Đề cương Ôn tập Địa lí Tự nhiên Việt Nam

Bộ thẻ từ vựng tổng hợp các khái niệm, đặc điểm địa lí tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng, phân hóa lãnh thổ và số liệu thống kê cơ bản từ đề cương ôn tập môn Địa lí.

Vị trí nội chí tuyến

Đặc điểm vị trí địa lí quy định tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta, mang lại nền nhiệt độ cao và lượng bức xạ mặt trời lớn.

Gió mùa mùa hạ

Khối khí có tính chất nóng ẩm; vào đầu mùa hạ gây mưa lớn cho Nam Bộ và Tây Nguyên, giữa và cuối mùa hạ gây mưa trên phạm vi cả nước.

Gió mùa Đông Bắc

Loại gió thổi vào nước ta theo hướng đông bắc trong mùa đông, tạo nên mùa đông lạnh ở miền Bắc và hoạt động xen kẽ với Tín phong bán cầu Bắc.

Tín phong bán cầu Bắc

Loại gió thổi đều đặn quanh năm ở nước ta, là nguyên nhân chủ yếu tạo nên mùa khô sâu sắc ở Nam Bộ và Tây Nguyên vào thời kì mùa đông.

Mưa phùn

Hiện tượng thời tiết đặc trưng diễn ra vào nửa sau mùa đông ở vùng ven biển và các đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ do khối khí lạnh lệch biển mang lại ẩm.

Quá trình feralit

Quá trình hình thành đất chủ yếu ở vùng đồi núi thấp nước ta dưới điều kiện nhiệt ẩm cao, tích tụ nhiều oxit sắt ($Fe_2O_3$) và oxit nhôm ($Al_2O_3$) tạo màu đỏ vàng và bị rửa trôi chất bazơ dễ tan làm đất bị chua.

Sông ngòi nhiệt đới ẩm gió mùa

Hệ thống dòng chảy đặc trưng với mạng lưới sông dày đặc, nhiều nước, giàu phù sa và có thủy chế phân hóa theo sát chế độ mưa trong năm.

Đới rừng nhiệt đới gió mùa

Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Bắc nước ta (từ dãy Bạch Mã trở ra).

Đới rừng cận xích đạo gió mùa

Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Nam nước ta (từ dãy Bạch Mã trở vào), với thành phần loài thực vật, động vật nhiệt đới và xích đạo chiếm ưu thế.

Đai ôn đới gió mùa trên núi

Đai cao thiên nhiên chỉ xuất hiện duy nhất ở vùng núi Hoàng Liên Sơn (thuộc khu vực Tây Bắc) do có địa hình cao trên $2.600\,m$.

Sự phân hóa thiên nhiên Bắc - Nam

Quy luật phân hóa địa lí hình thành chủ yếu do sự chênh lệch về vĩ độ địa lí kết hợp với cơ chế hoạt động của gió mùa, làm cho nhiệt độ trung bình giảm dần và biên độ nhiệt độ năm tăng dần từ nam ra bắc.

Sự phân hóa Đông Trường Sơn và Tây Nguyên

Sự phân hóa thiên nhiên đối lập sâu sắc về mùa mưa và mùa khô giữa hai khu vực, tạo nên do tác động kết hợp của gió mùa và hướng địa hình của dãy Trường Sơn.

Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ

Miền địa lí tự nhiên đặc trưng bởi địa hình đồi núi thấp và đồng bằng mở rộng, có các dãy núi hình cánh cung mở rộng về phía bắc quy tụ lại ở Tam Đảo.

Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ

Miền địa lí tự nhiên có địa hình cao nhất cả nước, các dãy núi xen kẽ thung lũng sông chạy dài theo hướng tây bắc - đông nam, mùa đông đến muộn và kết thúc sớm hơn miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ.

Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ

Miền địa lí tự nhiên có đặc điểm nổi bật là khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa với nền nhiệt độ cao quanh năm và hai mùa mưa - khô rõ rệt.

Suy thoái tài nguyên đất vùng đồi núi

Hiện tượng đất bị suy giảm độ phì, xói mòn, rửa trôi trơ sỏi đá và sạt lở do tác động của mưa lớn theo mùa cùng hoạt động khai thác quá mức của con người.

Làm ruộng bậc thang

Biện pháp kĩ thuật canh tác truyền thống trên các sườn dốc vùng đồi núi nhằm giữ nước, giữ màu và hạn chế xói mòn đất hiệu quả.

Nông - lâm kết hợp

Mô hình sản xuất kết hợp giữa trồng rừng và canh tác nông nghiệp nhằm bảo vệ, cải tạo đất hoang, đồi núi trọc và nâng cao độ che phủ đất.

Hải lí (đo đạc lãnh hải)

Đơn vị đo chiều dài trên biển, quy ước $1\text{ hải lí} = 1.852\,m$; khoảng cách 92 hải lí tương đương xấp xỉ $170\,km$.

Biên độ nhiệt độ năm tại Nam Định năm 2022

Hiệu số nhiệt độ giữa tháng nóng nhất ($30,4^\circ\text{C}$ vào tháng 6) và tháng lạnh nhất ($15,1^\circ\text{C}$ vào tháng 2), có giá trị là $15,3^\circ\text{C}$.

Nhiệt độ trung bình năm tại Hà Nội năm 2022

Giá trị trung bình cộng nhiệt độ không khí của 12 tháng tại trạm Hà Nội năm 2022, đạt xấp xỉ $25,0^\circ\text{C}$.

Tổng lượng mưa tại Vinh năm 2022

Tổng lượng nước mưa tích lũy của 12 tháng đo được tại trạm khí tượng Vinh năm 2022, đạt $3.335\,mm$.

Tỉ lệ diện tích rừng trồng năm 2021

Tỉ lệ phần trăm diện tích rừng trồng ($4,6\text{ triệu ha}$) so với tổng diện tích rừng cả nước ($14,7\text{ triệu ha}$), chiếm khoảng $31,3\%$.