1/24
Kalıtsal kemik iliği yetersizlikleri (IBMFS), ayırıcı tanı basamakları, genetik ve moleküler mekanizmalar, Fanconi anemisi, Diskeratozis Konjenita, DBA, SDS, SCN ve CAMT konularını kapsayan çalışma kartları seti.
Kemik iliği yetersizliği nasıl tanımlanır ve hematolojik seriler açısından kaça ayrılır?
Tek bir hücre serisinde (eritroid, miyeloid veya megakaryositik) azalma ya da her üç seride birden (pansitopeni) görülen fizyolojik/anatomik üretim defektidir.
Pansitopeni saptanan bir hastada splenomegali YOKSA tanısal algoritmanın bir sonraki basamağı ve beklenen kemik iliği bulgusu nedir?
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi yapılır; kemik iliğinin asellüler veya hiposellüler olması durumunda kalıtsal veya edinsel aplastik anemi tanısı düşünülür.
Kalıtsal Kemik İliği Yetmezlikleri (IBMFS) ile edinsel aplastik anemi arasındaki en kritik tedavi yaklaşımı farkı nedir?
Edinsel durumlarda immünosüpresyon etkili bir tedavi olabilirken, IBMFS'de kök hücreler genetik olarak kusurlu olduğundan immünosüpresif tedavi etkisizdir ve ölümcül toksisiteye yol açabilir.
Aplastik anemi ile başvuran ≤40 yaşındaki çocuk ve genç erişkinlerde saptanan gizli IBMFS oranı nedir?
%5-25 arasındadır.
IBMFS hastalarının yaklaşık ne kadarında klasik sendromik bulgular veya aile öyküsü bulunmaz ve bu hastalarda hangi tanı yöntemi düşünülmelidir?
Hastaların %40'a yakınında klasik sendromik bulgular veya aile öyküsü yoktur; açıklanamayan kemik iliği yetmezliğindeki atipik prezentasyonlar için Yeni Nesil Dizileme (NGS) düşünülmelidir.
Hücresel haritaya göre Fanconi Anemisi (FA) ve Diskeratozis Konjenita (DC) sendromlarının moleküler mekanizmaları nelerdir?
Fanconi Anemisi çekirdekteki DNA onarım defektinden, Diskeratozis Konjenita ise kromozom uçlarındaki telomer kısalmasından kaynaklanır.
Diamond-Blackfan Anemisi (DBA) ve Shwachman-Diamond Sendromu (SDS) hücresel olarak hangi ortak mekanizmadaki bozukluktan kaynaklanır?
Çekirdekçikte (nükleolus) gerçekleşen ribozom biyogenezi bozukluğundan (ribozomopatiler) kaynaklanır.
Ağır Konjenital Nötropeni (SCN) ve CAMT sendromlarının ortak patofizyolojik hücresel mekanizması nedir?
Hücre zarı / reseptörler düzeyindeki kök hücre regülasyonu ve sinyal iletimi bozukluğudur.
Fanconi Anemisi'nde (FA) en sık mutasyona uğrayan genler hangileridir ve kalıtım modeli nasıldır?
En sık FANCA, FANCC ve FANCG genlerinde mutasyon görülür (%95). Hastalık genellikle otozomal resesif kalıtılır; yalnızca FANCB geni X'e bağlı geçiş gösterir.

Görselde görülen çocuktaki gibi başparmak/radius anomalileri, kısa boy ve mikrosefali hangi kalıtsal kemik iliği yetmezliğini düşündürmelidir?
Fanconi Anemisi (FA).
Fanconi Anemisi'nin kesin tanısında kullanılan altın standart laboratuvar testi nedir?
Diepoksibütan (DEB) veya Mitomisin C (MMC) varlığında kültüre edilmiş T lenfositlerinde artmış kromozom kırılmasının gösterildiği Kromozom Kırılma Testi'dir.
Fanconi Anemisi hastalarında 50 yaşına kadar kanser riski nedir ve izlemde hangi kurala kesinlikle uyulmalıdır?
50 yaşına kadar %30 solid tümör (özellikle baş-boyun skuamöz/yassı hücreli karsinomu) ve %10 AML riski taşırlar. DNA onarım defekti nedeniyle yüksek radyasyon içeren tetkiklerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Diskeratozis Konjenita'nın (DC) klasik mukokütanöz triadı hangi üç bulgudan oluşur ve bunlardan ilk ortaya çıkanı hangisidir?

