1/10
Looks like no tags are added yet.
Degrowth
Kernstrategie: Het verminderen van ons verbruik (reduce our use) met de focus op sociale verandering (social), weergegeven als een piek gevolgd door een geplande afname.
Kritiek op ontkoppeling: Er is nog nooit sprake geweest van echte ontkoppeling ("never been decoupling"), en voor zover het gebeurt gaat het veel te langzaam (far too slowly).
Focus op het individu: Richt zich op het individu en het inleveren of wegnemen van luxe (taking away luxury).
Wat er wordt gemeten: Toename van welzijn (wellbeing +) en een afname van de grondstoffendoorvoer (less throughput).
Genoegzaamheid (Sufficiency): Stelt de kernvragen "wat is noodzakelijk?" (what is necessary?) en "wat is voldoende?" (what is sufficient?), gekoppeld aan de constatering van het te hoge materiaalgebruik (material use x3).
Bijbehorende denkers (verbonden via de pijl): Donella Meadows, David Harvey, David Pepper, Murray Bookchin, Arne Naess, Vandana Shiva en Elinor Ostrom, met Rachel Carson en John Muir als voorlopers
Green Growth
Kernstrategie: Efficiënter produceren en consumeren (more efficient) door middel van technologie (technology).
Economie versus uitstoot: Streeft naar een groeiend BBP (GDP +) in combinatie met dalende emissies (emissions -), wat neerkomt op absolute ontkoppeling (absolute decoupling).
Focus op het systeem: Richt zich op aanpassingen binnen het bestaande systeem (The System), vanuit de gedachte dat we de benodigde oplossingen al ergens hebben ("We have it somewhere").
Wat er wordt gemeten: Vervuiling (Measured = Pollution).
Donella Meadows
Grenzen aan groei & systeemdenken
Grenzen aan de groei (Overshoot and Collapse): In The Limits to Growth (1972) toonde zij aan dat oneindige materiële en economische groei op een eindige planeet onvermijdelijk leidt tot het overschrijden van de draagkracht (overshoot) en daaropvolgende ineenstorting (collapse).
Systeemdenken & Hefboompunten (Leverage Points): Milieuproblemen zijn systeemfouten. Echte verandering vraagt om ingrijpen op de diepste hefboompunten: niet slechts sleutelen aan prijzen of regels, maar het veranderen van de doelen (welzijn in plaats van BBP-groei) en paradigma's van een systeem.
David Harvey
Kritiek op kapitalisme & neoliberalisme
Kapitalistische groeidwang: Het kapitalisme is structureel gedwongen tot eindeloze kapitaalaccumulatie (minimaal ~3% groei per jaar) om crises te voorkomen, wat leidt tot onvermijdelijke ecologische uitputting.
Spatial-temporal fixes & Neoliberalisme: Wanneer groei stagneert, verplaatst het kapitalisme crises ruimtelijk (nieuwe markten/grondstoffen zoeken) of in de tijd (schulden). Harvey ziet het neoliberalisme als een politiek project dat publieke goederen en natuur privatiseert om de macht en rijkdom van elites te herstellen.
David Pepper
Eco-socialisme
Kapitalisme als gedeelde wortel: Sociale ongelijkheid en milieuvernietiging hebben dezelfde oorzaak: het kapitalisme behandelt zowel arbeiders als de natuur als uit te buiten productiemiddelen voor winst.
Sociale rechtvaardigheid centraal: Duurzaamheid vereist een herverdeling van welvaart, democratische controle over de economie en focus op levenskwaliteit (quality of life). Pepper hanteert een verlicht antropocentrisme: we beschermen de natuur omdat een gezonde leefomgeving essentieel is voor menselijk welzijn.
Murray Bookchin
Eco-anarchisme / Social ecology
Hiërarchie als bron van ecologische crisis: De overheersing van de natuur door de mens vloeit voort uit de overheersing van mensen onderling (op basis van klasse, gender of macht).
Anti-statisme & Decentralisatie: Bookchin verwerpt de gecentraliseerde natiestaat en het kapitalistische "grow or die"-principe. Hij pleit voor kleinschalige, gedecentraliseerde gemeenschappen zonder hiërarchie, bestuurd via directe democratie in harmonie met lokale ecosystemen.
Arne Naess
Deep ecology
Intrinsieke waarde & Biospherical egalitarianism: Næss verwerpt het mensgerichte (shallow) milieudenken. Alle levende wezens en ecosystemen hebben een eigen, intrinsieke waarde die losstaat van hun nut voor de mens; alle levensvormen zijn gelijkwaardig.
Het Ecologische Zelf: De scheiding tussen mens en natuur is een illusie. Door ons te identificeren met de bredere natuur (Ecologisch Zelf) wordt milieubescherming zelfbescherming, wat vraagt om een radicale vermindering van consumptie ("simple in means, rich in ends").
Vandana Shiva
Eco-feminisme
Gendered relatie met de natuur: De onderdrukking van vrouwen en de uitbuiting van de natuur komen voort uit hetzelfde patriarchale machtssysteem.
Kritiek op westerse wetenschap & Maldevelopment: Shiva bekritiseert de reductionistische westerse wetenschap en industriële landbouw (zoals monoculturen) als destructief voor zowel biodiversiteit als vrouwen. Zij pleit voor lokale zelfvoorziening, zorg en behoud van traditionele ecologische kennis.
Elinor Ostrom
Governing the commons
Weerlegging van de Tragedy of the Commons: Ostrom toonde empirisch aan dat gedeelde hulpbronnen (common-pool resources) niet per se uitgeput raken en dat privatisering of centrale staatsdwang niet de enige oplossingen zijn.
Zelfbestuur & 8 Ontwerpprincipes: Lokale gemeenschappen kunnen hulpbronnen duurzaam beheren mits zij duidelijke grenzen, onderlinge regels, monitoring en oplopende sancties afspreken (polycentrische governance)
Rachel Carson
Grondlegger moderne milieubeweging
Ecologische verbondenheid & Bioaccumulatie: In Silent Spring (1962) liet Carson zien dat synthetische pesticiden (zoals DDT) zich ophopen in de voedselketen en hele ecosystemen (inclusief vogels en mensen) vergiftigen.
Voorzorgsprincipe (Precautionary Principle): Zij doorbrak het blinde geloof in technologische vooruitgang en stelde dat nieuwe stoffen en technologieën pas mogen worden ingezet als bewezen is dat ze geen langetermijnschade aan mens en natuur toebrengen.
John Muir
Preservationisme
Strikte bescherming van wildernis: Muir pleitte voor het volledig onaangeroerd laten en beschermen van natuurgebieden tegen houtkap, mijnbouw en commerciële exploitatie (grondlegger van het Amerikaanse nationale parkensysteem).
Spirituele en ecocentrische waarde: In tegenstelling tot het conservationisme (natuur efficiënt gebruiken als hulpbron), zag Muir wildernis als iets met een eigen, spirituele en intrinsieke waarde dat losstaat van economisch nut