Aparatura (rojek) - fala uderzeniowa

Czym jest fala uderzeniowa i jak można ją zakwalifikować?

Fale uderzeniowe, to fale mechaniczne (akustyczne) charakteryzujące się ostrym i nagłym wzrostem ciśnienia, po którym następuje okres podciśnienia. Fale uderzeniowe są wprowadzane do tkanek przez substancję sprzęgającą, taką jak żel do USG.

Fale uderzeniowe można zaklasyfikować jako zogniskowane lub radiacyjne (promieniowe) w zależności od tego, jak zostały wytworzone i w jaki sposób rozchodzą się po tkankach.

Jak nazywa się rodzaj generatora fali radiacyjnej i wyjaśnij sposób jego działania.

Radiacyjna fala uderzeniowa jest wytwarzana w sposób pneumatyczny.

Metoda pneumatyczna

Pocisk jest gwałtownie rozpędzany przez sprężone powietrze w przewodzie, w głowicy aparatu. W momencie, w którym uderza w aplikator z ogromną prędkością, generuje falę uderzeniową, przekazywaną do skóry i tkanek podskórnych pacjenta. Końcówka aplikatora jest ogniskiem, od którego fale rozchodzą się radiacyjnie do tkanek. Gęstość energii i ciśnienie fali uderzeniowej zmniejsza się wraz z penetracją.

Wyjaśnij wpływ fali na komórki i metabolizm (2)

Wpływ na komórki i metabolizm

• Zmiana przepuszczalności błon komórkowych - wynika z wpływu fali na środowisko chemiczne i aktywacji procesów metabolicznych.

• Produkcja cytokin i czynników wzrostu - fala stymuluje wydzielanie kluczowych substancji, takich jak:

• Syntaza tlenku azotu eNOS

• Transformujący czynnik wzrostu Beta TGF-B1

• Czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego VEGF

• Antygen jądrowy komórek proliferujących PCNA

• Morfogenetyczne białka kości BMP

Jaki wpływ ma fala na układ kostno-stawowy i ścięgna? (2)

• Wspomaganie zrostu kostnego: Zarówno radialna, jak i zogniskowana fala uderzeniowa skutecznie pomagają przy opóźnionym zroście, źle gojących się złamaniach oraz po zabiegach osteotomii (np. TPLO).

• Regeneracja ścięgien: Następuje poprawa połączenia kości i ścięgien poprzez wzrost neowaskularyzacji (tworzenia nowych naczyń) oraz działanie czynników wzrostu.

Na czym polega działanie przeciwbólowe po zastosowaniu fali uderzeniowej? (2 efekty)

• Efekt natychmiastowy: Wiąże się z nadmierną stymulacją nocyceptorów (receptorów bólowych), co podnosi próg bólu i zaburza syntezę substancji P (neuroprzekaźnika bólu).

• Efekt późniejszy: Wynika z hamowania zstępującego oraz modulacji bodźców czuciowych w rdzeniu kręgowym. Towarzyszy mu spadek poziomu neuroprzekaźników, np. peptydu powiązanego z genem kalcytoniny (CGRP).

Jak wpływa na układ nerwowy?

• usprawnia przepływ krwi w mózgu oraz poprawia działanie nerwów.

• stymuluje namnażanie (proliferacje) i różnicowanie macierzystych komórek nerwowych, co może wspierać procesy naprawcze układu nerwowego.

Czyli:

• ograniczenie bólu,

• stymulacja procesów naprawczych,

• poprawa funkcjonalności.

Wymień 7 wskazań do fali uderzeniowej.

• Osteoarthritis

• Tendinopatie, np. tendinopatia ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia

• Zapalenia więzadeł

• Uszkodzenia mięśni

• Gojenie ran

• Terapia bólu

• Gojenie kości

Wymień 12 przeciwskazań fali uderzeniowej

• Niedawna operacja <8 tygodni

• Implanty

• Stany ostre

• Padaczka

• Autoimmunologiczna choroba stawów.

• Nowotwory.

• Niedojrzałość szkieletowa (młode zwierzęta).

• Infekcje (w tym zapalenie krążka międzykręgowego), zakażenia.

• Niestabilne złamania.

• Pacjenci z deficytami neurologicznymi.

• Zaburzenia krzepnięcia.

• Aplikowanie fali uderzeniowej nad polami płucnymi, mózgiem, sercem, dużymi nerwami lub naczyniami krwionośnymi, wyroślami kostnymi, bądź ciężarną macicą.

