2 | De DNA-code ontrafeld

Hoe gaat het van DNA naar kenmerken?

• Een gen: wordt overgeschreven naar een gekopieerde code

• De gekopieerde code: word vertaald naar een kenmerk van de mens

Het genotype =

= de genetische info zoals ze in de chromosomen te vinden is

Bv. GCTAAACT

Het fenotype =

= het geheel van de waarneembare kenmerken van een individu

Bv. GTAAAGC → GCTA = haarkleur (haarkleur is dan het waarneembare kenmerk)

Mutaties of genotypische veranderingen =

onomkeerbare wijzigingen in het DNA

Soorten mutaties

1. Erfelijke mutaties:

• zijn aanwezig van bij de geboorte

  • Bv. albinisme, dwerggroei

2. Andere mutaties:

• vinden plaats onder invloed van specifieke omgevingsfactoren

  • Bv. huidkanker door uv-straling

Modificaties of fenotypische veranderingen =

omkeerbare wijzigingen van het fenotype onder invloed van de omgeving

Bv. gekleurd haar, rechte tanden door beugel

Omgevingsfactoren…

kunnen fenotypische maar ook genotypische veranderingen veroorzaken

Nature versus Nurture =

de complexe interactie tussen het DNA en de omgevingsfactoren

Nature =

wat er vastligt in ons DNA

Nurture =

de invloed van omgevingsfactoren op onze kenmerken

De overgrote meerderheid van eigenschappen zijn het resultaat van …

complexe interacties tussen genen en omgeving.

Wat valt je op aan de ‘treden’ van het DNA?

De treden bestaan telkens uit 2 kleuren. Het zijn steeds dezelfde duo’s.

Welk verband zie je tussen het afgebeelde DNA en de code die je op papier kreeg voor de Escape Room?

Ons DNA is een ontzettend lange code die geschreven wordt met de 4 letters A-T-G-C

Biotechnologie =

= een tak van de wetenschap die zich richt op het bestuderen en manipuleren van het DNA van levende organismen

Bv. gentherapie, aanmaak insuline door bacteriën, resistente maïs, ui waarvan je niet huilt, …

Ethische kwesties in biotechnologie verwijzen naar …

vragen over wat ethisch aanvaardbaar is bij het toepassen van biotechnologie

CRISPR =

één van de geavanceerde technieken die door wetenschappers gebruikt wordt om DNA aan te passen

Gevaren van CRISPR technologie:

1. Er is een fout in het DNA → gehandicapt, miskraam, …

2. Bescherming tegen bepaalde ziekte, maar verhoogde kans op andere ziekte

Bij fenotype bloedgroep B is het genotype…

BB of Bo

Bij fenotype bloedgroep AB is het genotype…

AB

Bij fenotype bloedgroep O is het genotype…

oo

Co-dominantie =

wnr beide allelen dominant voorkomen, waardoor ze samen bijdragen tot het fenotype (bv. AB)