Azərbaycan Tarixi: İmtahan Hazırlığı və Tarixi Qaynaqlar

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/34

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Azərbaycan tarixinin qədim dövrlərindən Səfəvilər imperiyasına qədər əhatə olunan mühüm terminlər, tarixi şəxsiyyətlər, döyüşlər və mədəniyyət abidələri üzrə lüğət kartları.

35 Terms

1
New cards

Mezolit dövrü

Ox və yayın kəşf edildiyi, habelə insanların təbiətin hazır məhsullarını mənimsəməkdən onların istehsalına keçidinin əsasını qoyduğu orta daş dövrü mərhələsi.

2
New cards

Erkən Tunc dövrü

Azərbaycanda birinci böyük ictimai əmək bölgüsünün baş verdiyi, toxa əkinçiliyinin xış əkinçiliyi ilə əvəz olunduğu və köçmə (yaylaq) maldarlığının formalaşdığı dövr.

3
New cards

Kür-Araz mədəniyyəti

E.ə. IV minilliyin ikinci yarısından e.ə. III minilliyin sonuna qədər davam etmiş, təsərrüfatda kişi əməyinin ön plana keçməsi ilə səciyyələnən və Ön Qafqaz, Şərqi Anadolu, Çeçen-İnquşetiya və Şimali Osetiyayadək yayılmış arxeoloji mədəniyyət.

4
New cards

Orta Tunc dövrü

Azərbaycanda ikinci böyük ictimai əmək bölgüsünün gerçəkləşdiyi, ilkin şəhər mərkəzlərinin təşəkkül tapdığı və qədim incəsənətin çiçəkləndiyi dövr.

5
New cards

Quruçay mədəniyyəti

Azıx mağarasının alt təbəqələrindən aşkar edilmiş və yaşı 1,5 milyon ildən artıq olan ən qədim arxeoloji mədəniyyət.

6
New cards

Azıxantrop

350-400 min il bundan əvvəl Azərbaycan ərazisindəki Azıx mağarasında yaşamış qədim insan növü.

7
New cards

Sarıçoban kurqanı

E.ə. XII-XI əsrlərə aid olan və qəbir kamerasının xaç şəklində qurulması ilə fərqlənən varlı Qarabağ kurqanı.

8
New cards

Aratta

E.ə. III minilliyin birinci yarısında Cənubi Azərbaycanda, Urmiya gölünün cənub və cənub-şərq hissəsində meydana gəlmiş və Şumerin Uruk şəhər dövləti ilə əlaqə saxlamış qədim dövlət qurumu.

9
New cards

İmmaşqun

Lullubilərin xırda hakimlərini vahid mərkəzləşdirilmiş dövlətdə birləşdirməyə nail olmuş Lullubi hökmdarı.

10
New cards

Udaki

Tarixi mənbələrdə adı çəkilən ilk Manna hökmdarı.

11
New cards

Ahşeri

Assuriya ilə ənənəvi ittifaqı pozaraq iskitlərlə ittifaqa girən və nəticədə Aşşurbanipalın dağıdıcı yürüşünə məruz qalan Manna hökmdarı.

12
New cards

Skit padşahlığı

Urmiya gölünün şimal və qərb hissəsində, Manna ilə Urartu arasında yerləşmiş qədim padşahlıq.

13
New cards

Rani

Erkən orta əsrlərdə Albaniyanın ərazisinə gürcü yazılı mənbələrində verilən ad.

14
New cards

Epiqrafik abidələr

Daş və qala divarları üzərində həkk olunmuş yazılardan ibarət tarixi qaynaq növü.

15
New cards

Sanatürk

337-ci ildə Armeniyaya yürüş etmiş Paytakaran vilayətinin başçısı.

16
New cards

Urnayr

IV əsrdə Amid və Dzirav Sasani-Roma toqquşmalarında Sasani tərəfində vuruşmuş Alban hökmdarı.

17
New cards

Cavanşir

VII əsrdə xəzərlərin hücumlarını dayandırmaq üçün xaqanın qızı ilə evlənən, cənub təhlükəsini sovuşdurmaq üçün isə Ərəb xilafəti ilə diplomatik əlaqələr quran Girdiman və Albaniya hökmdarı.

