quizlet starożytna Grecja

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/129

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

130 Terms

1
New cards

Gdzie narodziła się cywilizacja grecka?

na Półwyspie Bałkańskim, skąd rozprzestrzeniła się na wyspy Morza Egejskiego i zachodnie wybrzeże Azji Mniejszej

2
New cards

Do ważnych elementów transportu i gospodarki należało

Żeglarstwo co wiązało się też z rybołówstwem.

3
New cards

Co uprawiano w Grecji?

Zboża(jęczmień, rzadziej pszenicę), bób, groch, soczewicę, wykę, oliwki, winną latorośl.

4
New cards

Co hodowano w Grecji?

kozy, świnie, krowy, owce, drób.

5
New cards

Najstarsza cywilizacja świata greckiego rozwinęła się...

ok. 2000r. p.n.e. na Krecie.

6
New cards

Kogo uważano za twórcę morskiej potęgi Krety

legendarnego króla Minosa

7
New cards

Minojczycy utrzymywali

kontakty handlowe, kulturalne i polityczne z Bliskim Wschodem

8
New cards

Na kiedy przypada szczyt rozwoju cywilizacji minojskiej

pierwsza połowa II tysiąclecia p.n.e. Na wyspie zaczęły się pojawiać obszerne budowle, które archeolodzy nazwali pałacami.

9
New cards

Swoją potęgę i bogactwo mieszkańcy krety zawdzięczali

handlowi morskiemu

10
New cards

Upadek krety

nastąpił ok. 1450 r. p.n.e. Na skutek inwazji Achajów z Grecji kontynentalnej.

11
New cards

Achajowie

Należeli do grupy ludów indoeuropejskich. Ok. 2000r. p.n.e. przybyli na południowe Bałkany. Stworzyli oni kulturę mykeńską nazwaną od jej najważniejszego ośrodka- Myken

12
New cards

Pałace mykeńskie

zaczęły powstawać kiedy mieszkańcy Myken przejęli kontrolę nad Kretą. Stanowiły one siedziby władców i wykazywały podobieństwo do kreteńskich pierwowzorów.

13
New cards

Złota maska z Myken.

Zwana również maską Agamemnona od imienia mitycznego władcy Myken, który zorganizował wyprawę przeciwko Troi.

14
New cards

Lwia brama

stanowiła główne wejście do cytadeli mykeńskiej. Jej nazwa pochodzi od płaskorzeźby umieszczonej nad wejściem.

15
New cards

Kiedy w świecie mykeńskim pojawiło się poczucie zagrożenia atakiem z zewnątrz

W XIII w. p.n.e.

16
New cards

Kiedy nastąpił upadek kultury mykeńskiej

Między 1200 a 1100r. p.n.e. Do upadku doszło na skutek powrotu dawniej wygnanych potomków Heraklesa wywodzących się z plemienia Dorów.

17
New cards

Co nastąpiło po upadku kultury mykeńskiej

W dziejach Grecji rozpoczęły się "Wieki ciemne" (XII-IX w. p.n.e.)

Spadła wówczas liczba ludności i doszło do znaczących migracji.

18
New cards

Co wydarzyło się w efekcie migracji jońskiej?

Emigracji z Tesalii i środkowej Grecji osiedlili się na północnych wybrzeżach Azji Mniejszej. Jonowie zasiedlili centrum wybrzeża azjatyckiego nazywanego Jonią.

19
New cards

Co uczynili w tym czasie Dorowie?

Zamieszkiwali oni wówczas północną część kraju i reprezentowali znacznie niższy poziom rozwoju niż mieszkańcy południa. Podbili oni Grecję środkową i zajęli półwysep Peloponez.

20
New cards

Z wieków ciemnych Grecja weszła w

okres archaiczny, który trwał od VIII do końca VI w. p.n.e.

Nastąpiło wówczas odrodzenie kultury po upadku świata mykeńskiego.

21
New cards

Co nastąpiło po rozpoczęciu się okresu archaicznego

rozwój handlu. Wzrosła również mobilność Greków, którzy w tym okresie zajęli swoje ostateczne siedziby.

22
New cards

Wielka kolonizacja

(VIII-VI w. p.n.e.)- ukształtował się grecki świat oraz układ sił politycznych starożytnej Hellady. Rozwinęły się wtedy- pismo, kultura, religia, powstały też sanktuaria panhelleńskie.

23
New cards

polis(l.mn. poleis)

Greckie miasto-państwo. Poleis cechowały się niewielkimi rozmiarami oraz liczbą ludności. Ich obywatelami byli wyłącznie dorośli mężczyźni tworzący wspólnotę polityczną i religijną.

