Economie: Geld, Welvaart, Rekenen en Ondernemen

Een volledige verzameling begrippen en formules voor het vak economie, gebaseerd op de behandelde hoofdstukken over inkomens, bestedingen, welvaart, inflatie, sparen, lenen, kosten en winstberekening.

Bestedingen

De uitgaven aan goederen en diensten.

Doelgroep

Een groep consumenten met dezelfde kenmerken voor wie een product of boodschap bedoeld is.

Duurzaam consumeren

Bij je aankopen rekening houden met de gevolgen voor andere mensen, dieren en het milieu.

Maatschappelijke kosten

Alle nadelen die de samenleving ondervindt van het gedrag van personen en bedrijven.

Marketinginstrumenten (de 6 P's)

Prijs, Product, Plaats, Promotie, Personeel en Presentatie.

Primaire inkomens

Inkomens die je verdient door een productiefactor te leveren; het betreft de bruto inkomens uit arbeid en bezit.

Secundair inkomen

Het netto inkomen plus inkomens uit overdrachten, zoals uitkeringen en toeslagen.

Besteedbaar inkomen

Het inkomen dat je kunt gebruiken voor consumptie.

Loonheffing

Inhouding op je brutoloon die bestaat uit loonbelasting en premies volksverzekeringen.

Lorenz-curve

Grafiek die de verdeling van het nationaal inkomen over de bevolking laat zien.

Modaal inkomen

Het inkomen dat het meest voorkomt.

Nationaal inkomen

Het totale inkomen dat alle inwoners van een land samen ontvangen uit arbeid en bezit.

Brede welvaart

Welvaart die gaat over de kwaliteit van het leven, waarin ook het welzijn meetelt.

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek; instantie die allerlei cijfermatige informatie verzamelt.

Middelen

Alles wat nodig is om in je behoeften te kunnen voorzien.

Prioriteiten stellen

Voor jezelf kiezen welke behoeften je het belangrijkst vindt.

Indexcijfer (formule)

$$\text{indexcijfer} = \frac{\text{nieuw getal}}{\text{getal basisjaar}} \times 100$$

Berekening Consumentenprijsindexcijfer (CPI)

1. Vermenigvuldig per productgroep het prijsindexcijfer met de bijbehorende wegingsfactor. 2. Tel alle uitkomsten bij elkaar op. 3. Deel dit totaal door de som van alle wegingsfactoren.

Schaars

Iets is schaars als het niet onbeperkt beschikbaar is en er middelen nodig zijn om het te maken.

Welvaart

De mate waarin je in je behoeften kunt voorzien (materiële welvaart).

Geldontwaarding

Het verschijnsel waarbij geld minder waard wordt als gevolg van inflatie.

Inflatie

Een algemene stijging van het prijspeil van goederen en diensten.

Koopkracht

De hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen.

Loon-prijsspiraal

Een vicieuze cirkel waarin stijgingen van lonen en prijzen elkaar beurtelings blijven opdrijven.

Nominale verandering

De verandering van bedragen waarbij geen rekening is gehouden met inflatie.

Prijscompensatie

De lonen stijgen met hetzelfde percentage als de prijzen, waardoor de koopkracht gelijk blijft.

Reële verandering

De verandering van bedragen gecorrigeerd voor inflatie: $\text{re\"ele verandering in } \% = \text{nominale verandering in } \% - \text{inflatie in } \%$

Reservering per maand (formule)

$\text{reservering per maand} = \frac{\text{benodigd bedrag}}{\text{aantal maanden}}$ behoeve van het sparen.

Kredietkosten (formule)

$$\text{kredietkosten} = (\text{termijnbedrag} \times \text{aantal termijnen}) - \text{krediet}$$

Nieuw saldo (formule)

$$\text{nieuw saldo} = \text{oud saldo} + \text{ontvangsten} - \text{betalingen}$$

Afschrijving per jaar (formule)

$\text{afschrijving per jaar} = \frac{\text{aanschafprijs} - \text{restwaarde}}{\text{aantal gebruiksjaren}}$ om de waardevermindering van productiemiddelen te bepalen.