18
New cards

Şeruyə

705-ci ildə ərəblər tərəfindən yaxın adamları ilə birlikdə öldürülməsi ilə Albaniyanın daxili müstəqilliyinə və Mehranilər sülaləsinin idarəçiliyinə son qoyulan sonuncu Mehran hökmdarı.

19
New cards

Əmlakı xassə

IX-XI əsrlərdə Azərbaycanda bilavasitə hökmdara və onun sülaləsinə mənsub olan torpaq mülkiyyəti növü.

20
New cards

Xərac

Orta əsrlərdə əkinçiliklə məşğul olan rəiyyətdən toplanan və kəndlilər üçün ən ağır vergi sayılan torpaq vergisi.

21
New cards

Əbləsüvar Şavur

Gəncənin müdafiəsini gücləndirmək üçün xəndək qazdırıb hasar çəkdirən, 1063-cü ildə Gəncə qapılarını hazırladan və Şirvandan xərac alan Şəddadi hökmdarı.

22
New cards

Şəmsəddin Eldəniz

1136-cı ildə Arran vilayətini iqta alan və sonradan sərhədləri Qafqaz dağlarından İran körfəzinə qədər uzanan Azərbaycan Atabəylər dövlətinin əsasını qoyan hökmdar.

23
New cards

Yam

Qazan xanın rabitə islahatına əsasən əsas yollar üzərində hər 3 fərsəxdən bir təşkil edilmiş və əmirlər tərəfindən idarə olunan rabitə dayanacaqları.

24
New cards

Çao

Keyxatu xanın dövründə xəzinənin boşalmasının qarşısını almaq məqsədilə tədavülə buraxılmış, lakin bazarda ticarətin dayanmasına gətirib çıxarmış kağız pul.

25
New cards

Tamğa

Monqol ağalığı dövründə Azərbaycanda ticarət və sənətkarlıqdan yığılan vergi növü.

26
New cards

Çapaqçur döyüşü

1387-ci ildə Qara Məhəmmədin Əmir Teymurun qüvvələrini məğlub etdiyi tarixi döyüş.

27
New cards

Pəhləvan bəy

Ağqoyunlu tayfa birliyinin əsasını qoymuş tarixi şəxsiyyət.

28
New cards

Qara Yulluq Osman bəy

Diyarbəkiri mərkəz seçərək Ağqoyunlu bəyliyini quran və möhkəmləndirən şəxsiyyət.

29
New cards

Həsən padşahın "Qanunnamə"si

Ağqoyunlu dövlətində vergi toplanmasını nizamlamaq və dövləti iqtisadi və siyasi cəhətdən gücləndirmək məqsədilə Uzun Həsən tərəfindən tərtib edilmiş qanunlar toplusu.

30
New cards

Həşt behişt

1483-cü ildə Ağqoyunlu hökmdarı Yaqub padşahın dövründə Təbrizdə inşa edilmiş məşhur saray kompleksi.

31
New cards

Şərur döyüşü

1501-ci ildə qızılbaşların Ağqoyunlu Əlvənd Mirzəni darmadağın edərək Təbrizə və hakimiyyətə yol açdıqları qələbə.

32
New cards

Amasiya sülhü

1555-ci ildə Səfəvilər ilə Osmanlılar arasında imzalanmış, Şərqi Gürcüstanı Səfəvilərə, Qərbi Gürcüstanı isə Osmanlılara verən ilk rəsmi sülh müqaviləsi.

33
New cards

Tiyul

Səfəvilər dövlətində dövlətə xidmət müqabilində verilən və sahibinin gəlirin müəyyən bir hissəsini öz xeyrinə götürdüyü şərti torpaq mülkiyyəti forması.

34
New cards

Vəkil

Səfəvilər dövlətinin ilkin dövrlərində həm dini, həm də dünyəvi idarəetmədə şahın tam səlahiyyətli müavini sayılan ən yüksək vəzifə.

35
New cards

Əbdülqadir Marağayi

XIV əsrin sonu və XV əsrin əvvəllərində Azərbaycanda musiqi elminin və nəzəriyyəsinin inkişafında müstəsna xidmətlər göstərmiş böyük musiqişünas və alim.