Diskeratozis Konjenita'da dilde görülen bu premalign beyaz lezyon klasik triadın hangi bileşenidir?
Oral lökoplaki.
Diskeratozis Konjenita'da kemik iliği dışında ilerleyen yaşlarda görülen iki ana non-hematolojik fibrotik tutulum ve altın standart tanı testi nedir?
Pulmoner fibrozis ve karaciğer fibrozisi görülür. Altın standart tarama, Flow-FISH ile lökosit telomer uzunluğunun yaşa göre <1. persentilde olduğunun ölçülmesidir.
Diamond-Blackfan Anemisi'nin (DBA) genetik patofizyolojisi ve kemik iliğindeki spesifik hematolojik bulgusu nedir?
Ribozomal protein gen mutasyonları (en sık RPS19, %25) sonucu geç eritrosit öncüllerinde apoptoz görülür. Kemik iliğinde miyeloid ve megakaryositik seriler normalken saf eritroid dizi yetersizliği (selektif eritroblastopeni) izlenir.
Diamond-Blackfan Anemisi'nde hepatosplenomegali görülür mü ve klinik prezentasyonda hangi anomaliler yer alır?
Hepatosplenomegali görülmez. Kraniyofasiyal (%24; mikrosefali, mikrognati, düşük kulak), kardiyak (%15; VSD, ASD, Fallot), iskelet (%21; başparmak anomalileri) ve ürogenital (%19) anomaliler eşlik edebilir.
Diamond-Blackfan Anemisi tanısında destekleyici spesifik laboratuvar belirteçleri nelerdir?
Eritrositlerde artmış adenozin deaminaz (eADA) aktivitesi ve yüksek HbF düzeyidir.
Diamond-Blackfan Anemisi'nde yaşa göre steroid tedavi protokolü nasıldır?
Yaşı <1 olanlarda lineer büyüme ve nörobilişsel yan etkileri önlemek amacıyla steroide hayır denir (kronik transfüzyon + şelasyon uygulanır); yaşı >1 olanlarda Prednizolon 2mg/kg/gu¨n denemesi yapılır, 4 haftada yanıt yoksa transfüzyon bağımlılığı için HKHN planlanır.
Shwachman-Diamond Sendromu'nun (SDS) genetik mutasyonu, klinik ikilisi ve tanısal testleri nelerdir?
SBDS geninde bialelik mutasyon görülür. Klinik ikilisi nötropeni ve bebeklikte malabsorpsiyonla seyreden ekzokrin pankreas yetmezliğidir. Tanıda >3 yaşta düşük serum izoamilaz ve düşük fekal elastaz kullanılır.
Konjenital Amegakaryositik Trombositopeni'de (CAMT) moleküler mekanizma, periferik kan yayması bulgusu ve doğal seyir nasıldır?
c-mpl (trombopoietin reseptörü) gen mutasyonu sonucu sinyal iletimi bozuktur. Periferik kanda trombosit boyutları normal fakat sayıları aşırı düşüktür. Yenidoğanda izole trombositopeniyle başlar, fiziksel anomali eşlik etmez ve yaklaşık 10 yaş civarında kaçınılmaz olarak pansitopeniye ilerler.
CAMT ve SCN sendromlarının diğer kalıtsal kemik iliği yetmezliklerinden (FA, DC, DBA, SDS) ayırt edici önemli fiziksel özelliği nedir?
Genellikle belirgin konjenital veya fiziksel anomaliler eşlik etmez (non-sendromik klinik gösterirler).
Ağır Konjenital Nötropeni'de (SCN / Kostmann) genetik mutasyonlar, hematolojik kriter ve kemik iliği duraklama evresi nedir?
ELANE (%50) ve HAX1 (%30 - Kostmann hastalığı) mutasyonları görülür. Mutlak nötrofil sayısı (ANC) sürekli <200/μL olup, kemik iliğinde miyeloid seride promiyelosit/miyelosit aşamasında olgunlaşma duraklaması (maturation arrest) izlenir.
Ağır Konjenital Nötropeni tedavisinde G-CSF kullanımının hayat kurtarıcı etkisinin yanı sıra taşıdığı kritik risk nedir?
G-CSF tedavisi süresince sıklıkla CSF3R ve RUNX1 somatik mutasyonlarının gelişmesiyle ilişkili yüksek MDS/AML riski bulunur.
Kalıtsal Kemik İliği Yetmezliklerinde klonal hematopoez ve MDS/AML'ye dönüşüm aşamaları nasıl gerçekleşir?