renaissanfce

alliteratie

Herhaling van dezelfde beginmedeklinkers in opeenvolgende woorden.

assonantie

Herhaling van dezelfde klinkers in beklemtoonde lettergrepen.

enjambement

Een versregel loopt door in de volgende regel zonder pauze.

parallellisme

Herhaling van dezelfde grammaticale structuur in opeenvolgende zinnen of zinsdelen.

oxymoron

Twee schijnbaar tegenstrijdige woorden worden gecombineerd.

personificatie

Menselijke eigenschappen worden gegeven aan dieren voorwerpen of abstracte begrippen.

Petrarca-sonnet

Italiaans/klassiek sonnet met octaaf en sextet; volta tussen octaaf en sextet.

Shakespeareaans sonnet

Sonnet met drie kwatrijnen en een distichon; rijmschema abba cdcd efef gg; volta na derde kwatrijn.

petrarkisme

Navolging van Petrarca’s liefdespoëzie; thema’s zoals onbeantwoorde liefde en idealisering.

sonnet

Gedicht van veertien regels met strak metrum en een volta.

renaissance

Cultuurperiode met nadruk op imitatio aemulatio en translatio; terugkeer naar de klassieken.

nabootsen van de klassieken

Humanistisch principe: imitatio (nabootsen) aemulatio (overtreffen) translatio (vertalen).

emblematiek

Combinatie van pictura motto en subscriptio; vaak moraliserend.

volta

Inhoudelijke of emotionele wending in een gedicht.

conventies

Vaste regels of kenmerken van een genre of stijlperiode.

mannelijke ik-figuur

Kenmerk van petrarkisme: de dichter spreekt als lijdende verliefde man.

liefdesklacht

Thema waarbij de dichter zijn onvervulde liefde beklaagt.

subscriptio

Het verklarende tekstgedeelte onder een embleem.

motto

Korte spreuk boven een embleem die de boodschap samenvat.

pictura

Het beeld in een embleem dat de boodschap visueel uitdrukt.

imitatio

Nabootsen van klassieke voorbeelden.

aemulatio

Het verbeteren of overtreffen van klassieke voorbeelden.

translatio

Het vertalen van klassieke teksten.

4-4-3-3

Typische strofe-indeling van een klassiek sonnet (octaaf + sextet).

onvervulde liefde

Centraal thema in petrarkistische poëzie.

realisme

Weergave van de werkelijkheid zonder idealisering.

intellectueel spel

Kenmerk van renaissancepoëzie: spelen met vorm structuur en verwijzingen.

Petrarca

Italiaanse renaissancedichter (1304–1374) en grondlegger van het sonnet.