24
New cards

Monarchia

rządy jednego

25
New cards

Oligarchia

rządy niewielu

26
New cards

demokracja

rządy ludu

27
New cards

Dlaczego ustrój monarchii był sprzeczny z istotą polis

Ponieważ jego istotą była wspólnota obywatelska

28
New cards

Początkowo państwami greckimi rządzili

29
New cards

Na początku I tysiąclecia p.n.e.

Arystokraci mieli wpływ na wyniki wojen

30
New cards

Hoplici

Ciężkozbrojna piechota grecka, która pojawiła się w IX-VII w p.n.e. Walczyli oni w szyku zwanym falangą.

31
New cards

rewolucja hoplicka

zastąpienie jazdy przez piechotę. Wyposażenie hoplity było tańsze i dostępne dla większej liczby wojowników. Ponadto szereg nie mógłby składać się wyłącznie z arystokratów.

32
New cards

Skutek rewolucji hoplickiej

doszło do konfliktu między społeczeństwem polis a arystokratami.

33
New cards

Wielka kolonizacja

VIIw. p.n.e. Przeludnienie, niedostatek ziem uprawnych i konieczność znalezienia nowych źródeł surowców skłoniły Greków do masowej migracji. Do połowy VI w. p.n.e. Grecy założyli liczne miasta poza Grecją

34
New cards

Kto rozpoczął kolonizację

Mieszkańcy Eubei, którzy ok. 770 r. p.n.e. założyli osady, Pithekussai na wyspie u zachodnich wybrzeży Italii oraz Kyme na poblisjun stałym lądzie.

35
New cards

Na wyspie Therze

pod groźbą śmierci losowano osoby, które musiały wziąć udział w wyprawie kolonizacyjnej.

36
New cards

Efekt wielkiej kolonizacji

Szybki rozwój ekonomiczny Grecji.

37
New cards

Gospodarkę naturalną zastąpiła

gospodarka wymienna

38
New cards

Od kiedy zaczęto wprowadzać pieniądz monetarny

Od VII w. p.n.e.

39
New cards

Według słów greckiego Historyka Herodota

(V w. p.n.e.) były cztery czynniki, które sprawiały, że Hellenowie uważali, iż stanowią odrębną wspólnotę

1) pochodzenie- Wierzyli, że wszyscy wywodzą się od wspólnego przodka o imieniu Hellen.

2) język- mimo istnienia dialektów, Grecy bez trudy porozumiewali się w języku greckim.

3) miejsca kultu- wspólnymi miejscami kultu były świątynie i wyrocznie. Należały do nich Olimpia gdzie odbywały się igrzyska i Delfy gdzie znajdowała się wyrocznia Apollina

4)zwyczaje i tradycje- wspólnota tradycji obejmowała rzeźby świątynie z kolumnadami, zawody sportowe i poezję.

40
New cards

Jedna z najważniejszych greckich Poleis

Sparta

41
New cards

Kiedy rozpoczął się proces kształtujący ustrój i kształt terytorialny sparty

u schyłku II tysiąclecia p.n.e.

42
New cards

Co dało początek państwu spartańskiemu

4 wsie położone nad rzeką Eurotas

43
New cards

W toku rozwoju terytorialnego Spartanie podbili

całą Lakonię

44
New cards

Po opanowaniu tej krainy

Spartanie zamienili większość ludności podbitej w niewolnych chłopów zwanych helotami.

45
New cards

Kiedy sparta zakończyła budowę swojego władztwa terytorialnego

W połowie VI w. p.n.e. Podporządkowała sobie wówczas ziemię na wschodnich wybrzeżach Peloponezu oraz wyspę Kytherę. Obszar państwa objął ok. 8500 km2.

46
New cards

Gwarantem spartańskiego przywództwa nad innymi poleis na Peloponezie była

Synmachia- czyli sojusz polityczno- wojskowy, zwany Związkiem Peloponeskim. Do związku peloponeskiego należały niemal wszystkie państwa Peloponezu oprócz Argos.

47
New cards

Za twórcę systemu społecznego i ekonomicznego Sparty uważa się

Likurga (IX, VIII, VII w. p.n.e.

48
New cards

Prawa spartańskie zostały spisane w

Wielkiej Rhetrze, która stanowiła fundament ustroju politycznego Sparty.

49
New cards

Co wprowadzała Wielka Rhetra

Regularne zgromadzenia wszystkich obywateli i potwierdzała dominującą władzę królów oraz rady starszych.