Kostprijs per product (formule)

$\text{kostprijs per product} = \frac{\text{vaste kosten} + \text{variabele kosten}}{\text{aantal producten}}$ representeert de gemiddelde kosten voor het maken van één product.

Consumentenprijs (berekeningsschema)

$\text{inkoopprijs} + \text{brutowinstopslag} = \text{verkoopprijs}$ gevolgd door $\text{verkoopprijs} + \text{btw} = \text{consumentenprijs}$.

Prijs exclusief btw (formule)

Bij het hoge tarief: $\text{prijs inclusief } 21\%\text{ btw} \div 121 \times 100$; bij het lage tarief: $\text{prijs inclusief } 9\%\text{ btw} \div 109 \times 100$.

Investeren

Het aanschaffen van productiemiddelen door bedrijven, zoals kapitaalgoederen.

Productiefactoren

Alle middelen die nodig zijn om te kunnen produceren: natuur, arbeid, kapitaal en ondernemerschap.

Toegevoegde waarde

De extra waarde die ontstaat doordat een bedrijf een product bewerkt.

Variabele kosten

Kosten die veranderen als er meer of minder geproduceerd wordt, zoals de uitgaven aan grondstoffen.

Vaste kosten

Kosten die op de korte termijn niet direct mee veranderen met de productieomvang, zoals de huur van een gebouw.

Consumptief krediet

Een lening bestemd voor de aanschaf van consumptiegoederen.

Hypothecaire lening

Een lening afgesloten voor de aankoop van een woning, met het onroerend goed als onderpand.

Kredietvormen

Soorten leningen via de bank (zoals persoonlijke lening en salariskrediet) of via leveranciers (zoals koop op afbetaling en private lease).

Leenmotieven

Redenen om geld te lenen: tijdelijk geldtekort overbruggen, een dure aankoop niet willen uitstellen, onverwacht dringend geld nodig hebben of de aankoop van een woning.

Schuld

Een bedrag dat een ander nog van jou tegoed heeft.

ECB

Europese Centrale Bank; de centrale bank van de eurozone.

Geldfuncties

De drie functies die geld kan vervullen: ruilmiddel, spaarmiddel (oppotmiddel) en rekenmiddel.

Rente

De vergoeding voor het beschikbaar stellen of lenen van geld; de prijs van geld.

Budgetplan

Een financieel overzicht van alle verwachte inkomsten en uitgaven over een bepaalde periode.

Nibud

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting; instantie die voorlichting geeft over het optimaal afstemmen van inkomsten en uitgaven.

Reserveren

Geld apart zetten om grote of incidentele toekomstige uitgaven te kunnen betalen.

Soorten uitgaven

Onderverdeeld in dagelijkse uitgaven (huishoudelijk), vaste lasten (terugkerend) en incidentele uitgaven.

Beleggen

Geld steken in iets waarvan je verwacht dat het in waarde zal stijgen of rendement oplevert.

Enkelvoudige rente

Rente die telkens na afloop van een jaar apart wordt uitgekeerd, waardoor het oorspronkelijke spaartegoed zelf niet toeneemt.

Nominale rente

Het rentepercentage waarmee de bank daadwerkelijk rekent op een rekening of lening.

Reële rente

Nominale rente gecorrigeerd voor inflatie ($\text{re\"ele rente} = \text{nominale rente} - \text{inflatie}$); toont de verandering in reële koopkracht van het spaargeld.

Rendement

De totale opbrengst van een belegging, doorgaans uitgedrukt als percentage van het ingelegde bedrag.

Samengestelde rente

Rente-op-rente; de rente wordt jaarlijks bijgeschreven op de spaarrekening, waardoor in de opvolgende jaren ook rente over de eerdere rente wordt ontvangen.

Spaardeposito

Een spaarrekening waarop het ingelegde geld voor een afgesproken termijn vaststaat tegen een vooraf vastgesteld rentepercentage.

Spaarmotieven

De redenen om te sparen: voor een concreet doel, voor het behalen van rente of uit voorzorg voor onvoorziene uitgaven.