1/24
MEB Maarif Modeli 11. Sınıf Matematik 1. Dönem 1. Ortak Yazılı Sınavı için İstatistiksel Araştırma Süreci ve Dörtgenler temalarındaki temel kavramları, kuralları ve terimleri içeren kavram kartları.
Nicel Veri
Ölçüm ya da sayım sonucu elde edilen sayısal verilerdir. İki nicel değişkenin değerleri birlikte (x,y) sıralı ikilisi olarak ele alınır.
Bağlam
Verinin hangi gerçek yaşam durumunda ve hangi amaçla toplandığını ifade eden durumdur; verilerin doğru yorumlanması ve değişkenlerin belirlenmesi için temel teşkil eder.
İstatistiksel Araştırma Sorusu
Araştırmanın yönünü belirleyen en temel adımdır; açık biçimde ifade edildiğinde hangi verilerin toplanacağına ve hangi yöntemlerin kullanılacağına net cevap verir.
Veri Analizi
Ham veriyi düzenleyip veriler arasındaki ilişkileri ortaya koymak, karşılaştırmak ve sonuçları yorumlamak amacıyla yapılan süreçtir.
Serpme Diyagramı (Dağılım / Saçılım Grafiği)
İki nicel değişken arasında ilişki olup olmadığını görmek için kullanılan ve (x,y) noktalarından oluşan noktalar topluluğudur.
Pozitif Yönlü İlişki
İki nicel değişkenden biri arttıkça diğerinin de genelde arttığı doğrusal ilişki türüdür.
Negatif Yönlü İlişki
İki nicel değişkenden biri arttıkça diğerinin genelde azaldığı doğrusal ilişki türüdür.
Korelasyon Katsayısı (r)
İki nicel değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü gösteren, −1≤r≤1 aralığında yer alan ve istatistik yazılımıyla hesaplanan özetleme aracıdır.
Gizli Değişken
Aralarında korelasyon bulunan iki değişkenin her ikisini birden etkileyen ve aralarındaki ilişkinin asıl nedeni olan üçüncü değişkendir (ör. sıcaklığın hem dondurma satışını hem de boğulma vakalarını artırması).
Bölgelere Göre Sayım Oranı (BSO)
Ortalamalara (Xˉ ve Yˉ) göre oluşan dört bölgedeki noktaları sayarak ilişkinin yönünü ve yaklaşık gücünü veren kaba bir ölçüdür; BSO=n1+n2+n3+n4(n1+n3)−(n2+n4) formülüyle hesaplanır.
Aykırı Değer
Veri setindeki diğer değerlerden belirgin biçimde farklı, aşırı büyük veya küçük olan; korelasyon katsayısını yanıltıcı biçimde artırabilen, azaltabilen hatta yönünü değiştirebilen veridir.
Genelleme
İstatistiksel araştırma sonucunun yalnızca verilerin toplandığı ve temsil edildiği tanımlı evren için geçerli sayılmasıdır; örneklem evreni temsil etmiyorsa yapılamaz.
Dışbükey (Konveks) Dörtgen
Her iç açısının ölçüsü 180∘den küçük olan ve her iki köşegeni de daima iç bölgede kalan dörtgendir.
İçbükey (Konkav) Dörtgen
En az bir iç açısının ölçüsü 180∘den büyük olan ve köşegenlerinden biri dış bölgede yer alan dörtgendir.
Orta Noktalar Dörtgeni
Herhangi bir dörtgenin kenar orta noktalarının sırayla birleştirilmesiyle oluşan ve her zaman bir paralelkenar olan dörtgendir.
Yamuk
Karşılıklı kenarlarından en az ikisi birbirine paralel olan dörtgendir. Paralel olan kenarlara taban, diğerlerine yan kenar denir.
İkizkenar Yamuk
Paralel olmayan yan kenar uzunlukları birbirine eşit olan yamuktur; taban açıları, köşegen uzunlukları eşittir ve tabanların orta noktasından geçen bir simetri ekseni vardır.
Dik Yamuk
Yan kenarlarından biri tabanlara dik olan yamuktur; bu dik yan kenar aynı zamanda yamuğun yüksekliğidir.
Yamukta Orta Taban
Yamuğun yan kenarlarının orta noktalarını birleştiren, tabanlara paralel olan ve uzunluğu alt ile üst taban uzunluklarının aritmetik ortalamasına (2a+c) eşit olan doğru parçasıdır.
Paralelkenar
Karşılıklı kenarları paralel ve eşit uzunlukta olan dörtgendir; karşı açıları eşit, komşu açıları bütünler (180∘) ve köşegenleri birbirini ortalar.
Eşkenar Dörtgen
Tüm kenar uzunlukları birbirine eşit olan paralelkenardır; köşegenleri birbirini dik ortalar, köşe açılarının açıortayıdır ve aynı zamanda simetri eksenleridir.
Dikdörtgen
Bütün iç açıları 90∘ olan paralelkenardır; köşegen uzunlukları birbirine eşittir, birbirini ortalar ve şekli dört ikizkenar üçgene ayırır.
Kare
Bütün kenar uzunlukları ve bütün açıları (90∘) eşit olan düzgün dörtgendir; hem dikdörtgenin hem de eşkenar dörtgenin tüm özelliklerini taşır.
Deltoid
Tabanları ortak iki ikizkenar üçgenin birleşimiyle oluşan (iki çift komşu kenarı eşit olan) dışbükey dörtgendir; köşegenleri dik kesişir ve eş kenarların birleştiği köşelerden geçen köşegen simetri eksenidir.
Simetri Ekseni
Bir dörtgeni katlandığında üst üste çakışacak şekilde eş iki parçaya ayıran doğrudur (örneğin ikizkenar yamukta 1, eşkenar dörtgende 2, dikdörtgende 2, karede 4 tanedir).