50
New cards

Od czasów Likurga

W sparcie panowały surowe obyczaje, równość majątkowa oraz absolutny prymat dobra wspólnego nad interesem jednostki.

51
New cards

W Sparcie panował

ustrój oligarchiczny. Społeczeństwo zostało podzielone na grupy różniące się posiadanymi prawami, do których należeli

1)Spartiaci- uprzywilejowana elita państwowa, obywatele Sparty

2)Periojkowie- osobna grupa społeczna ciesząca się wolnością osobistą lecz podporządkowana spartiatom.

3)Heloci- niewolni chłopi pracujący na rzecz spartiatów

52
New cards

Spartiaci

uważali się za homoioi( jednakowi). Długo sądzono, że zgodnie z prawami Likurga każdemu spartiacie przysługiwała taka sama działka ziemi i zapewniało to równość majątkową. Spartiaci pełnili najwyższe urzędy i stanowiska w armii.

53
New cards

Periojkowie

Zajmowali się przede wszystkim handlem i rzemiosłem, a także uprawą ziemi oraz hodowlą zwierząt. Musieli oni wystawiać oddziały wojskowe i wytwarzać przedmioty potrzebne spartiatom. Nie mieli oni wpływu na politykę polis

54
New cards

Heloci

Zajmowali się uprawą ziemi dzięki czemu zapewniali spartiatom i ich rodzinom środki potrzebne do życia.

55
New cards

Sparta była

Diarchią- państwem rządzonym jednocześnie przez dwóch królów.

56
New cards

Poza królami największy wpływ na sprawy polis miała

Geruzja(Rada starszych)

oraz Apella( Zgromadzenie ludowe)

57
New cards

Władcy spartańscy pochodzili z dwóch dynastii

Agiadów i Europontydów. Piastowali oni także najwyższe godności kapłańskie i przewodzili najważniejszym ceremoniom religijnym. Mieli również pełne uprawnienia sądownicze, a w czasie wojen sprawowali dowodzenie nad armią.

58
New cards

Apella

do zgromadzenia ludowego należeli wszyscy spartiaci, którzy ukończyli 20 lat. Apellę zwoływano co miesiąc w celu omówienia bieżących spraw. Apella decydowała o wojnie i pokoju, ustanawiała prawa i wybierała co rok 5 eforów.

59
New cards

Eforowie

W V-IV w. p.n.e. zwoływali zgromadzenie, przewodniczyli jego obradom oraz wykonywali decyzję. Do ich obowiązków należało utrzymanie dyscypliny wśród obywateli Sparty. Dwóch eforów wyruszało również z królem na wyprawy wojenne. Mieli oni kontrolę nad działaniami królów.

60
New cards

Geruzja

W jej skład wchodziło 28 gerontów oraz dwóch królów.

Gerontów wybierało zgromadzenie ludowe spośród obywateli powyżej 60 roku życia. Do gerontów należała władza sądownicza.

61
New cards

diaita

styl życia charakterystyczny dla starożytnych Spartan. Ich podstawowym obowiązkiem była służba wojskowa. Musieli być silni mężni zdyscyplinowani i całkowicie oddani ojczyźnie

62
New cards

Początkowo państwami greckimi rządzili

Królowie. Później niepodzielną władzę sprawowała elita arystokratyczna.

63
New cards

Życie Spartan

kontrolowane było od chwili narodzin. Reprezentujący wspólnotę starcy sprawdzali czy niemowlęta są silne i dobrze zbudowane. Jeśli okazywały się za słabe porzucano je w górach Tajget na pewną śmierć.

64
New cards

Po siedmiu latach dzieciństwa

Chłopcy opuszczali dom rodzinny. Do 20. roku życia byli szkoleni w walce i kształtowano w nich dyscyplinę wytrwałość i bezwzględność.

65
New cards

Młodzi spartiaci wyróżniający się w czasie ćwiczeń

brali udział w tzw. kryptei. Przez pewien czas wyznaczeni młodzieńcy ukrywali się za dnia, a w nocy wychodzili na pola i drogi żeby zabijać helotów i zdobywać pożywienie.

66
New cards

Kiedy młody Spartiata stawał się obywatelem

Po ukończeniu 20 lat. Nadal mieszkał w koszarach, ale mógł założyć rodzinę i uczestniczyć w posiedzeniach Apelli.

