1/474
Looks like no tags are added yet.
Nhu cầu ra đời của triết học
Triết học ra đời do nhu cầu nhận thức, giải thích vũ trụ, định hướng nhận thức và hành vi, cùng khát vọng tìm kiếm chân lý của con người.
Nguồn gốc nhận thức của triết học
Triết học ra đời khi tư duy của loài người đạt đến trình độ trừu tượng hóa, khái quát hóa và hệ thống hóa tri thức.
Nguồn gốc xã hội của triết học
Triết học hình thành khi xã hội xuất hiện chế độ tư hữu, phân chia giai cấp có đối kháng, nhà nước ra đời và lao động trí óc tách khỏi lao động chân tay.
Hai nguồn gốc ra đời của triết học
Bao gồm nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội.
Giai cấp mà triết học Mác - Lênin phục vụ
Triết học Mác - Lênin phục vụ và phản ánh lợi ích của giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động.
Số lượng nguồn gốc của triết học
Triết học cần hai nguồn gốc cơ bản để ra đời: nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội.
Nghĩa của từ 'Triết' ở Trung Quốc cổ đại
Là 'Trí', hàm ý sự truy tìm bản chất của đối tượng, sự hiểu biết sâu sắc về đạo lý thiên - địa - nhân.
Quan niệm triết học của người Trung Quốc
Là hệ thống tri thức định hướng nhân sinh quan, nhận thức và hành vi của con người theo lẽ phải.
Nghĩa của triết học ở Ấn Độ cổ đại
Thuật ngữ 'Darshana' có nghĩa là 'chiêm ngưỡng', hàm ý tri thức dựa trên lý trí dẫn dắt con người đạt tới chân lý giải thoát.
Nghĩa của triết học ở Hy Lạp cổ đại
Thuật ngữ 'Philosophia' cấu thành từ 'philein' (yêu mến) và 'sophia' (sự thông thái), có nghĩa là yêu mến sự thông thái.
Nền triết học tự nhiên cổ đại
Phát triển rực rỡ nhất tại Hy Lạp cổ đại với các quan niệm biện chứng tự phát sơ khai.
Nền triết học duy tâm biện chứng đỉnh cao
Triết học cổ điển Đức, đặc biệt là hệ thống triết học duy tâm khách quan của G.W.Ph. Hêghen.
Thế giới quan trong định nghĩa triết học
Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan, là hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí con người.
Quy luật mà triết học nghiên cứu
Nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.
Khái niệm Triết học
Hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về bản thân con người và vị trí của con người trong thế giới đó.
Khái niệm Triết học Mác - Lênin
Hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy; khoa học về những quy luật vận động, phát triển chung nhất.
Nền triết học kinh viện
Thống trị suốt đêm trường Trung cổ ở Tây Âu, biến triết học thành đầy tớ của thần học tôn giáo.
Đỉnh cao của triết học Hy Lạp cổ đại
Được coi là nền triết học tự nhiên đạt tới đỉnh cao trong việc giải thích thế giới từ chính bản thân giới tự nhiên.
Giai đoạn các khoa học chuyên ngành nảy nở
Thời kỳ Phục hưng và Cận đại ở Tây Âu, khi các khoa học tự nhiên thực nghiệm dần tách khỏi triết học.
Đối tượng nghiên cứu của triết học Mác - Lênin
Các quy luật phổ biến chung nhất chi phối sự vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy con người.
Cấu trúc của thế giới quan
Gồm ba thành phần cơ bản gắn bó hữu cơ: tri thức, niềm tin và lý tưởng.
Cơ sở trực tiếp hình thành thế giới quan
Tri thức là thành phần cơ sở, là tiền đề nhận thức trực tiếp tạo nên thế giới quan.
Yếu tố biến tri thức thành hành động trong thế giới quan
Niềm tin là yếu tố biến tri thức nhận thức được thành động lực thúc đẩy hành động thực tiễn.
Các hình thức thế giới quan chủ yếu trong lịch sử
Gồm có ba loại hình thế giới quan chính: thế giới quan thần thoại, thế giới quan tôn giáo và thế giới quan triết học.
Thế giới quan duy vật biện chứng
Bao gồm tri thức khoa học, niềm tin khoa học và lý tưởng cách mạng của giai cấp công nhân.
Vấn đề cơ bản của triết học theo Ph. Ăngghen
Là mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại, giữa ý thức và vật chất.
