Systematyka i filogeneza roślin i grzybów

Kompleksowy zestaw fiszek przygotowawczych z zakresu systematyki, filogenezy roślin, glonów, mszaków, paprotników, roślin nasiennych oraz grzybów i porostów.

Czym zajmuje się taksonomia w kontekście roślin?

Jest to nauka o zasadach klasyfikowania i nazywania organizmów.

Jak definiowana jest systematyka roślin?

To szersza dyscyplina, która buduje hierarchiczny system w oparciu o taksonomię oraz morfologię, anatomię, genetykę, biologię rozwoju i fitochemię.

Jaka jest główna różnica między systemem fenetycznym a filogenetycznym?

System fenetyczny opiera się na podobieństwie fenotypowym (morfologia, anatomia), natomiast system filogenetyczny opiera się na wspólnym pochodzeniu (kładach), niezależnie od wyglądu.

Jaka data i dzieło stanowią punkt początkowy zasady priorytetu nazw według Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Botanicznej?

$1753$ r., czyli wydanie Species Plantarum Karola Linneusza.

Gdzie i kiedy odbył się ostatni kongres botaniczny, na którym aktualizowano zasady nomenklatury?

W Shenzhen w $2017$ roku.

Wymień formy morfologiczne, w jakich występują sinice (Cyanobacteria).

Formy jednokomórkowe, kolonijne oraz nitkowate (z heterocystami i akinetami).

Jakie jest pochodzenie mitochondriów i chloroplastów według teorii endosymbiozy?

Mitochondria pochodzą od wchłoniętych bakterii purpurowych, a chloroplasty od wchłoniętych sinic.

Jakie są trzy główne kryteria klasyfikacji glonów w gromady?

Rodzaj substancji zapasowej, rodzaj barwników asymilacyjnych oraz chemizm ściany komórkowej.

Na czym polega różnica między izomorficzną a heteromorficzną przemianą pokoleń u glonów?

W izomorfizmie gametofit i sporofit wyglądają tak samo, a w heteromorfizmie wyraźnie się różnią (np. dominujący sporofit u Laminariales).

Jakie substancje zapasowe, barwniki i składniki ściany komórkowej są charakterystyczne dla zielenic (Chlorophyta)?

Zapas: skrobia; barwniki: chlorofil a i b, $\beta$-karoten, luteina; ściana: celuloza i hemiceluloza.

Która grupa glonów jest uznawana za bezpośrednich przodków roślin lądowych?

Zielenice typu ramienic (Charophyta) o izomorficznej przemianie pokoleń.

Jakie przystosowania wykształciły rośliny w odpowiedzi na ograniczoną dostępność wody na lądzie?

System korzeniowy oraz tkankę przewodzącą.

Jakie cztery procesy według teorii telomowej doprowadziły do powstania organów nadziemnych u Telomophyta?

Sterylizacja, przewyższanie (nadrzędność), spłaszczanie oraz zrastanie się.

Jaka jest zasadnicza różnica anatomiczna między mikrofilem a makrofilem (megaphyll)?

Mikrofil to wyrostek bez luki liściowej, a makrofil to układ zrośniętych telomów z luką liściową i rozgałęzionym unerwieniem.

Czym charakteryzują się komórki liścia u torfowców (Sphagnopsida)?

Występują dwa typy komórek: żywe chlorofilowe oraz martwe hialinowe, które magazynują wodę.

Która grupa mszaków posiada budowę łodyżki z hydroidami i leptoidami, przypominającą rośliny naczyniowe?

Płonniki (Polytrichopsida).

Co to jest pseudopodium (nibyseta) u torfowców?

Jest to struktura pochodząca z gametofitu, która wynosi zarodnię do góry, zastępując prawdziwą setę.

Które współczesne widłaki występujące w Polsce są różnozarodnikowe?

Selaginella (widlicz) oraz Isoetes (poryblin).

Gdzie w Polsce można spotkać porybliny (Isoetes lacustris i I. echinospora)?

Na dnie czystych, oligotroficznych jezior.

Wymień trzy grupy fenologiczno-morfologiczne skrzypów (Equisetum).

Dymorficzne (np. E. arvense), jednorodne (np. E. sylvaticum) oraz wieloletnie/zimozielone (np. E. hyemale).

W jaki sposób według teorii telomowej powstał liść paproci (megafil)?

Poprzez spłaszczenie (planację) i zrośnięcie (webbing) równolegle rosnących telomów.

Czym charakteryzują się paprocie z grupy Ophioglossidopsida pod względem budowy zarodni?

Posiadają duże, zrośnięte zarodnie bez pierścienia sprężystego (annulus).

Co to jest sporokarpium i u jakich roślin występuje?

To zamknięty listek zarodnionośny zawierający mikro- i megazarodnie, występujący u paproci wodnych (np. Salvinia, Marsilea).

Przedstaw ewolucyjną drogę powstania nasienia.

Jednakozarodnikowość $\rightarrow$ różnozarodnikowość $\rightarrow$ redukcja megaspor do $1$ funkcjonalnej $\rightarrow$ zatrzymanie megaspory wewnątrz integumentów (zalążek) $\rightarrow$ zapłodnienie i rozwój zarodka $\rightarrow$ nasienie.

Czym z perspektywy teorii telomowej jest owocolistek (megasporofil)?

To zamknięty, przekształcony liść zarodnionośny z zalążkami.

Jakie znaczenie dla teorii pochodzenia kwiatu mają wymarłe benetyty (Bennetitopsida)?

Posiadały obupłciowe strobile przypominające kwiaty, co wspiera teorię szyszkokwiatową (euantyczną).

Porównaj teorię szyszkokwiatową (euantyczną) z kwiatostanową (pseudantyczną).

Teoria szyszkokwiatowa zakłada pochodzenie kwiatu z obupłciowego strobila (owadopylność), a kwiatostanowa z rozdzielnopłciowych strobili w kwiatostanach (wiatropylność).

Podaj cechy charakterystyczne rodziny Brassicaceae (kapustowate).

Kwiat promienisty, $4$-krotny; $6$ pręcików ($4+2$, czterosilne); owoc to łuszczyna.

Jaki rodzaj owocu i liczbę owocolistków posiadają rośliny z rodziny Fabaceae (bobowate)?

Owoc to strąk, powstały z $1$ górnego owocolistka.

Czym różnią się zarodniki płciowe u Ascomycota i Basidiomycota?

Ascomycota tworzą askospory (zwykle $8$) wewnątrz worka, a Basidiomycota tworzą bazydiospory (zwykle $4$) na zewnątrz podstawki.

Wymień rodzaje owocników grzybów i podaj po jednym przykładzie.

Kleistotecjum (Penicillium), perytecjum (Sordaria), apotecjum (smardze), bazydiokarp (borowik), gastrokarp (purchawka).

Jaka jest różnica między plechą homeomeryczną a heteromeryczną u porostów?

W plesze homeomerycznej fotobiont jest rozproszony, a w heteromerycznej występuje budowa warstwowa (kora, warstwa glonowa, rdzeń).