1/690
Looks like no tags are added yet.
Medianus
In het midden gelegen, precies tussen links en rechts.
Medialis
Naar het midden toe gericht.
Lateraal
Van het midden af gelegen of naar de zijkant gericht.
Medius
Middelste.
Cranialis
In de richting van het hoofd gelegen.
Caudaal
In de richting van de staart gelegen.
Dorsaal
In de richting van de rug gelegen.
Ventraal
In de richting van de buik gelegen.
Internus
Naar binnen gelegen of dieper gelegen.
Externus
Meer naar buiten gelegen.
Dexter
Rechts.
Sinister
Links.
Superficialis
Oppervlakkig gelegen.
Profundus
Dieper gelegen.
Rostraal
Binnen de kopregio gelegen in de richting van de neuspunt.
Proximaal
Gelegen dichter bij de aanhechting van een lidmaat aan de romp.
Distaal
Gelegen verder van de aanhechting van een lidmaat aan de romp af.
Palmair
Achterzijde van het voorbeen vanaf de carpus (handwortel) omlaag.
Plantair
Achterzijde van het achterbeen vanaf de tarsus (spronggewricht) omlaag.

Anatomische richtingen en vlakken (paard)
Schematische weergave van het mediane, sagittale, transversale en horizontale vlak met bijbehorende richtingsaanduidingen bij het paard.
Cel
De kleinste levende eenheid in een organisme die in staat is zichzelf zelfstandig te dupliceren.
Plasmamembraan
Lipide dubbellaag die de cel omsluit om chemische processen georganiseerd te laten verlopen.
Informatieopslag (organisme)
Het universele principe waarbij erfelijke informatie bewaard wordt in het DNA.
Synthese (organisme)
Het universele principe waarbij via een RNA-intermediair eiwitten worden gemaakt die katalytische functies vervullen.
Energievoorziening cel
Het proces waarbij alle cellulaire processen worden aangedreven door energie in de vorm van ATP.
Hiërarchische organisatie organisme
De strikte opbouw van het lichaam: molecuul → organel → cel → weefsel → orgaan → orgaansysteem → organisme.
Vier basale weefseltypen
Bindweefsel (ondersteuning), dekweefsel/epitheel (bekleding), spierweefsel (beweging) en zenuwweefsel (signaaloverdracht).

Vier basale celtypen
Overzicht met een epitheelcel, bindweefselcel (fibrocyt), zenuwweefsel (neuron) en spiercel (myocyt).
Pathologie
Het microscopisch en macroscopisch onderzoeken van weefsels om de reden van ziekte te achterhalen.
Biopt
Een weefselmonster dat uit een levende patiënt wordt genomen voor diagnostische analyse.
Theranostics
Het herhaaldelijk nemen van biopten om te meten of een specifieke behandeling aanslaat.
Hematoxyline
Positief geladen basische kleurstof die bindt aan negatief geladen structuren zoals DNA, RNA en glycoproteïnen, en celkernen donkerblauw kleurt.
Eosine
Negatief geladen zure kleurstof die bindt aan positief geladen moleculen zoals eiwitten, en het cytoplasma roze of paars kleurt.

H&E-kleuring (preparaat)
Meest gebruikte routinekleuring die kernen donkerblauw kleurt via hematoxyline en cytoplasmatische eiwitten roze via eosine.
Basofiele structuren
Negatief geladen weefselbestanddelen (zoals nucleïnezuren) die graag binden aan basische kleurstoffen zoals hematoxyline.
Acidofiele structuren
Positief geladen celbestanddelen (zoals veel cytoplasmatische eiwitten) die graag binden aan zure kleurstoffen zoals eosine.
Azan-kleuring
Kleuringsmethode specifiek voor het bestuderen van bindweefsel, waarbij de extracellulaire matrix zoals collageenvezels helderblauw kleurt.

