Repetytorium z histologii. Tkanka nabłonkowa.

Co to są desmosomy?

Typ połączeń międzykomórkowych.

Co wchodzi w skład desmosomu?

Tarczki z przylegającymi pęczkami tonofibryli oraz przestrzeń międzykomórkowa.

Czy tonofibryle przechodzą z jednej komórki do drugiej w desmosomach?

Nie.

Jakie wyróżnia się typy połączeń między komórkami nabłonkowymi?

Listewki graniczne, połączenia ścisłe, strefa przylegania, półdesmosomy.

Jakie cechy stanowią podstawę klasyfikacji nabłonków?

Kształt komórek oraz ilość ich warstw.

Jakie wyróżnia się nabłonki ze względu na kształt komórek?

Płaski, sześcienny i walcowaty.

Jakie wyróżnia się nabłonki ze względu na ilość warstw?

Jednowarstwowe i wielowarstwowe.

Jak zbudowany jest nabłonek wielorzędowy?

Z jednej warstwy komórek o różnej wysokości opartych na błonie podstawnej.

Dlaczego nabłonek przejściowy jest szczególną odmianą nabłonka wielowarstwowego?

Ponieważ ma zdolność do zmiany ilości warstw.

Co to jest śródbłonek?

Nabłonek jednowarstwowy płaski wyścielający naczynia krwionośne.

Co to jest mezotelium?

Nabłonek jednowarstwowy płaski błon surowiczych.

Gdzie występuje nabłonek jednowarstwowy walcowaty?

Pokrywa błonę śluzową żołądka, macicy, jajowodu oraz powierzchnię kosmków jelitowych.

Gdzie występuje nabłonek jednowarstwowy sześcienny?

W przewodach wyprowadzających gruczołów, kanalikach nerkowych i oskrzelikach oddechowych.

Jakim typem nabłonka jest naskórek?

Jest to nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący.

Gdzie występują komórki baldaszkowate (dwujądrzaste)?

Na powierzchni nabłonka jednowarstwowego przejściowego.

Gdzie występuje nabłonek przejściowy i jaka jest jego funkcja?

W drogach moczowych; zmiana liczby warstw, dostosowuje powierzchnię do objętości.

Jaka struktura znajduje się na granicy nabłonka i tkanki łącznej?

Błona podstawna.

Jakie jest funkcjonalne znaczenie błony podstawnej?

Łączy nabłonek z podścieliskiem i umożliwia transport substancji odżywczych.

Dlaczego błona podstawna daje dodatnią reakcję PAS?

Ze względu na obecność mukopolisacharydów.

Który nabłonek określa się jako „pozornie unaczyniony"?

Nabłonek jednowarstwowy przejściowy.

W jaki sposób odżywiane są komórki nabłonków jednowarstwowych?

Substancje odżywcze z naczyń podścieliska przenikają przez błonę podstawną.

Co umożliwia odżywianie wyższych warstw nabłonków wielowarstwowych?

Obecność wąskich przestrzeni międzykomórkowych.

Jakie struktury mogą występować na wolnej powierzchni komórek nabłonkowych?

Rąbek szczoteczkowy, migawki, rzęski oraz stereocilia.

Z czego utworzony jest rąbek szczoteczkowy i jaka jest jego rola?

Z mikrokosmków; zwiększa powierzchnię komórki i uczestniczy we wchłanianiu.

Jaki kluczowy enzym znajduje się w rąbku szczoteczkowym?

Fosfataza zasadowa.

Gdzie występuje nabłonek migawkowy?

W drogach oddechowych (jama nosowa, krtań, tchawica, oskrzela) oraz w jajowodzie.

Co tworzy wewnętrzne rusztowanie migawki?

Włókno osiowe (2 mikrotubule centralne + 9 podwójnych obwodowych).

Z jakich organelli powstają migawki i rzęski?

Z centrioli.

Czym są stereocilia i gdzie występują?

To migawki bez włókien osiowych; występują w najądrzu, nasieniowodzie i uchu.

Co rozumiemy przez pojęcie „różnicowanie się komórek"?

Zmiany w strukturze i przemianie materii komórek prowadzące do ich specjalizacji.

Kiedy zachodzi różnicowanie się komórek w organizmie?

W czasie rozwoju zarodkowego.

Co to jest tkanka?

Zespół komórek i ich wytworów jednakowo zróżnicowanych, pełniących jednakową funkcję.

Jakie wyróżnia się podstawowe rodzaje tkanek?

Tkankę nabłonkową, łączną, mięśniową i nerwową.

Na czym opiera się podstawowy podział tkanek?

Na budowie, różnicowaniu komórek i funkcji pełnionej w organizmie.

Co to jest histogeneza?