Jaki jest rozkład energii fali radialnej?

! Energia skupia się na głowicy i rozchodzi radialnie (ciśnienie i gęstość energii maleją wraz z odleglością od ogniska).

Maksymalna głębokość wnikania: ok. 3,5 cm.

Jakie są parametry i dawkowanie?

Parametry i dawkowanie:

• Ciśnienie: jednostka to bar (Ba).

• Częstotliwość (uderzenia): od 1 Hz do 21 Hz.

• Liczba uderzeń: od kilkuset do 1-2,5 tys. (w zależności od przypadku i miejsca aplikacji).

Jakie są 4 kluczowe rzeczy przed zabiegiem falą uderzeniową?

• Zwierze musi być zdiagnozowane przed rozpoczęciem terapii pozaustrojową falą uderzeniową, aby byto wiadomo, że nie występują u niego żadne przeciwwskazania.

• Należy poinformować właściciela, że pełny efekt terapii może być widoczny dopiero po kilku tygodniach.

• Jeśli zwierzę wykazuje objawy silnego bólu, przed rozpoczęciem terapii powinno się mu podać NLPZ. Z kolei podawanie nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych należy przerwać na 48 godz. przed zabiegiem z powodu zwiększonego ryzyka krwawienia.

• Zaleca się łączenie terapii falą uderzeniową z innymi metodami rehabilitacji.

Jak dostosowujemy częstotliwość fali?

Dostosowanie częstotliwości:

• Start: 10 Hz + obserwacja reakcji pacjenta.

• W przypadku braku tolerancji: zmniejsz do 6 Hz i stopniowo zwiększaj.

o Alternatywa przy dobrej tolerancji: zwiększ do 15 Hz.

Jaka jest zasada zmiany parametrów i jak dobieramy energię?

• Zasada zmiany parametrów: Zmieniaj tylko jeden parametr naraz, aby precyzyjnie ocenić reakcję zwierzęcia.

• Dobór ciśnienia (energii): Stosuj niższe parametry przy:

• mniejszej masie pacjenta,

• małej ilości tkanki tłuszczowej,

• płytko położonych strukturach kostnych.

Jak ustawić sprzęt i przygotować pacjenta?

Ustawienia i sprzęt

• Weryfikacja: Upewnij się co do prawidłowości obszaru zabiegowego.

• Parametry: Dobierz liczbę impulsów, częstotliwość oraz ciśnienie.

• Przygotowanie pola: Wygol sierść w miejscu zabiegu i nałóż żel sprzęgający (np.

Pozycja i znieczulenie

• Pozycja: Najwygodniejsza pozycja dla psa to leżenie na boku.

• Sedacja / Znieczulenie: Wymagane przy niektórych typach zogniskowanej fali uderzeniowej.

Jakie są techniki aplikacji i jak dostosowujemy energię?

Technika aplikacji

• Prowadzenie głowicy: Trzymaj aplikator ściśle prostopadle do skóry (bez przechylania) i wykonuj delikatne, okrężne ruchy.

• Terapia stawów: Kieruj impulsy w torebkę stawową, prowadząc aplikator wzdłuż linii jej przyczepów (po stronie przyśrodkowej i bocznej).

Tolerancja i dostosowanie energii

• Rekomendacja: Przy fali zogniskowanej bez sedacji stosuj najwyższy poziom energii tolerowany przez zwierzę (zmniejsz natężenie w obszarach dyskomfortu).

• Adaptacja częstotliwości: Jeśli zwierzę reaguje niepokojem, rozpocznij od 8 Hz i zwiększaj częstotliwość co 200 impulsów do wartości docelowej.

Co ile dni wykonuje się zabieg, ile zabiegów wykonujemy i kiedy można zaobserwować efekty terapii.

• Zabiegi należy wykonywać co 7-14 dni.

• Liczba zabiegów: 2-4.

• W większości przypadków pozytywne efekty terapii falą uderzeniową można zaobserwować 1-4 tygodni po ostatnim zabiegu

Wymień 4 skutki uboczne fali

• Wybroczyny, siniaki.

• Obrzek.

• Krótkotrwałe zaostrzenie objawów.

• Zazwyczaj skutki uboczne ustępują po 24-48 godz.

• Wypadanie włosa w miejscu zabiegu, możliwe odrastanie biatego włosa.