1/44
Looks like no tags are added yet.
basal metabolic rate (BMR)
de stofwisseling die nodig is om de minimale hoeveelheid energie te leveren die noodzakelijk is voor de basale levensprocessen.
reductiereactie
een stof neem elektronen op van een andere stof
oxidatiereactie
een stof staat elektronen af aan een andere stof.
bevat vet of glucose meer energie?
Vet bevat meer energie, want de koolstofatomen in vetten zijn meer gereduceerd, waardoor ze elektronen kunnen leveren aan de elektronentransportkepten. koolhydraten zijn al deels geoxideerd.
ATP-synthese
bron van energie onder aerobe omstandigheden
glycolyse
citroenzuurcyclus
oxidatieve fosforylering
hydrolyse
er komt energie vrij van ATP want een fosfaatgroep wordt losgekoppeld
adenylate kinase
enzym die ADP tot ATP omzet
AMPK
AMP-geactiveerde proteïnekinase; energie sensor, wordt geactiveerd als er weinig AMP en ATP is en verhoogt vetzuuroxidatie

aerobe dissimilatie
ATP vrijmaken uit voedingsstoffen
glycolyse
1 glucose —> 2 pyruvaat
2 ATP komen vrij hierbij
vindt plaats in het cytoplasma
NAD+ nodig om deze reactie te starten. zonder zuurstof wordt de NAD+ genegeerd en begint lactaatproductie.

citroenzuurcyclus
Acetyl-CoA ontstaat pyruvaat.
de citroenzuurcyclus zijn 8 enzymatische reactie om de afbraak van Acetyl-CoA te voltooien.
NADH, FADH2 en ATP ontstaan hierbij.
vindt plaats in de mitochondrion —> specifiek de mitochondriale matrix.

mitochondriën
regelen citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering
buitenmembraan
binnenmembraan (oxidatieve fosforylering —> barrière voor protonen)
de intermembraanruimte
de matrix (citroenzuurcyclus)

oxidatieve fosforylering
reeks van 5 eiwitcomplexen. essentiël rol bij transport van elektronen en synthese van ATP.
elektronentransportketen
de eerste 4 eiwitcomplexen van oxidatieve fosforylering. het is een gekoppeld proces van elektronentransport.
complex 1
NADH staat 2 elektronen af aan complex 1
compex 1 staat deze 2 elektronen af aan co-enzym Q-molecuul (ubichinon)
deze co-enzym gaat naar complex 3
complex 1 transporteert vier protonen uit de matrix naar de intermembraanruimte, dit draagt bij aan de protonengradiënt.
complex 2
deze maakt deel uit van de citroenzuurcyclus
2 protonen en elektronen uit FADH2 worden overgedragen naar FAD
deze elektronen worden overgedragen aan ubichinon die naar complex 3 gaat
complex 2 gebruikt de vrijgekomen energie NIET om protonen te pompen (zoals 1)
complex 3
ubinchinon uit complex 1 en 2 doneren hun elektronen. deel wordt herbruikt, ander deel wordt gedoneerd aan cytochroom-c. cytocoom-c draagt het over aan complex 4
complex 4
1 molecuul zuurstof wordt omgezet naar 2 moleculen water. 4 elektronen zijn betrokken.
4 H+ionen (protonen) uit de matrix worden in de watermoleculen opgenomen. 4 protonen wordt de tussenmembraaruimte in gepompt. protonengradiënt wordt hierdoor versterkt.
energie ontstaat
zuurstof dient als elektronenacceptor aan het einde hier.
complex 5
de energie uit complex 4 wordt gebruikt om H+-ionen uit de tussemmebraanruimte gecontroleerd naar de matrix te laten stromen.
hierbij komt energie vrij, die wordt gebruikt om uit ADP en Pi, ATP te vormen (ATP-synthese)

anaerobe glycolyse
verbranding glucose
de citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering kan niet plaats vinden.
pyruvaat —> lactaat dmv enzym lactaatdehydrogenase
rode bloedcellen hebben geen mitochondriën, dus anaerobe verbranding vindt hier altijd plaats
2 atp ontstaat
warburg-effect
kankercellen hebben voorkeur voor anaerobe glycose, want glycose helpt net de opbouw van DNA en daardoor hebben ze snellere proliferatie.
glycolyse —> lactaat

gluconeogenese
glucose opbouwen uit niet-koolhydraten (lactaat, alanine en glycerol).
vindt plaats in de lever en nieren.
vindt plaats bij langdurig vasten.
verbruikt veel ATP
oxaalacetaat (bijproduct citroenzuurcyclus) dient als startpunt

cori cyclus
doel: handhaven glucose homeostase.
de spier kan energie genereren hierdoor onder anaerobe omstandigheden.
lactaat wordt door de spieren uitgescheiden naar het lever en daar omgezet naar glucose.

