Thema 1: Wat kan de aarde verdragen?

Een set woordenschatflitskaarten over de wisselwerking tussen mens en natuur, ecosysteemdiensten, de ecologische voetafdruk, planetaire grenzen, het Donutmodel en duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's).

Ecosysteemdiensten

Alle voordelen, zoals producten en diensten, die ecosystemen aan de mens en de samenleving leveren.

Producerende diensten

Ecosysteemdiensten die tastbare, materiële producten leveren, zoals voedsel, hout en drinkwater.

Regulerende diensten

Ecosysteemdiensten die de natuurlijke processen regelen die de aarde draaiende houden, zoals lucht- en waterzuivering, bestuiving, klimaatregeling en plaagbestrijding.

Culturele diensten

Ecosysteemdiensten die voordelen en mogelijkheden bieden op het vlak van recreatie, ontspanning, beleving, bezinning, kennis, inspiratie en gezondheid.

Natuurlijke hulpbron

Een in de natuur aanwezige stof die van economisch nut is en onmisbaar voor de mens en diens levenskwaliteit, zoals water, vruchtbare grond, hout, aardolie en ertsen.

Uitputting

De situatie die ontstaat wanneer het gebruik van een natuurlijke hulpbron te groot is of wanneer er te veel afval in het milieu terechtkomt, waardoor de natuur zich moeilijk kan herstellen.

Duurzaam

Zo geproduceerd of georganiseerd dat de natuur en het leefmilieu zo weinig mogelijk belast worden.

Antropogene massa

Het totale gewicht van alles wat door de mens is gemaakt (zoals beton, baksteen, asfalt, metalen en infrastructuur), dat sinds 2020 groter is dan de wereldwijde biomassa.

Biomassa

Het totale gewicht van alle levende organismen (planten, dieren, bacteriën en mensen) bij elkaar.

Ecologische voetafdruk (EVA)

De totale oppervlakte aan land en water die nodig is om alles te produceren wat een persoon of gemeenschap verbruikt én om al het bijbehorende afval te verwerken; uitgedrukt in globale hectaren (gha).

Biocapaciteit (BC)

Het vermogen van een biologisch productief gebied om hernieuwbare hulpbronnen voort te brengen en het ontstane afval te verwerken (het aanbod van de natuur).

Globale hectare (gha)

De gestandaardiseerde meeteenheid voor de ecologische voetafdruk en biocapaciteit, gelijk aan één hectare met een biologische productiviteit gelijk aan het wereldgemiddelde.

Bodemdegradatie

De achteruitgang of aftakeling van de bodemkwaliteit, natuur of het milieu, onder meer veroorzaakt door intensieve landbouw.

Geïmporteerde ontbossing

Ontbossing die in andere landen optreedt als rechtstreeks gevolg van de invoer en vraag naar grondstoffen (zoals soja, palmolie, cacao, koffie, hout en papier).

Draagkracht van de aarde

Het vermogen van de aarde en de natuur om de invloed van menselijke activiteiten op te vangen zonder dat het natuurlijke evenwicht verstoord raakt.

Planetaire grenzen

Negen wetenschappelijk vastgestelde milieugrenzen waarbinnen de mensheid veilig moet blijven om het aardse systeem stabiel en leefbaar te houden.

Het Donutmodel

Een door econome Kate Raworth ontwikkeld economisch model dat zoekt naar welzijn voor iedereen (sociaal fundament) binnen de ecologische grenzen van de planeet (ecologisch plafond).

Ecologisch plafond

De buitenste cirkel in het Donutmodel die bestaat uit de negen planetaire grenzen waarboven overschrijding en milieuschade plaatsvinden.

Sociaal fundament

De binnenste rand of drempel in het Donutmodel, bestaande uit de minimale basisbehoeften (zoals voedsel, huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs) waaraan voor iedereen voldaan moet worden.

Basisbehoefte

Alles wat een mens minimaal nodig heeft om te overleven en een menswaardig bestaan op te bouwen, zoals water, voedsel, energie, werk en scholing.

Het Globale Noorden

De welvarende, geïndustrialiseerde landen die over het algemeen een zeer hoge ecologische voetafdruk hebben en meerdere planetaire grenzen overschrijden.

Het Globale Zuiden

Ontwikkelingslanden en minder welvarende regio's die vaak lagere ecologische overschrijdingen hebben, maar zwaarder getroffen worden door de gevolgen van klimaatverandering en tekorten op het sociaal fundament.

Het aardse systeem

Het dynamische geheel van alle sferen en componenten van de aarde die met elkaar samenhangen en elkaar continu beïnvloeden.

Duurzame ontwikkeling

Ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties en mensen elders op de wereld in gevaar te brengen.

Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's)

De 17 Sustainable Development Goals die in september 2015 door de Verenigde Naties zijn vastgelegd om tegen 2030 armoede uit te bannen en de planeet te beschermen.

De vijf P's

De vijf universele pijlers waarin de 17 SDG's zijn onderverdeeld: People (mensen), Planet (planeet), Prosperity (welvaart), Peace (vrede) en Partnership (samenwerking).