nevropsihijatrija 1

shto e nevrologija

granka vo medicinata koja se zanimava so lekuvanje i prepoznavanje na bolesti od nervniot sistem

personal na nevrologija

nevrolog, medicinska sestra, paihijatar, psiholog, bolnichar, fizioterapevt

morfologija na nerven sistem

kl koi go obrazuvaat nervnoto tk se nevroni(specifichna dejnost vo ns, imaat triagolni, povekje agolni, bipolarni, krushovidni formi) i nevroglija(potporna i zashtitna funkcija).

Nevronite imaat dva vida na izrastoci: dendriti i akson.

Vo teloto na nevronit se naogjaat zrnca okolu jadroto koi se vikaat nissl-ovi granulacii(tigroidni zrnca bidejkji na likuvaat na kozha od tigar).

Nevronite se povrzuvaat megjusebno preku pevrofibrilite na dendritite i obrazuvaat sinapsa preku koja se ovozmozhuva prenesuvanje na impulsite od edna kl do druga.

Aksonot e obvitkan so mielinska i shanova obvivka. Mielinskata e bela i se sostoi od mielin(od masno tkivo toj e lipoproteid), se naogja pod shanovata obvivka. Shvanovata obvivka e sostavena od shvanovi kl. Na 1-3 mm megju shvanovite kl se naogjaat ranvierovi stesnuvanja kade nema mielin i preku ovie stesnuvanja nevronite primaat hrana. Mielinskata obvivika sluzhi kako izolator i oni kl koi ja imaat se beli a onie koi ja nemaat se sivi. Shvanovite kletki se obvitkuvaat okolu aksonot i tie go ispushtaat mielinot.

Mielinizacija-obvitkuvanje na aksonot so shvanovi kletki koi ispushtaat mielin so cel da se zashtiti nevronot i da se zashtedi vreme i energija pri transport na impulsi.

Sinapsa-vrska preku koja komuniciraat nervni kl i nervni kl so muskulni ili zhlezdeni kl. Postojat dendro-dendritska, akson-aksonska, akson-dendritska, akson-somatka sinapsa.

Motorna plocha:pretsinaptichka puknatina, sinaptichka puknatina i postsinaptichka puknatina.

lumbalna punkcija

pregled na liquor cerebrospinalis koj se dobiva so lumbalna punkcija. Se izveduva vo sedechka ili lezhechka polozhba. So punkciona igla se bocka megju 3 i 4 ili 4 i 5 lumbalen prshlen. Po punkcijata pacientot treba da lezhi 24h za sprechuvanje na komplikacii. Likvorot normaleno e bezboen i bistar no mozhe da bide zamaten ili gnoen koga ima zgolemeni leukociti, mozhe da bide zholt koga ima propagjanje na er i da ima krv koga ima subarahnoidalno krvarenje ili arteficialno krvarenje

pnevmoencefalografija

se izveduva so vnesuvanje na vozduh kako kontrastno sredstvo vo sa prostor so lumbalna ili subokcipitalna igla, pri shto vozduhot se distribuira vo mozochnite komori i vo subarahnoidalnite prostori, vaka mozhe da se dijagnsticiraat tumori,, srasnatini megju mozocite, atrofii i dr, po ovaa procedura e neophodno povekjednevno miruvanje vo krevet

ventrikulografija

koga e kontraindicirano pnevmoencefalografija(intracerebralna hipertenzija) so sto se oravi trepanacija na cherepot direktno vo lateralnite komori i se vbrizguva vozduh vo ovoj otvor

cerebralna angiografija

vbrizguvanje na kontrastno sredstvo vo a. carotis int. ili a.vertebralis, pri shto se vrshi snimanje na krvnite sadovi, so ova mozhe da se vidi oshtetuvanje na ks, obstrukcija na ks poradi tromboza ili embolija, prisustvo na mozochni anomalii-anevrizmi, arteriovenozni malformacii, tumori i epiduralni i subduralni hematomi

mielografija

se vbrizguva kontrast preku subokcipitalna ili lumbalna punkcija i se snima rbetot so shto mozhe da se najdat procesi vo nego

