H25 monopolie

marktmacht

de mogelijkheid van een producent of conusment om de prijs van een goed te beïnvloeden

monopsonie

is een marktvorm waarbij er slechts één koper is die goederen of diensten afneemt van meerdere aanbieders

een monopolie

marktstructuur waarbij een bedrijf de markt in eenzelfde of gelijkaardig goed domineert (in een bepaalde geografische omgeving)

→ prijszetter

puur monopolie

dat er maar 1 bedrijf is die een bepaald goed produceert

enige beperking van de monopolie

is de marktvraag = vraagcurve waarmee de monopolist geconfronteerd wordt

waarom ontstaan monopolies

• toegang tot belangrijke hulpbronnen / technologie

• externe groei (overnames, merges) → monopolies onderhevig aan mededingingrechten (vb EU competition policy)

• wettelijke beperkingen op toegang : patenten, copyright

• kostenvoordeel : natuurlijke monopolies

hoe ontstaan typisch monopolies

door toetredingsbarrieres

hoe ontstaan natuurlijke monopolies

indien een bedrijf de hele markt tegen lagere kosten kan bedienen dan 2 of meer bedrijven zouden kunnen

typisch wanneer vaste kosten groot en marginal ekosten klein zijn (vaak gereguleerd door overheid eg treinen, nutssectoren)

→ wanneer de minimum efficient scale (MES) relatief groot is tov de marktvraag

MES

minimum efficient scale

MES = outputniveau dat AC minimaliseert

indien de vraag prijselastisch is, dan zal q-stijging gerealiseerd worden door

kleine p-daling en zal R dus toenemen

MR is positief

bij volmaakte concurrentie is elasticiteit van de vraag =

oneindig, en dus MC = p

waar zal monopolist nooit produceren

op inelastische deel van de vraagcurve

daar is abs waarde van elasticiteit van de vraag < 1 → dus Mr = MC < 0

markup pricing

de prijs die leveranciers plaatsen bovenop productie- of inkoopkosten.

→ winstmaximaliserende prijs is de MC verhoogd met een markup

→ de prijs is hoger naarmate d evraag minder lesatisch is

monopolies zijn in tegenstelling tot volmaakte concurrentie ….

niet pareto efficient → er is een deadweight loss

welke oplossingen zijn er voor monopolies die hoger FC hebben maar lage MC → en die dus bij de efficiente prijs (waar p = MC) mogelijk verlies leiden en dus niet produceren

overheidsregulering (zonder subsidie) opereert op p = AC, maar kostenbepaling is moeilijk

overheidsuitbating : p = MC en subsidie om bedrijf draaiend te houden, leidt vaak tot overheidsfalen