67
New cards

Kogo uważa się za mitycznego twórcę ateńskiego polis

Tezeusza. W okresie archaicznym władza w atenach należała do arystokratów, którzy wyłaniali spośród siebie archontów

68
New cards

Archonci

zajmowali się najważniejszymi sprawami ateńskiej polis.

Po zakończeniu rocznej kadencji wchodzili oni w skład Areopagu.

69
New cards

Rada Areopagu

Do jej kompetencji należało prowadzenie polityki polis oraz ogólny nadzór nad prawami i sądownictwem.

70
New cards

Akropol

Centralny punkt Aten. Znajdowały się na nim świątynie poświęcone greckim bogom. Najsłynniejsze z nich- Patreon, Erechtejon, Propyleje i świątynie Nike Apteros- wzniesiono w V w. p.n.e.

71
New cards

Kiedy i komu zostało powierzone spisanie praw w Atenach

Drakonowi w 621 r. p.n.e. Prawa Drakona były "pisane krwią" czyli niezwykle surowe. Pomimo zastosowania regulacji szybko okazało się, że ustępstwa arystokracji są zbyt małe i nie rozwiązują problemów.

72
New cards

Komu później powierzono wprowadzenie reform

Solonowi w 594/593 r. p.n.e. Przeprowadził on strząśnięcie długów, czyli anulował wszystkim dłużnikom ich dotychczasowe zadłużenie. Zniósł niewolę za długi i zakazał jej stosowania. Ustanowił również nowy podział społeczeństwa, a na jego podstawie wyodrębnił 4 klasy majątkowe.

73
New cards

Rada czterystu

najwyższy organ władzy państwowej w starożytnych Atenach, pełniący funkcje sądownicze i administracyjne. W jej skład wchodziło po 100 przedstawicieli z wszystkich 4 fyli.

74
New cards

Kto i kiedy sięgnął po władzę tyrańską, po tym jak okazało się, że reformy solona nie były zadowalające

Pizystrat w 561r. p.n.e. Za jego panowania wzniesiono wiele monumentalnych budowli oraz zbudowano wodociągi. Pizystrat jest określany mecenasem kultury.

75
New cards

Kiedy umiera Pizystrat i kto później obejmuje władzę?

528/527r. p.n.e. Rządy tyrańskie objęli jego synowie. Z czasem doszło do konfliktu między synami Pizystrata, a niektórymi rodami arystokratycznymi. Wypędzenie jednego z nich- Alkmeonidów spowodowało interwencję zbrojną sparty i obalenie tyranii.

76
New cards

Kto przeprowadził kolejne reformy ustrojowe

Klejstenes 508/507r. p.n.e.

77
New cards

Co wprowadziły reformy Klejstenesa

Wdrożył on nowy podział administracyjny Attyki. Przyporządkował obywateli należących do jednej z czterech jednostek rodowych, do 10 nowo utworzonych fyl.

Zniósł on tym samym wszystkie podziały i związki rodowe.

Celem reform było ograniczenie wpływów arystokratów.

78
New cards

Metojkowie

Grek który przybył do obcego miasta, nie odczuwał obcości kulturowej ani językowej ale musiał zarejestrować się jako Metojk jeśli przebywał w atenach dłużej niż miesiąc. Za prawo pobytu w polis płacił specjalny podatek.

79
New cards

Najniższą pozycję w hierarchii społecznej Aten zajmowali

Niewolnicy. Pracowali w kopalniach, kamieniołomach i na polach. W zamożnych domach także sprzątali, gotowali i robili zakupy.

80
New cards

Eklezja

Zgromadzenie ludowe w Atenach. Była to najważniejsza instytucja w polis. W jej skład wchodzili obywatele powyżej 30 roku życia. Obrady odbywały się 4 razy w miesiącu na wzgórzu Pnyks.

81
New cards

Drugim po zgromadzeniu ludowym filarem demokracji była

(Heliaja)- sąd ludowy. Rozpatrywał on spory dotyczące spraw majątkowych i umów handlowych oraz oskarżenia wnoszone przeciwko urzędnikom. Heliaję tworzyło 6 tys. sędziów, a jej członkiem mógł zostać każdy obywatel powyżej 30 roku życia.

82
New cards

Rada Pięciuset

50 prytanów, którzy sprawują władzę przez 1/10 roku. Przygotowują oni zgromadzenie ludowe, ale zajmują się też finansami i dyplomatyką państwa. Losowano jednego z 50 prytanów, który miał klucz do świątyni, w której znajdował się najcenniejszy majątek państwa.