EEG

se pokazhuva bioelektrichnata aktivnost na mozokot vo vid na grafoelementi. Elektrodite se postavuvaat na skalpot koj se premachkuva so gel i se izvrshuva na budno lice so zatvoreni ochi. Normalno se zabelezhuvaat alfa i beta branovi no vo patoloshki sluchaevi se zabelezhuvaat i teta i delta branovi. Patologijata mozhe da se zablezhi i vo shilci, shilec-bran kompleksi i dr. Indikacii:epilepsija, cerebralni tumori, oovredi, vaskularni lezii, encefaliti

EMG

ispituvanje na muskulite i perifernite nervi. Se bazira vrz sposobnista na muskulite za vreme na aktinosta da predizvikuva akcioni potencijali koi se registriraat so elektromiografi koj ima elektrodikoi se postavuvaat vo muskulot. Vo fizioloshka sostojba prvi miruvanje vo muskulite vladee elektrichen mir a vo patoloshki situacii mozhe da se regir\striraat fibrilacii. Osven promenite vo muskulite mozhe da se sledi i sporovodnosta na nervnite impulsi vo motornite i senzitivnite nervi. Indikacii:bolesti na muskulite, oshtetuvanja na p nervi, opshtetuvanja na nevromuskulnite vrski

CT

kvantitativna analiza na gustinata na mozhochnoto tk so shto dava informacii za formata, goleminata, tolpografijata na proemnite na cherepot. Za mozochno tk se koristat dva snopa X zraci koi ja travesraat glavata a od drugata strana se naogjaat detektori koi go merat intenzitetot na X poleto na sekoj presek i so toa se pretstavuva absorbcijata na tk vo vid na tv slika. Za poevidentni pregledi mozhe da se iskoristi kontrastno sredstvo-urografin. Indikacii:tumori, vaskularni procesi, hemoragii, trombozi, ocesi, cisti, atrofii

apoplexio cerebri

narushuvanje na mozochnata cirkulacija so obstrukcija na ks ili negovo prskanje i izlivanje na krv vo okolinata na mozokot

patogeneza na ac

nastanuva poradi razmeknuvanje(encephalomalatio)koe nastanuva poradi tromboza-80% ili embolija-5% i poradi mozochno krvarenje. Trombozata najchesto nastanuva poradi ateroskleroza, a embolija nastanuva so embolus od levoto srce poradi ulcerozen endokardit, vozdushna ili masna embolija. Najchesto se zafateni a. cerebri media i a.carotis interna

kl sl na mozhocna tromboza

se javuva kaj lica so sredna ili naprednata vozrast koi imaat znaci na ateroskleroza. Kl sl glavno zavisi od lokalizacijata na trombot i obichno zapochnuva postepeno so glavobolka, vrtoglavica, buchenje vo ushite, opagjanje na kp. Bolniot eden den legnuva kako zdrav a drugiot den se budi so hemipareza-slabost, hemiplegija-odzemenost n ekstremitetite od edna strana, gubenje na svesta i afazija-govorni potehkotii. Od stranata na hemiparezata skoro sekogash se zabelezhuva pareza na n.facialis a retko se naogjaat proemni vo senzibilitetot

kl sl ba embolija cerebri

zapochnuva naglo so gubenje na svesta, hemiplegija na ednata strana i afazija, se sretnuva i kaj pomladi lugje, za dijagniza vazhno e postoenjeto na srceva bolest

tekot na razmeknuvachkata bolest

smrten ihod vo 2-3 sedmica od vospalenie na bd, no dokolku ne nastapi smrt nevroloshkite znaci poleka se povlekuvaat

terapija na ac

lekuvanje na trombozata so instenon koj ja podobruva mozochnata cirkulacija a vo novo vreme se kombinira i so niskomolekularen heparin. Mozje da se dadat i vazodilatatori, istata terapija vazi i za embolijata

akciski potencijal

brza, privremena promena vo elektrichnata voltazha na kletochnata membrana shto ovozmozhuva isprakjanje na impulsi od nervni i muskulni kletki.