Proces różnicowania się tkanek w czasie rozwoju zarodkowego.

Czy w tkance występują tylko same komórki?

Nie, występuje też substancja międzykomórkowa wytwarzana przez komórki tkanki.

Czy poszczególne narządy zbudowane są tylko z jednego rodzaju tkanki?

Nie, w skład narządu wchodzi kilka rodzajów tkanek.

Co rozumiemy pod nazwą „stroma" (zrąb narządu)?

Rusztowanie narządu z tkanki łącznej, zawierające naczynia i nerwy.

Co rozumiemy pod nazwą „parenchyma" (miąższ narządu)?

Tkanki spełniające właściwą funkcję, charakterystyczną dla danego narządu.

Co to jest metaplazja?

Różnicowanie się komórek w innym kierunku w warunkach patologicznych.

Z jakich listków zarodkowych powstają nabłonki?

Z ektodermy, endodermy i mezodermy.

Jakie są przykłady nabłonków pochodzenia ekto-, endo- i mezodermalnego?

Ektoderma - naskórek; endoderma - nabłonek wyścielający światło jelit; mezoderma - nabłonek błon surowiczych.

Jaki jest przykład nabłonka pochodzenia mezenchymatycznego?

Śródbłonek naczyń krwionośnych.

Jak są ułożone komórki w nabłonkach jednowarstwowych?

Ściśle do siebie przylegają.

Czy nabłonki mają substancję międzykomórkową?

Nie, nabłonki nie mają substancji międzykomórkowej.

Czy nabłonki są tkanką unaczynioną?

Nie, nabłonki nie są unaczynione.

Czy po między komórkami w nabłonkach wielowarstwowych występują przestrzenie międzykomórkowe?

Tak.

Czy stereocilia mają zdolność ruchu?

Nie.

Czy komórki nabłonków wielowarstwowych ulegają przemieszczeniu i wymianie?

Tak.

Czy obecność desmosomów przeszkadza w przemieszczaniu komórek nabłonków wielowarstwowych?

Nie, desmosomy mogą w określonych warunkach fizjologicznych ulec rozerwaniu.

W której warstwie nabłonków wielowarstwowych zachodzą podziały mitotyczne?

W warstwie podstawnej (rozrodczej).

Jaki kształt mają komórki najgłębszej warstwy naskórka?

Walcowaty.

Jakie struktury łączą komórki warstwy podstawnej naskórka z błoną podstawną?

Półdesmosomy.

Jakie funkcje pełnią nabłonki?

Okrywającą, wyścielającą, wydzielniczą, wydalniczą, wchłaniającą i zmysłową.

O czym świadczy obecność pęcherzyków pinocytarnych w komórkach nabłonkowych?

O toczących się w nich procesach wchłaniania.

Jakie są przykłady nabłonków pełniących funkcję wchłaniającą?

Nabłonek kosmków jelitowych oraz nabłonek kanalików nerki.

Czy nabłonki pokrywające mogą pełnić funkcję wydzielniczą?

Tak, np. nabłonek błony śluzowej żołądka.

W jakich nabłonkach komórki mogą uzyskiwać właściwości żerne?

W śródbłonku i mezotelium.

Gdzie występują nabłonki z elementami zmysłowymi?

W brodawkach języka, okolicy węchowej nosa, siatkówce oka, uchu wewnętrznym i naskórku.

Jaki typ zakończeń nerwowych występuje w nabłonkach?

Zakończenia wolne (proste).

Jakie cechy mają komórki nabłonka wydzielniczego?

Liczne mitochondria, rozwinięty aparat Golgiego i szorstka siateczka śródplazmatyczna.

Czym są gruczoły śródnabłonkowe?

To pojedyncze komórki lub ich zespoły leżące w obrębie nabłonka.

Jak powstają gruczoły pozanabłonkowe?

Przez wpuklenie nabłonka do podłoża łącznotkankowego.

Jak nazywa się gruczoł pozanabłonkowy połączony z nabłonkiem przewodem wyprowadzającym?

Gruczoł otwarty (egzokrynowy / o wydzielaniu zewnętrznym).

Jaką nazwę nosi gruczoł pozanabłonkowy, który utracił łączność z nabłonkiem?

Gruczoł zamknięty, czyli endokrynowy (o wydzielaniu wewnętrznym).

Czy odcinki wydzielnicze gruczołów egzokrynowych mogą produkować kilka rodzajów wydzieliny?

Tak, gruczoły niejednorodne (heterokrynowe) wytwarzają kilka rodzajów wydzieliny.

Jak nazywane są gruczoły produkujące jeden rodzaj wydzieliny?

Jednorodne, czyli homokrynowe.