Hai mặt của vấn đề cơ bản của triết học
Mặt thứ nhất (bản thể luận): Giữa vật chất và ý thức, cái nào có trước và quyết định cái nào? Mặt thứ hai (nhận thức luận): Con người có nhận thức được thế giới không?
Hai trường phái triết học lớn phân chia theo mặt thứ nhất
Chủ nghĩa duy vật (vật chất có trước, quyết định ý thức) và Chủ nghĩa duy tâm (ý thức có trước, quyết định vật chất).
Hai khuynh hướng nhận thức phân chia theo mặt thứ hai
Khả tri luận (thuyết có thể biết) và Bất khả tri luận (thuyết không thể biết).
Chủ nghĩa duy tâm
Trường phái triết học cho rằng ý thức, tinh thần có trước và quyết định thế giới vật chất.
Chủ nghĩa duy vật
Trường phái triết học khẳng định vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức.
Khả tri luận
Học thuyết triết học khẳng định con người có khả năng nhận thức được bản chất của thế giới hiện thực.
Nhất nguyên luận
Học thuyết triết học thừa nhận chỉ có một bản nguyên duy nhất (vật chất hoặc tinh thần) quyết định sự tồn tại của thế giới.
Nhị nguyên luận
Học thuyết triết học thừa nhận hai bản nguyên vật chất và tinh thần cùng tồn tại độc lập, song song, không cái nào quyết định cái nào.
Giải thích thế giới bằng nguyên nhân vật chất
Là lập trường căn bản của chủ nghĩa duy vật xuyên suốt các giai đoạn lịch sử.
Giải thích thế giới bằng nguyên nhân tinh thần
Là lập trường căn bản của chủ nghĩa duy tâm, quy mọi vận động về ý chí hoặc lực lượng siêu nhiên.
Chủ nghĩa duy tâm chủ quan
Thừa nhận tính thứ nhất của cảm giác, ý thức cá nhân con người; coi thế giới bên ngoài là phức hợp cảm giác của chủ thể.
'Cha mẹ sinh con, trời sinh tính'
Câu tục ngữ thể hiện lập trường thế giới quan duy tâm khách quan, quy tính cách con người về lực lượng thần bí bên ngoài.
Quan niệm vạn vật là phức hợp cảm giác của Béc-cơ-li
Thuộc lập trường chủ nghĩa duy tâm chủ quan, phủ nhận sự tồn tại khách quan của vật thể ngoài cảm giác.
Coi sự vật là phức hợp các cảm giác
Quan điểm tiêu biểu của chủ nghĩa duy tâm chủ quan (tiêu biểu như G. Béc-cơ-li, E. Mác-khơ).
Chủ nghĩa duy tâm khách quan
Coi tinh thần khách quan, ý niệm tuyệt đối có trước và sản sinh ra thế giới vật chất độc lập với con người.
Khẳng định tự nhiên tồn tại độc lập với ý thức
Quan điểm nền tảng của các nhà triết học duy vật.
Khẳng định con người có thể nhận thức thế giới
Lập trường chung của đa số các nhà triết học duy vật và khả tri luận.
Thuyết có thể biết
Khẳng định năng lực nhận thức của con người về nguyên tắc có thể thấu hiểu được bản chất của thế giới khách quan.
Thuyết không thể biết (Bất khả tri luận)
Học thuyết phủ nhận khả năng nhận thức bản chất thực sự của sự vật, cho rằng con người chỉ cảm nhận được hiện tượng bề ngoài.
Thuyết hoài nghi
Học thuyết nghi ngờ tính xác thực của mọi tri thức mà con người đã đạt được, không tin vào chân lý khách quan tuyệt đối.
Khác biệt giữa CNDV và tôn giáo
Chủ nghĩa duy vật dựa trên tri thức khoa học và lý tính; tôn giáo lấy niềm tin, đức tin giáo điều làm cơ sở.
Điểm khác biệt giữa CNDT và tôn giáo
Chủ nghĩa duy tâm cố gắng dùng tư duy lý luận chặt chẽ để chứng minh nguyên nhân tinh thần; tôn giáo dựa vào đức tin giáo điều và tín ngưỡng siêu nhiên.
Phân chia các trường phái theo khả năng nhận thức
Chia thành Khả tri luận (thuyết có thể biết), Bất khả tri luận (thuyết không thể biết) và Hoài nghi luận.
Thừa nhận khả năng nhận thức bản chất sự vật
Đa số các nhà triết học duy vật và duy tâm đều thừa nhận con người nhận thức được bản chất (thuộc Khả tri luận).
