Metody zapobiegania inwazjom pasożytniczym – Pierwotniaki

Rezerwuar

Organizm żywy (lub element środowiska), w którym pasożyt naturalnie żyje, rozmnaża się i z którego może dojść do zarażenia żywiciela ostatecznego lub człowieka.

Mucha tse-tse (Glossina)

Wektor świdrowca gambijskiego i rodezyjskiego (zarówno samice, jak i samce); bytuje na terenach zalesionych w pobliżu zbiorników wodnych.

Śpiączka afrykańska (trypanosomatoza afrykańska)

Zoonoza występująca wyłącznie w Afryce Subsaharyjskiej, wywoływana przez T. b. gambiense oraz T. b. rhodesiense; przenoszona przez muchy tse-tse, a jej rezerwuarem są ludzie oraz zwierzęta dzikie i domowe.

Profilaktyka trypanosomatozy afrykańskiej

Działania skierowane na kontrolę wektora (niszczenie postaci rozwojowych muchy tse-tse, opryskiwanie roślinności i miejsc jej bytowania insektycydami), ochrona pomieszczeń mieszkalnych, odzież chroniąca skórę, repelenty oraz wczesne wykrywanie i leczenie ludzi.

Plasmodium spp. (zarodźce malarii)

Pierwotniaki wywołujące malarię – chorobę transmisyjną strefy międzyzwrotnikowej i subtropikalnej, przenoszoną przez komara widliszka; wraz z gruźlicą i AIDS zaliczaną do trzech najważniejszych problemów zdrowotnych na świecie.

Profilaktyka malarii

Stosowanie ubrań chroniących przed komarami, repelentów, profilaktyki czynnej (zarejestrowana szczepionka) oraz chemioprofilaktyki dobieranej według lekowrażliwości na danym obszarze (przed, w trakcie i po powrocie ze strefy endemicznej).

Trypanosoma cruzi (świdrowiec amerykański)

Wiciowiec wywołujący trypanosomatozę amerykańską (chorobę Chagasa), endemiczny w Ameryce Środkowej i Południowej (ok. 80 000 zarażonych w Europie); wektorami jest ok. 40 gatunków pluskwiaków, a rezerwuarem ponad 100 gatunków ssaków.

Profilaktyka choroby Chagasa

Zwalczanie pluskwiaków w pomieszczeniach, poprawa warunków sanitarnych, higiena żywności oraz przesiewowe badania dawców krwi i narządów, a także kobiet ciężarnych, niemowląt i noworodków matek zarażonych.

Leishmania donovani

Pierwotniak wywołujący leiszmaniozę trzewną (występującą w Azji, Afryce, Ameryce Środkowej i Południowej); przenoszony przez moskity/muchówki, którego rezerwuarem są zwierzęta dzikie i domowe, a zarażenie przyspiesza rozwój zespołu AIDS u osób zakażonych HIV.

Zaniedbane choroby tropikalne (NTD)

Grupa schorzeń wywoływanych przez wirusy, bakterie, pasożyty i grzyby, dotykająca setki milionów ludzi głównie w najuboższych rejonach strefy tropikalnej i subtropikalnej; należą do nich m.in. leiszmanioza, choroba Chagasa oraz filarioza.

Trichomonas vaginalis (rzęsistek pochwowy)

Kosmopolityczny wiciowiec, dla którego człowiek jest jedynym żywicielem; wywołuje rzęsistkowicę przenoszoną drogą kontaktów seksualnych, przez wspólne przybory toaletowe, niesterylizowane narzędzia, wspólne kąpiele oraz okołoporodowo; zwiększa ryzyko zakażenia HIV.

Profilaktyka rzęsistkowicy

Edukacja zdrowotna, unikanie przygodnych kontaktów seksualnych, stosowanie prezerwatyw, higiena osobista, unikanie wspólnych przyborów toaletowych oraz dezynfekcja urządzeń sanitarnych w miejscach publicznych i wód w kąpieliskach.

Giardia lamblia (lamblia jelitowa)

Pierwotniak jelitowy (8 genotypów, z czego u ludzi dominują A i B) zajmujący 11. miejsce spośród 24 pasożytów przenoszonych przez żywność; wywołuje giardiozę poprzez spożycie cyst obecnych w zanieczyszczonej wodzie, pokarmie lub przeniesionych na rękach.