Psychologia rozwojowa — Test 1 · 4/6 Okres prenatalny i wczesne dzieciństwo

Okres prenatalny — cztery fazy i czas trwania ciąży

40 ± 2 tyg.: poczęcie → zarodkowa (ok. 2 tyg., implantacja) → embrionalna (6–8 tyg., organogeneza) → płodowa (ok. 30 tyg.) → narodziny. Trymestry nie są równe — odpowiadanie „9 miesięcy” bez faz to za mało.

Teratogeny — dlaczego „im wcześniej, tym gorzej”?

W fazie <b>embrionalnej</b> skutki są <b>strukturalne</b> (kształtują się narządy), w <b>płodowej</b> — <b>funkcjonalne</b>. <font color="#C2185B"><b>Odpowiedź „bo dziecko jest słabsze” pomija mechanizm</b></font>.

Kwas foliowy — dwie dawki

0,4 mg — profilaktyka · 4 mg — po wadzie cewy nerwowej.

Granice: wcześniactwo i niska masa urodzeniowa

Wcześniactwo: przed <font color="#188A68"><b>37. tygodniem</b></font>; niska masa: poniżej <font color="#188A68"><b>2500 g</b></font>. Noworodek typowo: <font color="#188A68"><b>2,5–3,5 kg</b></font>, <font color="#188A68"><b>45–55 cm</b></font>.

Skala Apgar — pięć kryteriów

czynność serca · oddech · napięcie mięśniowe · odruchy · kolor skóry; każde 0–2 pkt, suma 0–10, ocena w 1., 5. i 10. minucie. Nazwa od Virginii Apgar. Haczyk: policzenie koloru skóry podwójnie.

Apgar — interpretacja wyniku

7–9 stan typowy · 4–6 potrzebna pomoc · poniżej 4 stan krytyczny.

Tabela 4.3 — przyrosty w pierwszym roku

Wzrost <font color="#188A68"><b>+6 cm na kwartał</b></font>; waga <font color="#188A68"><b>+1,2 / +1,7 / +1,7 / +1,2 kg</b></font>. Waga podwaja się w <font color="#188A68"><b>5. miesiącu</b></font>, potraja pod koniec <font color="#188A68"><b>1. roku</b></font>; wzrost +25 cm (podręcznik) vs +24 cm (zajęcia).

Tabela 4.4 — wzrok noworodka w liczbach

Fiksacja <font color="#188A68"><b>kilka godzin</b></font> po urodzeniu, ostrość jak u dorosłego w <font color="#188A68"><b>4.–5. tygodniu</b></font>, skupienie na obiekcie z ok. <font color="#188A68"><b>20–25 cm</b></font>, wodzenie wzrokiem od <font color="#188A68"><b>2. tygodnia</b></font>; głos matki rozpoznawany od narodzin.

Tabela 4.5 — kamienie milowe motoryki w 1. roku

1. mż. unosi podbródek · 2. szyję · 3. trzyma głowę ok. 1 min · 4. opiera się na przedramionach, obraca na boki · 5. z brzucha na plecy, sięga po przedmioty · 6. obrót z pleców na brzuch, chwyt całą dłonią · 7. siada samo · 8. stoi z pomocą · 9. raczkuje, stoi przy meblach.

Tabela 4.6 — odruchy bezwarunkowe: co zawiera, a czego nie?

Odruchy: <b>źrenicowy, mrugania, ssania, szukania, Babińskiego, chwytny, marszu automatycznego, toniczno-szyjny asymetryczny („szermierz”), Moro</b>. <font color="#C2185B"><b>Tabela ma tylko dwie kolumny: odruch i opis — NIE MA czasu zanikania</b></font>; daty zanikania to uzupełnienie, nie materiał.

Tabela 4.8 — rozwój mowy w pierwszym roku

krzyk i odgłosy → gruchanie → gaworzenie → naśladowanie → pierwsze słowa (12.–13. miesiąc).

Tabela 4.10 — fazy przywiązania Bowlby’ego

0–3 miesiące niesprecyzowane ustosunkowanie · 3–6 miesięcy skupienie na wybranych osobach · 6–30 miesięcy jedna figura przywiązania (bezpieczna baza). Prowadząca cięła to inaczej: „faza od 6. miesiąca” — pokaż obie wersje.

Tabela 4.11 — wzorce przywiązania Ainsworth

A unikający · B bezpieczny · C ambiwalentny (oporny) · D zdezorganizowany. Odsetki: bezpieczny 53–60%, unikający 22–30%, ambiwalentny 0–34%, zdezorganizowany 3–17%.

Haczyk: fazy Bowlby’ego a wzorce Ainsworth

To dwa różne porządki: Bowlby = fazy tworzenia więzi (0–30 mies.), Ainsworth = wzorce jakości więzi (A/B/C/D). Mieszanie ich to standardowa pomyłka.

Lęk separacyjny — dwa szczyty

9. miesiąc i 18. miesiąc. Wcześniej: 3. miesiąc — uśmiech społeczny i stabilizacja głowy.

Centyle — jak odczytać siatkę i jaka jest norma?

Odczytuj <font color="#188A68"><b>3 · 10 · 25 · 50 · 75 · 90 · 97</b></font>; norma <font color="#188A68"><b>wąska 10–90</b></font>, <font color="#188A68"><b>szeroka 3–97</b></font>. Podawaj <b>zakres</b>, nie punkt. <font color="#C2185B"><b>Haczyk: pomylenie normy wąskiej z szeroką</b></font>.

Niepełnosprawność intelektualna — próg i stopnie

IQ <font color="#188A68"><b>poniżej 70</b></font>; stopnie: <font color="#188A68"><b>50–69</b></font> lekkie · <font color="#188A68"><b>35–49</b></font> umiarkowane · <font color="#188A68"><b>20–34</b></font> znaczne · <font color="#188A68"><b>< 20</b></font> głębokie.

Ile wcześniaków ma zaburzenia integracji sensorycznej?

Około <font color="#188A68"><b>70%</b></font>. Częstość MPD: <font color="#188A68"><b>1–3 na 1000</b></font> urodzeń.

Kiedy przycinane są synapsy?

Synaptic pruning — <font color="#188A68"><b>po 2. roku życia</b></font> (wcześniej sieć połączeń rośnie).