Phủ nhận tính tin cậy tuyệt đối của nhận thức
Lập trường của Bất khả tri luận và Thuyết hoài nghi, cho rằng tri thức của con người chỉ mang tính tương đối hạn hẹp.
Đối tượng nghiên cứu của triết học
Các quy luật chung nhất chi phối sự vận động và phát triển của toàn bộ thế giới tự nhiên, xã hội loài người và tư duy.
Cấu trúc cơ bản của thế giới quan
Bao gồm tri thức, niềm tin và lý tưởng sống của con người.
Các hình thức thế giới quan theo tiến trình lịch sử
Thế giới quan thần thoại, thế giới quan tôn giáo và thế giới quan triết học.
Vai trò của thế giới quan
Định hướng cho con người trong toàn bộ hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn cải tạo thế giới.
Nguồn gốc xã hội của chủ nghĩa duy tâm
Sự tách rời lao động trí óc với lao động chân tay và lợi ích của giai cấp thống trị muốn bảo vệ trật tự cũ.
Chủ nghĩa duy vật chất phác
Hình thức đầu tiên của CNDV thời cổ đại, thừa nhận thế giới là vật chất nhưng đồng nhất vật chất với các dạng vật thể cụ thể, cảm tính.
Chủ nghĩa duy vật siêu hình
Hình thức thứ hai của CNDV phát triển ở thế kỷ XVII - XVIII, nhìn nhận thế giới như cỗ máy cơ giới, tĩnh tại, cô lập.
Thời kỳ phát triển đỉnh cao của CNDV siêu hình
Thế kỷ XVII - XVIII ở Tây Âu, gắn liền với sự phát triển của cơ học cổ điển Niutơn.
Phương pháp siêu hình
Nhận thức đối tượng trong trạng thái cô lập, tách rời, tĩnh tại và chỉ thấy biến đổi về lượng cơ học.
Đặc trưng của tư duy siêu hình
Thấy cây mà không thấy rừng, xem xét sự vật biệt lập, bất biến và đối lập tuyệt đối giữa các mặt.
Phương pháp biện chứng
Nhận thức đối tượng trong mối liên hệ ràng buộc, trong sự vận động, biến đổi và phát triển không ngừng.
Đặc trưng của phương pháp biện chứng duy vật
Xem xét sự vật trong trạng thái luôn vận động, biến đổi, chuyển hóa lẫn nhau và phát triển nội tại.
Hậu quả khi coi thường phương pháp luận triết học
Dễ rơi vào lúng túng, mất phương hướng, mắc phải bệnh chủ quan duy ý chí, phiêu lưu hoặc giáo điều, kinh nghiệm.
Hai chức năng cơ bản của triết học Mác - Lênin
Chức năng thế giới quan duy vật biện chứng và chức năng phương pháp luận biện chứng duy vật.
Bản chất thế giới quan của triết học Mác - Lênin
Là thế giới quan duy vật biện chứng hoàn chỉnh, khoa học và cách mạng.
Đặc tính thế giới quan mácxít
Thế giới quan duy vật biện chứng, kết hợp chặt chẽ chủ nghĩa duy vật triệt để với phép biện chứng duy vật.
Đấu tranh chống CNDT của V.I. Lênin
Lênin sử dụng các thành tựu khoa học tự nhiên mới để bảo vệ CNDV, kiên quyết chống lại chủ nghĩa duy tâm và thần học tôn giáo.
Nơi diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất
Nước Anh vào cuối thế kỷ XVIII, làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Công lao lớn nhất của G.W.Ph. Hêghen
Phê phán phương pháp siêu hình và xây dựng nên hệ thống phép biện chứng duy tâm đồ sộ.
Công lao lớn nhất của L. Phoiơbắc
Đấu tranh chống chủ nghĩa duy tâm của Hêghen và khôi phục vị trí xứng đáng của chủ nghĩa duy vật.
Tính chất duy tâm trong triết học Hêghen
Coi biện chứng của ý niệm tuyệt đối sinh ra và chi phối biện chứng của thế giới vật chất hiện thực.
Nguồn gốc kế thừa trực tiếp của triết học Mác
Kế thừa 'hạt nhân hợp lý' (phép biện chứng) của Hêghen và 'hạt nhân cơ bản' (chủ nghĩa duy vật) của Phoiơbắc.
Ba tiền đề khoa học tự nhiên cho chủ nghĩa Mác
Thuyết tế bào, Thuyết tiến hóa của Đác-uyn và Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng.