83
New cards

Ostracyzm (sąd skorupkowy)

Procedura sądownicza stosowana między 488 a 417 r. p.n.e. Zgromadzeni na Pnyksie obywatele zapisywali na kawałku naczynia z ostrakonu imię osoby która zagrażała demokracji. Osoba ta musiała opuścić Ateny na 10 lat, ale nie traciła obywatelstwa.

84
New cards

Archonci

zajmowali się sprawami religijnymi państwa

85
New cards

Stratedzy

było ich 10. Zajmowali się sprawami wojska. Ten urząd można było pełnić kilka razy

86
New cards

Kto i kiedy zapoczątkował imperium perskie

Cyrus Wielki. W granicach imperium znajdowała się większość ziem bliskiego wschodu . Podporządkował on sobie również Azję Mniejszą w tym położone na jej zachodnim wybrzeżu miasta greckie.

87
New cards

Co wydarzyło się za rządów króla Dariusza

Grecy z Jonii zbuntowali się przeciwko panowaniu perskiemu. Przywódcy powstania jońskiego (499-494r. p.n.e.) zwrócili się o pomoc także do rodaków z Grecji właściwej. Udzieliły jej im jedynie Ateny i Eretria.

88
New cards

Kto i kiedy wyruszył do Grecji po powstaniu

W 492r. p.n.e. ,Oddziały dowodzone przez zięcia Dariusza- Mardoniosa. Po przedostaniu się przez Hellespont jego siły odnosiły początkowo sukcesy na europejskim brzegu, jednak siły lądowe poniosły duże straty a flota została zniszczona przez burzę.

89
New cards

Co zrobił Dariusz w 491r. p.n.e.

Wysłał do wszystkich miast greckich, Heroldów żądając uznania jego władzy. Żądania zostały jednak odrzucone przez Ateny i Spartę.

90
New cards

Kto wyruszył na nową wyprawę przeciwko Grekom

Datys z Medii i bratanek dariusza Artafernes w 490r. p.n.e.

Wojska perskie wyruszające z Cylicji liczyły ok. 15-20 tys. żołnierzy w tym 800 jeźdźców.

91
New cards

Przebieg wyprawy persów

Persowie pożeglowali najpierw ku Eubei, gdzie zdobyli Eretrię. Stamtąd popłynęli do Attyki. Za radą Hippiasza wysadzili wojska na ląd w pobliżu Maratonu. Na wieść o przybyciu Persów, w ich kierunku wyruszyli ateńczycy.

92
New cards

Falanga

szyk bojowy hoplitów. Składał się z ośmiu szeregów hoplitów

93
New cards

Dwa pierwsze szeregi

Jedyne szeregi które brały bezpośredni udział w walce, ponieważ tylko ich włócznie były w stanie dosięgnąć nieprzyjaciela.

94
New cards

Pozostałe szeregi

Miały za zadanie pchać swoich towarzyszy aby rozerwali szyki wroga.

95
New cards

Wyposażenie Hoplity

1)Włócznia-2,5 m długości

2)Nagolenice- ochrona nóg

3)Hełm- wykonany z brązu.

4)Hoplon- Duża okrągła tarcza z podwójnym uchwytem

96
New cards

Wynik bitwy pod Maratonem

Bitwa kończy się całkowitą klęską persów.

97
New cards

Kto podejmuje kolejną wyprawę

Syn Dariusza Kserkses zwany królem królów. Wyprawę podjął 10 lat po śmierci Dariusza. Grecy świadomi zagrożenia ze strony Persów uformowali linię obrony w wąskim wąwozie w Termopilach.

98
New cards

Kiedy doszło do bitwy pod Termopilami

W sierpniu 480r. p.n.e. Ok 7tys. żołnierzy w tym 300 spartiatów pod wodzą Leonidasa, stoczyło w Termopilach śmiertelny bój z perskimi najeźdźcami. Na wieść o pojawieniu się Kserksesa Leonidas wycofał oddziały.

99
New cards

Bitwa pod Salaminą

28 września 480 r.p.n.e Grecką flotą przewodził Eurybiades, lecz główną rolę w bitwie odegrał Temistokles z Aten. Wysłał on do Kserksesa niewolnika z wiadomością, że Grecy zamierzają odpłynąć co skłoniło go do wydania rozkazu ataku.

Do walki doszło w cieśninie pod Salaminą, a zakończyła się klęską persów.

100
New cards

Kiedy i gdzie dochodzi do decydującego starcia

479r. p.n.e. pod Platejami. Dzięki postawie spartan dowodzonych przez Pauzaniasza Grecy odnieśli zwycięstwo.