Z jakich dwóch zasadniczych części składa się gruczoł egzokrynowy?

Z odcinków wydzielniczych i przewodów wyprowadzających.

Czym różni się budowa gruczołu endokrynowego od egzokrynowego?

W gruczołach endokrynowych nie ma przewodów wyprowadzających.

Czy przewody wyprowadzające gruczołów egzokrynowych pełnią funkcję wydzielniczą?

Nie, w większości gruczołów nabłonek przewodów nie spełnia funkcji wydzielniczej.

Czy komórki odcinków wydzielniczych opierają się na błonie podstawnej?

Tak.

Czy gruczoły egzokrynowe mogą być utworzone z jednej komórki?

Tak.

Podaj przykład gruczołu jednokomórkowego.

Komórka kubkowa produkująca śluz.

Jakie trzy fazy wyróżnia się w procesie wydzielania komórek gruczołowych?

Syntezę wydzieliny, jej magazynowanie i wyprowadzenie na zewnątrz.

W której części komórki zachodzi synteza, a w której gromadzenie wydzieliny?

Synteza - w części podstawnej, gromadzenie - w części wierzchołkowej.

Co ułatwia wyprowadzenie wydzieliny z odcinków wydzielniczych do światła?

Obecność wewnątrzkomórkowych i zewnątrzkomórkowych kapilarów wydzielniczych.

Jaką inną nazwę mają komórki koszyczkowe otaczające odcinek wydzielniczy gruczołu?

Komórki mioepitelialne.

Na czym polega rola komórek koszyczkowych?

Ich skurcz wypycha wydzielinę z odcinka gruczołowego do przewodu wyprowadzającego.

Jak dzielimy gruczoły egzokrynowe ze względu na kształt odcinków wydzielniczych?

Na pęcherzykowe, cewkowe i cewkowo-pęcherzykowe.

Jak dzielą się gruczoły ze względu na liczbę odcinków i przewodów wyprowadzających?

Na pojedyncze, rozgałęzione i złożone.

Czym charakteryzują się pojedyncze gruczoły egzokrynowe?

Mają jeden odcinek wydzielniczy z krótkim przewodem wyprowadzającym lub bez niego.

Czym charakteryzują się rozgałęzione gruczoły egzokrynowe?

Mają kilka odcinków wydzielniczych uchodzących do wspólnego przewodu wyprowadzającego.

Czym charakteryzują się złożone gruczoły egzokrynowe?

Składają się z wielu gruczołów rozgałęzionych uchodzących do wspólnego przewodu.

Jak dzielą się gruczoły ze względu na ilość warstw komórek odcinka wydzielniczego?

Na gruczoły jednowarstwowe i wielowarstwowe.

Który typ gruczołów (ze względu na liczebność warstw) występuje głównie u ssaków?

Gruczoły jednowarstwowe.

Jak dzieli się gruczoły ze względu na sposób wydzielania?

Na merokrynowe, apokrynowe i holokrynowe.

Czym cechują się gruczoły merokrynowe?

Komórka nie ulega uszkodzeniu ani zasadniczym zmianom w procesie wydzielania.

Jakie są przykłady gruczołów merokrynowych?

Wątroba, trzustka, ślinianki oraz gruczoły potowe.

Czym charakteryzują się gruczoły apokrynowe?

Szczytowa część komórki odrywa się z wydzieliną, po czym komórka się odnawia.

Czym odznaczają się gruczoły holokrynowe?

Całe komórki przekształcają się w wydzielinę i odłączają od nabłonka.

Czy gruczoły holokrynowe są jednowarstwowe, czy wielowarstwowe?

Wielowarstwowe, co umożliwia uzupełnianie ubytków po pękaniu komórek, które w ten sposób oddają wydzielinę.

Jaki typ wydzielania reprezentuje gruczoł mlekowy, a jaki gruczoł łojowy?

Gruczoł mlekowy - apokrynowy, a gruczoł łojowy - holokrynowy.

Nabłonek jednowarstwowy (nazwa łacińska).

Epithelium unistratificatum (simplex)

Śródbłonek naczyniowy (nazwa łacińska).

Endothelium

Komórka płaska (nazwa łacińska).

Cellula plana

Nabłonek jednowarstwowy kostkowy (nazwa łacińska).

Epithelium simplex cuboideum

Komórka kostkowa (nazwa łacińska).

Cellula cuboidea s. isoprismatica

Nabłonek jednowarstwowy cylindryczny (nazwa łacińska).

Epithelium simplex cylindricum

Komórka cylindryczna (nazwa łacińska).

Cellula cylindrica s. prismatica

Mikrokosmki ("rąbek oskórkowy") (nazwa łacińska).

Microvilli ("limbus striatus")