Nội dung đối tượng nghiên cứu của triết học Mác - Lênin
Nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.
Tác phẩm triết học kinh điển của V.I. Lênin
'Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán' (1909), bảo vệ và phát triển định nghĩa vật chất.
Chức năng của triết học mácxít đối với các khoa học
Đóng vai trò thế giới quan khoa học và phương pháp luận chung cho nhận thức và thực tiễn.
Ba hình thức cơ bản của chủ nghĩa duy vật
Chủ nghĩa duy vật chất phác cổ đại, chủ nghĩa duy vật siêu hình thế kỷ XVII - XVIII và chủ nghĩa duy vật biện chứng.
Hạt nhân lý luận của thế giới quan
Triết học đóng vai trò hạt nhân lý luận của mọi hệ thống thế giới quan.
Tiền đề kinh tế - xã hội cho sự ra đời của chủ nghĩa Mác
Sự củng cố PTSX tư bản chủ nghĩa, giai cấp vô sản bước lên vũ đài lịch sử và thực tiễn phong trào cách mạng của công nhân.
Ba tiền đề lý luận trực tiếp của chủ nghĩa Mác
Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị cổ điển Anh và Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp.
Phát minh không thuộc tiền đề KHTN thế kỷ XIX
Nguyên tử luận cổ đại (Đê-mô-crít) không phải là tiền đề khoa học tự nhiên thế kỷ XIX.
Mâu thuẫn kinh tế cơ bản trong CNTB
Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất mang tính xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN.
Mâu thuẫn chính trị - xã hội chủ yếu trong CNTB
Mâu thuẫn đối kháng giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản.
Cuộc khủng hoảng kinh tế đầu tiên của CNTB
Nổ ra vào năm 1825 tại nước Anh, bộc lộ mâu thuẫn sâu sắc giữa LLSX và QHSX.
Phong trào công nhân những năm 1830 - 1840
Chứng tỏ giai cấp vô sản đã phát triển thành một lực lượng chính trị - xã hội độc lập có mục tiêu đấu tranh riêng.
Quan niệm về giới tự nhiên của Hêghen
Coi tự nhiên và xã hội loài người chỉ là sản phẩm tự tha hóa của Ý niệm tuyệt đối.
Ý niệm tuyệt đối
Phạm trù tối cao trong triết học duy tâm Hêghen, coi tinh thần vũ trụ là bản nguyên sáng tạo ra vạn vật.
Thuyết nguyên tử luận
Học thuyết cổ đại của Lơ-xíp và Đê-mô-crít, không phải là phát minh KHTN trực tiếp thế kỷ XIX dẫn đến triết học Mác.
Ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác - Lênin
Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị học Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học.
Khái niệm tha hóa của L. Phoiơbắc
Chỉ sự tha hóa bản chất con người vào tôn giáo, tạo ra hình ảnh Thượng đế hư ảo.
Tác giả của hệ thống phép biện chứng duy tâm
G.W.Ph. Hêghen, người xây dựng hệ thống các quy luật, phạm trù biện chứng chặt chẽ dưới vỏ bọc duy tâm.
Nội dung kế thừa từ triết học Hêghen
Kế thừa 'hạt nhân hợp lý' là phép biện chứng, rũ bỏ lớp vỏ duy tâm thần bí để xây dựng phép biện chứng duy vật.
Các đại biểu CNXH không tưởng Pháp và Anh
H. Xanh Ximông, S. Phuriê và R. Ô-oen.
Hai phát kiến vĩ đại của C. Mác
Chủ nghĩa duy vật lịch sử (trong triết học) và Học thuyết giá trị thặng dư (trong kinh tế chính trị).
Đại biểu của kinh tế chính trị cổ điển Anh
A. Smith (Adam Smith) và D. Ricardo (David Ricardo).
Hạn chế của CNXH không tưởng trước Mác
Không luận chứng được một cách khoa học bản chất của CNTB và không thấy được sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.
Hạn chế của Kinh tế chính trị cổ điển Anh
Không nhận thức được tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa và tính lịch sử của giá trị.
Hạn chế căn bản của CNXH không tưởng
Chưa chỉ ra được con đường cách mạng thực tiễn và lực lượng xã hội tiên phong để lật đổ chế độ tư bản.
Cơ sở KHTN về sự đa dạng sinh học và chọn lọc tự nhiên
Thuyết tiến hóa của Charles Darwin (1859).