Aralin sa Saligang Batas, Karapatang Pantao, at Pananagutang Pampubliko

Mga vocabulary flashcards tungkol sa Saligang Batas, mga sangay ng pamahalaan, pananagutan ng opisyal, karapatang pantao, at mga batas laban sa korapsyon.

Saligang Batas

Ang pinakamataas na batas ng bansa na nagsisilbing batayan ng pamahalaan at mamamayan sa lahat ng aspeto ng pamumuhay panlipunan, pampolitika, at pang-ekonomiya.

Artikulo II (State Policies)

Bahagi ng Saligang Batas na naglalaman ng mga batayang simulain at polisiya ng estado.

Artikulo II, Seksiyon 27 ng 1987 Philippine Constitution

Nagsasaad na dapat panatilihin ng Estado ang katapatan at integridad sa serbisyo publiko at kumuha ng mga epektibong hakbang laban sa graft at corruption.

Artikulo XI (Accountability)

Bahagi ng Saligang Batas na tumatalakay sa pananagutan ng mga opisyal na pambayan.

Public Office is a Public Trust

Prinsipyo na nagpapahayag na ang kapangyarihan ng mga pampublikong opisyal ay ipinagkatiwala lamang sa kanila ng mga mamamayan.

Pananagutan (Accountability)

Tumutukoy sa responsibilidad ng isang tao na managot sa kanyang mga gawain, desisyon, at tungkulin.

Katapatan (Integrity)

Ang prinsipyo ng pagiging tapat at pagkakaroon ng malinis na moralidad sa paglilingkod sa publiko.

Executive (Tagapagpaganap)

Sangay ng pamahalaan na may tungkuling magpatupad ng mga batas at patakaran.

Legislative (Tagapagbatas)

Sangay ng pamahalaan na may tungkuling gumawa at magpatibay ng mga batas.

Judiciary (Tagapaghukom)

Sangay ng pamahalaan na nagpapaliwanag ng batas at nagpapatupad ng katarungan.

Mekanismo ng Check and Balance

Sistema sa pamahalaan upang pigilan ang sentralisasyon ng kapangyarihan sa pamamagitan ng pag-aambag at pagpuna sa bawat sangay.

Proseso ng Impeachment (Artikulo XI, Seksiyon 3-4)

Proseso ng pag-aalis sa puwesto ng mga matataas na opisyal batay sa mga dahilan tulad ng treason, bribery, graft and corruption, at betrayal of public trust.

Office of the Ombudsman (Tanodbayan)

Tanggapan na nilikha ayon sa Artikulo XI, Seksiyon 5 upang mag-imbestiga at kumilos laban sa pang-aabuso at katiwalian ng mga pampublikong opisyal.

Artikulo XII - Social Justice and Human Rights

May 18 seksyon na nakatuon sa karapatang pantao, katarungang panlipunan, at sa kapakanan ng mga mahihirap.

Artikulo XII, Seksiyon 1

Nagtatakda na ang Kongreso ay dapat magbigay ng pinakamataas na prayoridad sa mga batas na nagtataguyod ng dignidad ng tao at nagbabawas ng hindi pagkakapantay-pantay.

Artikulo XII, Seksiyon 3 (Proteksyon sa Paggawa)

Tinitiyak ang mga karapatan sa organisasyon, collective bargaining, strike, security of tenure, living wage, at makataong kondisyon ng paggawa.

Commission on Human Rights (CHR)

Komisyong nilikha ayon sa Artikulo XII, Seksiyon 17-18 upang protektahan at itaguyod ang mga karapatang pantao.

Corruption (Katiwalian)

Ang paggamit ng kapangyarihan para sa pansariling interes na labag sa batas o moralidad.

Nepotismo

Isang anyo ng paboritismo sa pagbibigay ng posisyon o prebileniyo sa mga kamag-anak o kakilala.

Bribery (Panununol)

Ang pagbibigay o pagtanggap ng pera, regalo, o pabor kapalit ng isang ilegal o hindi makatarungang aksyon.

Transparency (Pagiging Bukas at Malinaw)

Prinsipyo ng malinaw na pagbabahagi ng impormasyon at proseso sa publiko upang maiwasan ang katiwalian.

Republic Act No. 3019

Tinatawag ding Anti-Graft and Corrupt Practices Act na naglalayong sugpuin ang korapsyon sa pamahalaan sa pamamagitan ng pagbabawal sa 11 partikular na aktibidad.

Ease of Doing Business (RA 11032)

Kilala rin bilang Efficient Government Service Delivery Act of 2018 na naglalayong pabilisin at isaayos ang pagbibigay ng serbisyo ng pamahalaan.

Zero-Contact Policy

Polisiya sa ilalim ng RA 11032 na nagbabawal sa mga opisyal na makipag-ugnayan nang direkta sa aplikante upang maiwasan ang extortion at fixers.

Citizen's Charter

Isang malinaw na listahan ng mga hakbang at nakasaad na oras ng pagproseso ng mga dokumento at serbisyo sa pampublikong tanggapan.