vo potencijal na miruvanje- kl membrana ostanuva na -70 mV shto znachi deka vnatreshnosta na kletkata e ponegativno naelektrizirana od nadvoreshnista

depolarizacija-stimulant gi predizvikuva natriumovite kanali da se otvorat so shto Na katjoni navlegyva vo kl, ako voltazhata dojde do -55mV(pragov poencijal) akcioniot potencijal celosno se aktivira i vnatreshnosta na kl stanuva pozutuvno naelektrizirana

repolarizacija-se zatvaraat na kanalite i se otvaraat k kanalite, so shto k katjoni izleguvaat od kl i se vrakja vo potencijal na miruvanje

mozochno krvarenje

najchesto se javuva kaj lugje so HTA, anevrizmi ili arteriovrnozni malformacii

intracerebralna hemoragija

probivanje na ks i izliv na krv vo mozochnoto tkivo

etiopatogeneza:najchesto kaj lica so hronichen HTA, za vreme na fizichka aktivnost ili emocionalen stres doagja do ponatamoshno pokachuvanje na pritisokot i prska ks vo mozokot, prskanje na anevrzima ili poradi postoenje na arteriovrnozna malformacija

kl sl:fizichka i psihichka iznemoshtenost, zapochnuva naednash, so narushenost ili gubenje na svesta, hemiplegija, devijacija na ochni bulbusi i glavata sprema krvarenjeto, vrtoglavica, tahikardija, retko nastanuva epileptichen napad, so probivanje na krvta vo komorite brzo progesiraat simptomite

tek i prognoza:teshko i fatalno oshtetuvanje na mozokot, brzo nastapuva smrt

subarahnoidalno krvarenje

izlevanje na krv vo subarahnoidalen prostor, najchesto nastanuva kako posledica na tuptirabje na anevrizma ili arteriovenozna malformacija, angiom i sl

kl sl:zapochnuva naednash so intenzivna glavobolka, se manifestira na vratot, tilot i cheloto, povrakjanje, gubenje na svesta, zakochenost vo vratot, prisutni znaci na Vujikj, Brudzinski i Kernig, ako krvta navleze vo mozokot mozhe da nastane hemiplegija, afazija, pareza na kranijalni nervi.

dijagnoza: lumbalna punkcija so krvav likvor

tek i prognoza:seriozno krvarenje so letalen ishod, ako zavrshi krvarenjeto se prevzema lezhenje vo krevet i sostojbata se podobruva

terapija za intrakranijalno i subarahnoidalno krvarenje e ista:hospitalizacija, miruvanje vo krevet, koagulansi, kontroliranje na kp

tumori na mozok

-brz rast na patoloshko tk so nenormalni kletki

Mozhe da potektnuva od mozochno tk-gliomi, od meningi-meningiomi, periferni nervi-nevrinomi, ks-angiomi, ako poteknuvaat od mozokot i negovata najvliska sredina togash se primarni, a ako poteknuvaat od drugi tkiva i organi ako metastazirale do mozokot togash se sekundarni

Se razlikuvaat benigni i maligni tumori

etiopatogeneza:poradi hemiski i fizichki agensi, genetika, traumi, infekcii, rtg zraci

simptomatolpgija:

-lokalni(rezultiraat od mestoto na tumorot poradi kompresijata koja ja vrshi tumorot na oddelnite delovi na mozokot)

-opshti(glavobolka koja e postojana i progresivna i ne reagira na analgetici, povrakjanje koe e predizvikano od drazbi na meningite i nastapuva nenadejno bez gadenje i ne e zavisno od primenata hrana, zastojni znaci na ochnite papili- edem na ochnite papili i nivno izdiganje od retinata i ako ne se reagira na vreme mozhe da nastane atrofija na ochniot nerv so gubenje na vidot, paraliza, hemiplegija na sprotivnata strana na tumorot, motorna i senzorna afazija, rastrojstva na vidot, epileptichni napadi)

tek i prognoza- benignite imaat baven tek i postepeno doveduvaat do fatalen ishod a kaj maligni ima brzo progresiranje i metastaziranje na tumorot koj za kratko vreme doveduva do smrt

lekuvanje:hirurshko ostranuvanje na tumorot, ako e inoperabilen se postabuva so rtg terapija za da se ynishtat tumoroznite kl

dijagnoza: EEG, CT scan, MRI, cerebralna angiografija, biopsija