PAS-H-kleuring
Periodic Acid-Schiff kleuring gecombineerd met hematoxyline, die suikers en mucus intens magenta kleurt.
Giemsa-kleuring
Standaardkleuringsmethode voor bloeduitstrijkjes die onderscheid maakt tussen witte bloedcellen en parasieten zoals Plasmodium falciparum zichtbaar maakt.
Immunohistochemie
Detectiemethode die gebruikmaakt van enzymgekoppelde antilichamen (zoals HRP of AP) om specifieke antigenen in weefsel zichtbaar te maken via een gekleurd neerslagproduct.
In Situ Hybridisatie (ISH)
Techniek waarbij gelabelde complementaire nucleïnezuurstrengen specifiek binden aan overeenkomstige DNA- of RNA-sequenties in weefselcoupes.
Immuunfluorescentie
Techniek waarbij antilichamen zijn gekoppeld aan fluorescente fluoroforen om specifieke eiwitten te visualiseren onder een fluorescentiemicroscoop.
Extracellulaire Matrix (ECM)
Het acellulaire materiaal buiten de cellen dat zorgt voor fysieke hechting, mechanische ondersteuning en weefselstructuur.
Weefselvloeistof
De vloeibare component van de extracellulaire ruimte die essentieel is voor transport van nutriënten, afvalstoffen en communicatiefactoren.
Kankerkenmerken (histologie)
Vergrote en variabel gevormde kernen, verhoogde celdeling, ongeorganiseerde rangschikking en verlies van normale weefselarchitectuur.
Psoriasis
Huidziekte veroorzaakt door een verstoring in cellulaire communicatiefactoren, wat leidt tot overmatige epidermale celproliferatie en infiltratie van immuuncellen.
Sikkelcelanemie
Bloedziekte waarbij erytrocyten een afwijkende sikkelvorm aannemen door abnormaal hemoglobine.
Leukemie
Maligne bloedziekte die histologisch herkenbaar is aan extreem verhoogde aantallen leukocyten in bloed of beenmerg.
Massa aan immuuncellen
De totale hoeveelheid immuuncellen in het lichaam van een volwassen man bedraagt ongeveer 1,2kg.
Vergroting (M)
De optelsom van de vergrotende lenzen, berekend door de gemeten grootte van het beeld te delen door de werkelijke grootte van het object.
Resolutie
De kleinste afstand waarop twee afzonderlijke punten nog net als twee afzonderlijke entiteiten waargenomen kunnen worden.
Resolutiegrens lichtmicroscopie
De maximale scheidende kracht van een lichtmicroscoop, gelegen rond de 200nm.
Resolutiegrens elektronenmicroscopie
De maximale scheidende kracht van een elektronenmicroscoop, die kleiner is dan 1nm.
Contrast
Het intensiteitsverschil tussen verschillende delen van een beeld dat structuren, randen en scherpte zichtbaar maakt.
Brightfield microscopie
Lichtmicroscopie waarbij doorvallend licht wordt geabsorbeerd door gekleurde delen (donker) terwijl doorlatende delen wit oplichten.
Fluorescentie
Het verschijnsel waarbij een molecuul licht absorbeert bij een kortere golflengte en licht uitzendt bij een langere golflengte met lagere energie.
Dichroic mirror
Dichroïsche spiegel in een fluorescentiemicroscoop die excitatielicht reflecteert naar het preparaat maar emissielicht doorlaat naar de detector.
Monoclonale antilichamen
Homogene antilichamen gericht tegen één enkel epitoop, geproduceerd door hybridoomcellen afkomstig van muis, rat, konijn of cavia.
Polyclonale antilichamen
Een mengsel van antilichamen gericht tegen verschillende epitopen op hetzelfde antigeen, geïsoleerd uit serum van konijn, geit of schaap.
Nanobodies (VHHs)
Kleine, enkelketenige antilichaamfragmenten van kameelachtigen (zoals lama's) die reproduceerbaar zijn in bacteriën.
Lectines
Eiwitten die zeer specifiek binden aan bepaalde suikergroepen op het celoppervlak.
Scanning Elektronenmicroscopie (SEM)
Elektronenmicroscopietechniek die het oppervlak van een met zwaar metaal bedekt preparaat scant via verstrooide en gereflecteerde secundaire elektronen.
Transmission Elektronenmicroscopie (TEM)
Elektronenmicroscopie waarbij elektronen door een ultradunne coupe (∼20nm) heen gaan om interne ultrastructuren af te beelden.
Cryo-electron Tomography (Cryo-ET)
Geavanceerde techniek waarbij cryogeen ingevroren preparaten worden gekanteld om met een gerichte ionenbundel (FIB) coupes van 50–300nm in 3D te reconstrueren.
Fixeren (weefselbewerking)
De eerste stap in preparaatbereiding waarbij eiwitten chemisch worden gecrosslinkt (bijv. met formaline) om autolyse te stoppen en structuur te bewaren.
Embedden (weefselbewerking)
Het inbedden van weefsel in een stevig medium zoals paraffine of kunsthars ter voorbereiding op het snijden van dunne coupes.
Microtoom
Precisie-snijapparaat waarmee extreem dunne coupes weefsel van 5–30μm worden gesneden.
Crush artefacts
Pletartefacten in weefselcoupes veroorzaakt door mechanische compressie met bijvoorbeeld een pincet tijdens de monstername.
Krimpartefact
Artefact waarbij weefsellagen krimpen door fixatiemiddelen, waardoor kunstmatige lege scheuren en ruimtes tussen structuren ontstaan.
Placement artefacts
Plaatsingsartefacten die optreden bij het overbrengen van een weefselsnede op het objectglas, zoals plooien, luchtbellen of stofdeeltjes.
Secretory granules
Membraangebonden celblaasjes die gesynthetiseerde stoffen zoals enzymen of hormonen opslaan totdat ze via gereguleerde exocytose worden uitgescheiden.
Endosomen
Organellen die materiaal ontvangen dat via endocytose is opgenomen en zorgen voor sortering en verdere routering binnen de cel.
Lysosoom
Met zure hydrolasen gevuld afbraakorganel dat cellulaire afvalstoffen, oude organellen en vreemde deeltjes afbreekt.
Golgi-apparaat
Organel bestaande uit gestapelde cisternen dat eiwitten en lipiden vanuit het ER chemisch modificeert, sorteert en verpakt in transportblaasjes.
Ruw endoplasmatisch reticulum (RER)
Met ribosomen bezet membraannetwerk dat verantwoordelijk is voor de synthese en vouwing van membraaneiwitten en secretoire eiwitten.
Glad endoplasmatisch reticulum (SER)
Ribosoomvrij membraancomplex dat instaat voor lipidesynthese, ontgifting van hydrofobe stoffen en intracellulaire calciumopslag.
Mitochondrium
Organel met een dubbele membraan waarin via oxidatieve fosforylering celenergie in de vorm van ATP wordt gegenereerd.
Peroxisoom
Organel dat langeketenvetzuren afbreekt en toxische peroxiden ontgift met behulp van het enzym catalase.
Nucleolus
Dichte subnucleaire structuur waar transcriptie van rRNA en de assemblage van ribosomale subunits plaatsvinden.
Condensorlens
Lens onder de tafel van een microscoop die het invallende licht bundelt en precies op het preparaat concentreert.

