Biologia: Neotenia i Biologia Wirusów

Zestaw fiszek ze słownictwem obejmujący pojęcia związane ze zjawiskiem neotenii oraz budową i cyklami infekcyjnymi wirusów (litycznym i lizogenicznym).

Neotenia

Zjawisko polegające na osiąganiu zdolności do rozrodu przez formy larwalne.

Gatunki neoteniczne

Gatunki, które całe życie spędzają w formie larwalnej i nigdy nie przekształcają się w postać dorosłą.

Wirusy

Bezkomórkowe cząstki białkowo-nukleinowe zdolne do powielania się wyłącznie w żywych komórkach gospodarza (nazwa zbiorcza).

Wirion

Pojedyncza, kompletna cząstka wirusa.

Kapsyd

Białkowa struktura wirusa zbudowana z kapsomerów, która otacza materiał genetyczny.

Materiał genetyczny wirusa

Kwas nukleinowy stanowiący genom wirusa — może nim być DNA lub RNA (nigdy oba jednocześnie), występujący w formie kolistej lub liniowej, jedno- lub dwuniciowej.

Osłonka białkowo-lipidowa

Dodatkowy element wirionu powstający ze zmodyfikowanej błony komórkowej gospodarza podczas jej uwypuklania; utrudnia wykrycie wirusa przez układ odpornościowy.

Glikoproteiny wirusowe

Białka wirusa wiążące się z odpowiednimi receptorami na powierzchni komórki gospodarza, umożliwiające wniknięcie; mutacje w ich genach uniemożliwiają skuteczne działanie pamięci immunologicznej gospodarza.

Integraza

Dodatkowy enzym obecny wewnątrz kapsydu, umożliwiający wbudowanie wirusowego DNA w DNA komórki gospodarza.

Odwrotna transkryptaza

Enzym stanowiący białkowy element dodatkowy zlokalizowany wewnątrz kapsydu u niektórych wirusów.

Adsorpcja

Pierwszy etap cyklu wirusowego, polegający na przyleganiu wirusa do powierzchni komórki gospodarza z wykorzystaniem specyficznych receptorów.

Wnikanie

Etap cyklu infekcyjnego polegający na wprowadzeniu do komórki materiału genetycznego wirusa lub całego kapsydu.

Prowirus (profag)

Wirusowe DNA wbudowane w DNA komórki gospodarza przy udziale enzymu integrazy.

Cykl lizogeniczny wirusa DNA

Cykl, w którym DNA wirusa łączy się z DNA gospodarza, komórka replikuje je wraz z własnym DNA i dzieli się, nie powstają nowe wiriony, a komórka nie ulega lizie.

Cykl lityczny wirusa DNA

Cykl namnażania obejmujący replikację wirusowego DNA, transkrypcję, translację białek (np. kapsydu), składanie wirionów oraz lizę komórki połączoną z uwolnieniem potomnych wirusów.

Liza komórki

Końcowy etap cyklu litycznego polegający na zniszczeniu i rozpadzie komórki gospodarza, co skutkuje uwolnieniem nowo powstałych wirionów.