Polska polityka wewnętrzna w XVII w

1587-1632

rządy Zygmunta III Wazy

1632-1648

rządy Władysława IV

1648-1668

rządy Jana II Kazimierza, młodszego brata Władysława IV

1652

poseł Władysław Siciński zrywa obrady sejmu walnego, symboliczna data początku nadużywania liberum veto

1661

zawiązanie Związku Święconego przez armię koronną, która żądała zapłacenia im zaległego żołdu i obrony przywilejów szlacheckich. Szlachta sprzeciwiała się reformom Jana Kazimierza i Ludwiki Marii Gonzagi, m.in. reformie skarbowej, ograniczeniu liberum veto i elekcji vivente rege Jerzego Sebastiana d’Enghien → porażka idei vivente rege na sejmie lwowskim

1664

sąd sejmowy skazuje marszałka i hetmana koronnego Jerzego Lubomirskiego na infamię i pozbawienie dóbr za zdradę stanu, co wywołuje sprzeciw szlachty. Lubomirski uchodzi za granicę

1665

powrót Lubomirskiego, początek wojny domowej

1665

pokonanie wojsk królewskich przez rokoszan pod Częstochową i Mątwami. (najkrwawsza bitwa XVII w, śmierć 3 tys żołnierzy koronnych) Ugoda w Łęgowicach - król wycofuje się z planów reform, udziela amnestii rokoszanom i obiecuje wypłacenie żołdu → klęska reform obozu królewskiego

1668

abdykacja Jana II Kazimierza rok po śmierci żony Ludwiki Marii Gonzagi

1669

wolna elekcja Michała Korybuta Wiśniowieckiego - króla “Piasta”, syna Jeremiego Wiśniowieckiego wybranego głównie ze względu na reputację ojca

1669-1673

panowanie Michała Korybuta Wiśniowieckiego - jego sejm koronacyjny został zerwany przez malkontentów (magnackie stronnictwo profrancuskie), ale do koronacji doszło

1672

zawiązanie konfederacji pod Gołębiem przeciwko malkontentom - w odpowiedzi przywódca malkontentów Sobieski zawiązuje konfederację w Szczebrzeszynie, ale nie dochodzi do wojny domowej → w styczniu następnego roku następuje sejm pacyfikacyjny

1673

wolna elekcja po śmierci Michała Korybuta Wiśniowieckiego - Sobieski zgłasza się do elekcji dopiero później i wygrywa m.in. dzięki wsparciu Francji i poparciu armii, pomimo tego, że stronnictwo rodu Paców chciało zabronić kandydatury “Piasta”. Sobieski nie koronuje się, zajęty wojną z Turcją

1673-1696

panowanie Jana III Sobieskiego - najpierw polityka profrancuska (sojusz francusko-polsko-szwedzki przeciwko Habsburgom i Brandenburgii), później w wyniku fiaska dyplomacji z Turcją i oziębłości stosunków z Francją zmiana sojuszu na pro-habsburski

1676

koronacja Sobieskiego i Marysieński D’Arquien

1683

proces lidera opozycji antykrólewskiej (stronnictwa francuskiego) podskarbiego wlk koronnego Andrzeja Morsztyna o zdradę stanu - ostatecznie ucieka do Francji, z którą RP zrywa stosunki dyplomatyczne. Triumf króla Sobieskiego nad opozycją → “ugłaskanie” członków opozycji przez nadanie im urzędów koronnych, np. hetmana wlk koronnego Jabłonowskiego, polnego koronnego Mikołaja Sieniawskiego, wlk litewskiego Kazimierza Jana Sapiehę

Związek Święcony

konfederacja powołana przez armię koronną, która żądała zapłacenia im zaległego żołdu i obrony przywilejów szlacheckich (protest przeciwko reformom Jana Kazimierza)

bitwa pod Częstochową

bitwa, w której rokoszanie pokonali wojska królewski

bitwa pod Mątwami

najkrwawsza bitwa XVII w, śmierć 3 tys żołnierzy koronnych i zwycięstwo rokoszan

Ugoda w Łęgowicach

ugoda między królem a rokoszanami po bitwie pod Mątwami - król wycofuje się z planów reform, udziela amnestii rokoszanom i obiecuje wypłacenie żołdu → klęska reform obozu

konfederacja pod Gołębiem

konfederacja zawiązana w 1672 przeciwko malkontentom i w obronie króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego

konfederacja w Szczebrzeszynie

konfederacja zawiązana przeciwko konfederatom gołębskim przez hetmana Sobieskiego