworzenie połączeń), 3) plastyczność i selekcja połączeń, 4) okresy krytyczne, 5) neuroplastyczność mózgu dorosłego, 6) starzenie się i degeneracja
Włókna nerwowe typu A-alfa
Najgrubsze (13–20 μm) i najszybciej przewodzące włókna mielinowe (80–120 m/s), unerwiające ruchowo mięśnie szkieletowe (motoneurony alfa) oraz przewodzące czucie z wrzecionek
Włókna nerwowe typu C
Cienkie (0,2–1,5 μm), bezmielinowe włókna przewodzące impulsy z najmniejszą prędkością (0,5–2 m/s), odpowiedzialne m.in. za przewodzenie wolnego bólu, temperatury i impulsów autonomicznych pozazwojowych
Elementy wspomagające budowę mięśnia
Kaletki maziowe (płyn ułatwiający ślizganie), pochewki ścięgien (zmniejszają tarcie ścięgien) oraz powięzie (utrzymują mięśnie w prawidłowym kształcie i położeniu)
Triada mięśniowa w układzie sarkotubularnym
Struktura złożona z jednego kanalika poprzecznego T oraz przylegających do niego po obu stronach dwóch cystern brzeżnych siateczki sarkoplazmatycznej
Prawo „wszystko albo nic” dla komórki mięśniowej
Bodziec o sile podprogowej nie wywołuje żadnej reakcji, natomiast każdy bodziec progowy lub nadprogowy wyzwala maksymalną depolaryzację i potencjał czynnościowy
Skurcz tężcowy niezupełny
Fizjologiczny skurcz powstający, gdy kolejne impulsy nerwowe docierają do mięśnia w fazie jego rozkurczu (odpowiada za utrzymanie postawy ciała, napięcie mięśni karku i nóg w staniu)
Skurcz tężcowy zupełny
Ciągły skurcz powstający przy wysokiej częstotliwości pobudzeń (>50 Hz), gdy kolejny impuls trafia w fazę skurczu mięśnia (np. podczas podnoszenia maksymalnego ciężaru)
Siedem czynników decydujących o sile skurczu mięśnia
1) Liczba pobudzonych jednostek motorycznych, 2) częstotliwość wyładowań nerwowych, 3) typ i przekrój włókien, 4) początkowa długość mięśnia, 5) dostępność Ca2+ i ATP, 6) temperatura mięśnia, 7) biomechanika i geometria przyczepów
Praca izotoniczna – faza koncentryczna a ekscentryczna
W koncentrycznej mięsień generuje siłę skracając się (np. unoszenie hantla w górę, wstawanie ze sztangą); w ekscentrycznej mięsień hamuje ruch wydłużając się pod napięciem (np. opuszczanie hantla lub schodzenie do przysiadu)
Przykłady skurczów auksotonicznych
Ćwiczenia łączące jednoczesną zmianę długości i napięcia mięśnia, np. klasyczne pompki oraz skłony tułowia (brzuszki)
Budowa kardiomiocytu
Komórka rozgałęziona, połączona z sąsiednimi wstawkami (zawierającymi desmosomy mechaniczne i połączenia szczelinowe typu nexus), obfitująca w liczne mitochondria i wykazująca wysokie zapotrzebowanie na tlen
Włókna sprężyste tętnic a ciśnienie rozkurczowe
W czasie skurczu komór tętnice rozciągają się gromadząc krew; podczas rozkurczu komór ściany sprężyście powracają do pierwotnego kształtu, uciskając krew i zapobiegając spadkowi ciśnienia do zera
Reakcja ciśnienia tętniczego na wysiłek dynamiczny
Ciśnienie skurczowe rośnie proporcjonalnie do intensywności (wzrost Q i SV), natomiast rozkurczowe nie zmienia się lub lekko spada wskutek rozszerzania naczyń w pracujących mięśniach
Reakcja ciśnienia tętniczego na wysiłek statyczny / oporowy
Zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe gwałtownie wzrastają, ponieważ silnie napięte mięśnie mechanicznie zaciskają naczynia krwionośne i zwiększają opór obwodowy
Ćwiczenia wywołujące najwyższe wartości ciśnienia tętniczego
Długotrwałe wysiłki statyczne i oporowe z maksymalnym napięciem izometrycznym, np. podnoszenie ciężarów (martwy ciąg, przysiady ze sztangą) czy siłowanie na rękę
Wzór Tanaki na tętno maksymalne
HRmax = 208 - (0,7 × wiek w latach)
Wzór na HRmax dla osób aktywnych fizycznie
HRmax = 205 - (0,5 × wiek)
Metoda osłuchowa pomiaru ciśnienia (Korotkowa)
Wartość skurczową wyznacza pojawienie się pierwszego słyszalnego stukania tętna (I faza), a rozkurczową moment całkowitego wyciszenia i zaniku dźwięków (V faza)
Próba czynnościowa Ruffiera
Test wydolności polegający na wykonaniu 30 przysiadów w czasie 45 sekund; wskaźnik oblicza się ze wzoru IR = (P1 + P2 + P3 - 200) / 10, gdzie P to tętno spoczynkowe, bezpośrednio po wysiłku i po 1 minucie wypoczynku
Próba Cramptona (reakcja na pionizację)
Ocena sprawności układu krążenia przy zmianie pozycji z leżącej na stojącą; w pozycji stojącej krew gromadzi się w dolnych partiach ciała, co zmniejsza powrót żylny i objętość wyrzutową (SV), wymuszając kompensacyjny wzrost tętna (HR)
Wzór Starra na objętość wyrzutową (SV)
SV = 101 + (0,5 × RRs) - (1,09 × RRr) - (0,61 × W), gdzie RRs to ciśnienie skurczowe, RRr rozkurczowe, a W wiek badanego
Próba Martinetta
Próba wysiłkowa polegająca na wykonaniu 20 przysiadów w 30 sekund, służąca do oceny typu reakcji układu krążenia (normotoniczna, hipertoniczna, asteniczna lub dystoniczna)
Właściwości chemiczne krwi (wymień i zdefiniuj)
Aglutynacja (zlepianie krwinek pod wpływem przeciwciał/aglutynin), hemoliza (pękanie krwinek i uwalnianie hemoglobiny) oraz sedymentacja (opadanie krwinek pod wpływem grawitacji)
Właściwości fizyczne krwi
Lepkość, gęstość, ciężar właściwy, charakterystyczny metaliczny zapach oraz czerwony kolor nadawany przez żelazo w hemoglobinie
Wpływ ostrego wysiłku na objętość osocza krwi
Objętość krwi/osocza zmniejsza się o 10–15% już w pierwszych 5–15 minutach intensywnego wysiłku na skutek filtracji płynu do pracujących mięśni oraz pocenia się
Hemoliza powysiłkowa
Zjawisko nasilonego niszczenia i rozpadu krwinek czerwonych wywołane mechanicznym uciskiem w naczyniach (np. uderzanie stopami o podłoże u biegaczy) oraz stresem oksydacyjnym