1/26
Zestaw fiszek ze słownictwa i pojęć dotyczących kinematyki i dynamiki ruchu obrotowego oraz momentów bezwładności brył sztywnych.
Położenie kątowe (θ)
Kąt ustawienia punktu lub bryły, mierzony w radianach.
Promień (r)
Odległość punktu od osi obrotu, podawana w metrach.
Droga po łuku (s)
Długość drogi przebytej po łuku w ruchu po okręgu, wyrażana w metrach.
Radian
Kąt, dla którego długość łuku jest równa promieniowi: θ=rs. Pełny obrót to 2πrad=360∘, a pół obrotu to πrad.
Delta (Δ)
Oznaczenie zmiany wielkości fizycznej: wartość końcowa odjąć wartość początkowa.
Przemieszczenie kątowe (Δθ)
Zmiana położenia kątowego dana wzorem Δθ=θ2−θ1; jej jednostką jest radian.
Prędkość kątowa (ω)
Tempo zmiany kąta; jej jednostką w układzie SI jest rad/s.
Średnia prędkość kątowa (ωsˊr)
Wielkość zdefiniowana jako stosunek przemieszczenia kątowego do czasu: ωsˊr=ΔtΔθ.
Chwilowa prędkość kątowa
Pochodna kąta po czasie: ω=dtdθ.
Przyspieszenie kątowe (α)
Tempo zmiany prędkości kątowej ω; wyrażane w jednostce rad/s2.
Średnie przyspieszenie kątowe (αsˊr)
Iloraz zmiany prędkości kątowej i przedziału czasu: αsˊr=ΔtΔω.
Chwilowe przyspieszenie kątowe (α)
Pierwsza pochodna prędkości kątowej lub druga pochodna kąta po czasie: α=dtdω=dt2d2θ.
Indeks 0 (w ω0 oraz θ0)
Oznaczenie wartości początkowej: prędkości lub położenia w chwili t=0.
Warunek stosowania pięciu równań ruchu obrotowego
Można ich używać wyłącznie wtedy, gdy przyspieszenie kątowe α jest stałe.
Związek długości łuku i kąta
Zależność dana wzorem s=rθ, pod warunkiem że kąt θ jest wyrażony w radianach.
Związek prędkości liniowej z kątową
Zależność dla wartości prędkości dana wzorem v=r∣ω∣, gdzie r to odległość od osi obrotu.
Okres obrotu (T)
Czas jednego pełnego obrotu, mierzony w sekundach; przy stałej prędkości kątowej wyraża się wzorem T=∣ω∣2π (dla ω=0).
Przyspieszenie styczne (ast)
Składowa przyspieszenia zmieniająca wartość prędkości liniowej, dana wzorem ast=αr.
Przyspieszenie radialne (arad)
Składowa przyspieszenia skierowana do środka okręgu, która zmienia kierunek prędkości; dana wzorami arad=rv2=ω2r.
Energia kinetyczna obrotu
Energia kinetyczna bryły obracającej się wokół osi: EK=21Iω2, gdzie I to moment bezwładności.
Moment bezwładności (I)
Miara bezwładności obrotowej względem wybranej osi, zależna od masy i jej rozkładu, o jednostce kg⋅m2. Dla mas punktowych wynosi I=∑miri2, a dla bryły ciągłej I=∫r2dm.
Twierdzenie Steinera
Reguła mówiąca, że przesunięcie osi od środka masy zwiększa moment bezwładności o mh2 (I=ISˊM+mh2), pod warunkiem że nowa oś i oś przechodząca przez środek masy są do siebie równoległe.
Moment bezwładności cienkiej obręczy
Względem osi symetrii wynosi I=mR2.
Moment bezwładności pełnego walca
Względem własnej osi wynosi I=21mR2 (w notatkach: 12mR2).
Moment bezwładności cienkiego pręta (oś poprzeczna przez środek)
Wynosi I=121mL2.
Moment bezwładności pełnej kuli (oś przez środek)
Wynosi I=52mR2.
Moment bezwładności dwóch kulek o masie m na pręcie o długości L
Dla pomijalnej masy pręta wynosi: względem środka I=21mL2 (w notatkach: 12m2), a względem końca I=mL2.