ketogenese
lichaam produceert ketonlichamen uit vetzuren bij een tekort aan glucose.
tekort glucose (en zuurstof) —> pyruvaat kan niet vormen —> oxaalcetaat kan niet vormen —> citroenzuurcyclus kan niet plaats vinden —> ophoping acetyl-CoA —> wordt omgezet in ketonlichamen —> naar het lever —> naar het bloed.
ophoping ketonlichamen leidt tot ketoacidose
Acetyl-CoA
wordt gebruikt in de citroenzuurcyclus
wordt omgezet tot cholesterol
wordt omgezet in lipiden
wordt omgezet in ketonlichamen.
lipolyse
afspraak van vetten in glycerol en vrije vetzuren
Bèta-oxidatie
vrije vetzuren worden afgebroken tot acetyl-CoA
glucose-alanine cyclus
metabole route van de omzetting van alanine naar glucose en andersom.
doel: handhaving glucosehomeostase en constante toevoer van glucose naar verschillende weefsels (spieren)
kijk notities

transaminatie
omzetting aminozuren voor synthese niet-essentiële aminozuren. de NH3+ groep van de aminozuur en de O van de ketonzuur worden omgewisseld.
hiervoor is vitamine B6 nodig

ureumcylus
verantwoordelijk afgifte ammoniak, die ontstaat bij de afbraak van aminozuren. ammoniak —> ureum —> urine.
ammoniak is gevaarlijk, want het verstoord de zuur-base evenwicht van het bloed.

Pentose-Phosphate Pathway (PPP)
is nodig voor biosynthese van nucleotiden.
glucose —> glucose-6-fosfaat —> 6-fosfogluconaat —> ribulose-5-fosfaat. NADPH wordt hier gevormd en CO2 komt vrij —> ribose-5-fosfaat —> wordt gebruikt voor nucleotiden synthese
belangrijk voor snel delende cellen
PPP vindt plaats in cytoplasma, van de cellen in de lever, vetweefsel, bijnieren, erytrocyten en melkklieren.
NADPH beschermt de cel tegen oxidatieve stress.

rol lever en spieren in handhaven bloedsuikerspiegel
lever slaat glycogeen op. wanneer er behoefte is aan glucose in het lichaam vindt er in het leven glycogenolyse plaats, waarbij glycogeen omgezet wordt in glucose om aan andere organen te leveren.
spiercellen slaan glucose ook op als glycogeen, maar gebruiken deze alleen voor hun eigen energie behoefte, ze hebben namelijk ook niet het enzym dat glycogeen kan omzetten in glucose.
glucagon
wordt geproduceerd door de alfa-cellen in de alvleesklier. bevordert omzetting van glycogeen naar glucose
stimuleert: glycogenolyse, gluconeogenese en lipolyse
remt: glycogenese en lipogenese
insuline
wordt geproduceerd door bèta-cellen in de alvleesklier. insuline verhoogt GLUT4-translocatie naar het celoppervlak en daardoor wordt de omzetting van glucose naar glycogeen bevordert.
stimuleert: glycogenese en lipogenese
remt: glycogenolyse, gluconeogenese en lipolyse
groeihormoon
bevordert groei en reguleert het metabolisme. stimuleert afbraak vetten voor energie en remt opname glucose door cellen.
geproduceerd in de hypofyse
cortisol
geproduceerd in de bijnieren
speelt vitale rol in energiemetabolisme door regulatie glucose producten, bevordering eiwitafbraak bij spieren en stimulatie vrijlating vetzuren.
vergoogt gluconeogenese en energiebehoefte
adrenaline
epinefrine, wordt geproduceerd in de bijnieren
verhoogt hartslag, stimuleert glycogeenafbraak en verbeterd vrijlating van vetzuren.
thyroxine
schildklierhormoon.
regelt de verdeling van de aanwezige voedingsstoffen tussen weefsels.
deel voor energieproductie
deel voor energieopslag
deel voor groei en ontwikkeling
TSH
aangemaakt door hypofyse
stimuleert aanmaak thyroxine.
hyperthyreoïdie
schildklier werkt te hard —> overmaat thyroxine
gejaagdheid
hartkloppingen
gewichtverlies
warmte-intolerantie — transpireren (zweten)
uitpuilende ogen
hypothyreoïdie
schildklier werkt te langzaam —> tekort aan thyroxine
traagheid
obstipatie
gewichtstoename
koude-intolerantie — kouwelijk
oedeem
UCP — UCP1
uncouplin protein, bevindt zich in mitochondriën binnenmembraan. UCP1 kan zorgen voor weglekken protonen vanuit de tussenmembraaNruimte naar de mutochondriële matrix. hierdoor wordt er ATP opgewekt ipv ATP. bruin botweefsel speelt belangrijke rol bij handhaving van lichaamstemperatuur van baby’s. verboden afslankmiddelen gebruiken dit, maar kan dus oververhitting veroorzaken.
MELAS
Mitochondrial Encephalopathy Lactis Acidosis. een erngiestofwisselingsziekte, veroorzaakt door een stoornis in de stofwisseling van de mitochondriën.
verminderde werking oxidatieve fosforylering —> anaerobe dissimilatie om ATP te verkrijgen —> lactaat komt vrij
erfelijke ziekte, van je moeder.
Treshold effect
Het percentage gemuteerd DNA in de eicel zegt niets over de ernst van de ziekte, omdat:
De mutatie ongelijk verdeeld raakt over de verschillende cellen en weefsels van het embryo.
Elk type weefsel een andere gevoeligheidsdrempel (threshold) heeft voor het optreden van ziektesymptomen.