Onderdelen lichtmicroscoop
Schema van een lichtmicroscoop met aanduiding van oculair, objectieven, kruistafel, condensor, diafragma en focusknoppen.

Lichtweg lichtmicroscoop
Schematische voorstelling van het lichtpad vanaf de lamp via condensor, medium, objectieflens en oculair naar het oog.
Immersieolie
Vloeistof met dezelfde brekingsindex als glas, die bij een 100× objectief lucht vervangt om lichtbreking en resolutieverlies tegen te gaan.
Chylomicronen
Grote lipoproteïnedeeltjes die in darmepitheelcellen worden gevormd door recombinatie van triglyceriden met eiwitten voor vettransport naar de lymfe.
Totipotente cel
Een cel die kan differentiëren tot elk gespecialiseerd celtype van het organisme én de extra-embryonale vliezen/placenta.
Pluripotente cel
Een cel die kan uitgroeien tot alle celtypen van de drie definitieve kiembladen van het embryo, maar geen extra-embryonaal weefsel vormt.
Multipotente cel
Een stamcel die kan differentiëren tot een beperkt aantal nauw verwante celtypen binnen één kiemlaag of weefselfamilie.
Unipotente cel
Een voorlopercel die slechts in staat is om één enkel specifiek gedifferentieerd celtype te vormen.
Differentiatie
Het proces waarin een niet-gespecialiseerde embryonale cel structurele en functionele eigenschappen ontwikkelt van een specifiek celtype.
Patrooninformatie
Cellulaire en moleculaire signalen die cellen vertellen waar ze zich in het embryo bevinden en welke structuren zij daar moeten aanleggen.
Morfogenese
Het proces waarin cellen en weefsels zich ruimtelijk organiseren en verplaatsen om de uiteindelijke vorm en structuur van het lichaam te boetseren.
Regeneratie
Het biologische vermogen om beschadigde of verloren gegane cellen, weefsels of lichaamsdelen te herstellen of nieuw aan te maken.
Partus
De geboorte.
Prenataal
De periode voorafgaand aan de geboorte.
Perinataal
De periode rondom het tijdstip van de geboorte.
Postnataal
De periode na de geboorte.
Embryonale periode
De vroege ontwikkelingsfase die de eerste klievingsdelingen, gastrulatie en de primaire aanleg van organen (organogenese) omvat.
Foetale periode
De latere ontwikkelingsfase die gekenmerkt wordt door snelle groei, weefseldifferentiatie en rijping van reeds aangelegde orgaanstelsels.
Zygote
De diploïde cel die ontstaat na de samensmelting van een eicel en een zaadcel tijdens de bevruchting.
Klievingsdelingen
Snelle opeenvolgende mitotische delingen van de zygote waarbij het aantal cellen toeneemt zonder dat het totale volume toeneemt.