HOOFDSTUK 4: GASTRO-INTESTINAAL ZENUWSTELSEL

Omeprazole / Lansoprazole / Pantoprazole

🧪 Klasse: Protonpompremmers (PPI’s)
🎯 Inwerking: Remt H⁺/K⁺-ATPase in pariëtale cel
💊 Therapie: Reflux, ulcus, H. pylori
⚠ Bijwerkingen: Hypomagnesiëmie, verhoogd infectierisico (C. difficile), rebound hypersecretie
(3 VOORBEELDEN)

Ranitidine

🧪 Klasse: H₂-receptorantagonist
🎯 Inwerking: ↓Zuursecretie via H₂-receptoren
💊 Therapie: Reflux, ulcus (minder gebruikt)
⚠ Bijwerkingen: Diarree, hoofdpijn, (niet meer courant door veiligheid)

Misoprostol

🧪 Klasse: Prostaglandine E1-analoog
🎯 Inwerking: ↑Slijmbescherming, ↓zuursecretie
💊 Therapie: NSAID-geïnduceerde ulcera
⚠ Bijwerkingen: Diarree, uteruscontracties (contra bij zwangerschap)

Ursodeoxycholzuur

🧪 Klasse: Galzuur
🎯 Inwerking: ↑Galvloei, ↓cholesterol in gal
💊 Therapie: Galstenen, primaire biliaire cholangitis
⚠ Bijwerkingen: Diarree, lichte GI-klachten

Sulfasalazine / Mesalazine

🧪 Klasse: 5-ASA derivaten
🎯 Inwerking: Anti-inflammatoir in darmwand
💊 Therapie: IBD (Colitis ulcerosa, Crohn)
⚠ Bijwerkingen: GI, hoofdpijn, zeldzaam beenmergsuppressie

(2 VOORBEELDEN)

Budesonide / Beclometason

🧪 Klasse: Topische corticosteroïden
🎯 Inwerking: Lokaal ontstekingsremmend
💊 Therapie: IBD (Crohn, milde colitis)
⚠ Bijwerkingen: Minder systemische effecten, bij langdurig gebruik → Cushing

(2 VOORBEELDEN)

Adalimumab (SC)

🧪 Klasse: Anti-TNFα biologicum
🎯 Inwerking: Neutraliseert TNFα → ↓inflammatie
💊 Therapie: IBD, reuma, psoriasis
⚠ Bijwerkingen: Infecties, injectieplaatsreacties

Vedoluzimab

🧪 Klasse: Integrineremmer
🎯 Inwerking: Remt lymfocyt-migratie naar darm
💊 Therapie: Refractaire IBD
⚠ Bijwerkingen: Infecties, duur en IV-toediening

Butylhyoscinebromide (Buscopan®)

🧪 Klasse: Muscarine-antagonist
🎯 Inwerking: Remt gladde spiercontracties
💊 Therapie: Buikkrampen, spastisch colon
⚠ Bijwerkingen: Droge mond, tachycardie, wazig zicht

Pepermuntolie met karwijolie

🧪 Klasse: Fytotherapeutisch antispasmodicum
🎯 Inwerking: Relaxatie van darmspieren
💊 Therapie: Prikkelbare darm syndroom
⚠ Bijwerkingen: Brandend maagzuur

Metoclopramide / Domperidon (Motilium®) / Alizapride / Itopride

🧪 Klasse: D2-antagonisten (prokinetica)
🎯 Inwerking: Bevordert maaglediging, anti-emetisch
💊 Therapie: Misselijkheid, braken, dyspepsie
⚠ Bijwerkingen: Extrapiramidale bijwerkingen (EPS), QT-verlenging
(4 VOORBEELDEN)

Ondansetron

🧪 Klasse: 5-HT3-antagonist
🎯 Inwerking: Blokkeert serotonine in braakcentrum
💊 Therapie: Misselijkheid door chemo, post-op
⚠ Bijwerkingen: Obstipatie, QT-verlenging

Bulk-vormende laxatieven (vb. psyllium)

🧪 Klasse: Volume-laxatief
🎯 Inwerking: ↑Vocht + vezel → prikkelt darmperistaltiek
💊 Therapie: Chronische obstipatie
⚠ Bijwerkingen: Flatulentie, veel water innemen

Lubricant laxatieven (vb. vloeibare paraffine)

🧪 Klasse: Verzachtende laxeermiddelen
🎯 Inwerking: ↓Feceswrijving
💊 Therapie: Kortdurend bij fissuren
⚠ Bijwerkingen: Malabsorptie vetoplosbare vitaminen

Osmotische laxatieven (vb. lactulose, macrogol)

🧪 Klasse: Osmotisch werkend
🎯 Inwerking: Trekt water in colon
💊 Therapie: Obstipatie, leverencefalopathie
⚠ Bijwerkingen: Flatulentie, buikkrampen

Bisacodyl

🧪 Klasse: Contactlaxatief
🎯 Inwerking: Prikkelt darmzenuwen
💊 Therapie: Acute obstipatie
⚠ Bijwerkingen: Krampen, gewenning bij chronisch gebruik

Prucalopride

🧪 Klasse: 5-HT4-agonist
🎯 Inwerking: Stimuleert peristaltiek
💊 Therapie: Chronische obstipatie
⚠ Bijwerkingen: Hoofdpijn, misselijkheid

Orale rehydratiezouten (ORS)

🧪 Klasse: Electrolytenoplossing
🎯 Inwerking: Rehydratie via Na+/glucose co-transport
💊 Therapie: Diarree, uitdroging
⚠ Bijwerkingen: Geen, veilig bij kinderen

Activated charcoal

🧪 Klasse: Adsorbens
🎯 Inwerking: Bindt toxines in GI-stelsel
💊 Therapie: Acute intoxicaties
⚠ Bijwerkingen: Zwarte stoelgang, aspiratiegevaar

Loperamide (Imodium®)

🧪 Klasse: µ-opioïdagonist (lokaal)
🎯 Inwerking: ↓Darmmotiliteit
💊 Therapie: Diarree
⚠ Bijwerkingen: Obstipatie, niet bij koortsige/infectieuze diarree

Papaver somniferum

🧪 Klasse: Opiaten (natuurlijk)
🎯 Inwerking: Bindt µ-opioïdreceptor
💊 Therapie: Historisch antidiarreïcum, pijnstilling
⚠ Bijwerkingen: Verslaving, ademhalingsdepressie