1/25
Vokabel-Lernkarten zur Systematik, den Ursprüngen, Ansätzen, Funktionen und Innervationen der Muskeln aus dem Vorlesungsskript.
Name | Mastery | Learn | Test | Matching | Spaced | Call with Kai | Chat |
|---|
No analytics yet
Send a link to your students to track their progress
M. psoas major (großer Lendenmuskel)
Ursprung: Oberflächlicher Anteil: Seitenflächen der Brustwirbelkörper 12, Lendenwirbelkörper 1-4 und dazwischenliegende Bandscheiben (Disci intervertebrales); Tiefer Anteil: Rippenfortsätze (Proc. costales) Lendenwirbelkörper 1-5. Ansatz: Trochanter minor (vereinigt sich mit M. iliacus als M. iliopsoas). Funktion: Hüfte: Flexion, Außenrotation (Adduktion); Lendenwirbelsäule: Beugung im Rumpf (Inklination/Flexion), Seitwärtsneigung (Lateralflexion). Wichtig bei Vorbeugen des Rumpfes und Rumpfheben im Liegen. Innervation: N. femoralis (L2−L4) und direkte Äste aus dem Plexus lumbalis.
M. iliacus (Darmbeinmuskel)
Ursprung: Fossa iliaca und Spina iliaca anterior inferior (SIAI) des Darmbeines. Ansatz: Trochanter minor (vereinigt sich mit M. psoas major als M. iliopsoas). Funktion: Hüftgelenk: Flexion, Außenrotation (Adduktion). Wichtig bei Vorbeugen des Rumpfes und Rumpfheben im Liegen. Innervation: N. femoralis (L2−L4) und direkte Äste aus dem Plexus lumbalis.
M. obturatorius internus
Ursprung: Innenseite der Membrana obturatoria. Ansatz: Fossa trochanterica. Funktion: Hüfte: Außenrotation, im Sitzen auch Abduktion. Innervation: Plexus sacralis (L5−S2), direkte Äste.
M. obturatorius externus (äußerer Hüftlochmuskel)
Ursprung: Außenseite der Membrana obturatoria. Ansatz: Fossa trochanterica. Funktion: Hüfte: Außenrotation, Adduktion. Innervation: N. obturatorius (L1−L4).
M. rectus femoris (gerader Oberschenkelmuskel)
Ursprung: Spina iliaca anterior inferior (SIAI), Acetabulumrand (oberer Rand). Ansatz: Als Patellasehne an der Tuberositas tibiae (Kniegelenkkapsel). Funktion: Hüftflexion; Knieextension. Innervation: N. femoralis (L2−L4).
M. sartorius (Schneidermuskel)
Ursprung: Spina iliaca anterior superior (SIAS). Ansatz: Proximale mediale Tibiafläche als Pes anserinus superficialis. Funktion: Hüfte: Flexion, Außenrotation, Abduktion (z. B. Rückholen der Beine beim Schwimmen); Knie: Flexion, bei gebeugtem Knie Innenrotation. Innervation: N. femoralis (L1−L3).
M. pectineus (Kammmuskel)
Ursprung: Pecten ossis pubis (und Eminentia Iliopubica). Ansatz: Linea pectinea femoris (und proximaler Teil Linea aspera). Funktion: Hüfte: Adduktion, Flexion, Außenrotation. Innervation: N. femoralis (L2−L3), N. obturatorius (L2−L4).
M. adductor magnus (großer Anzieher)
Ursprung: Pars superior (PS): Ramus inferior ossis pubis und Ramus ossis ischii; Pars media (PM): Ramus ossis ischii; Pars inferior (PI): Tuber ischiadicum. Ansatz: PS + PM: Linea aspera - Labium mediale; PI: Tuberculum adductorum. Funktion: Hüfte: Adduktion (stärkster Adduktor); PS + PM: Außenrotation; PI: Innenrotation, Extension. Innervation: PS + PM: N. obturatorius (L2−L4); PI: N. tibialis (L5−S2).
M. tensor fasciae latae (Schenkelbindenspanner)
Ursprung: Spina iliaca anterior superior (SIAS). Ansatz: Über den Tractus iliotibialis (laterale Seite) zum Condylus lateralis tibiae (Tuberculum von Gerdy). Funktion: Hüfte: Abduktion, Innenrotation, Flexion; presst den Oberschenkel fest gegen die Hüftpfanne. Innervation: N. gluteus superior (L4−L5).
M. piriformis (birnenförmiger Muskel)
Ursprung: Os sacrum, Facies pelvina/ventrale Seite (Rand der Incisura ischiadica major). Ansatz: Trochanter major. Funktion: Hüfte: Abduktion, Extension, Außenrotation (bei Hüftflexion = Abduktion, bei 60o Flexion auch Innenrotation, bei Hüftextension = Außenrotation). Innervation: Plexus sacralis (L5−S2), direkte Äste.
M. gluteus maximus (großer Gesäßmuskel)
Ursprung: Oberflächlicher Anteil: Crista iliaca, Spina iliaca posterior superior, dorsale Fläche des Sacrums, Os coccygis und Fascia thoracolumbalis; Tiefer Anteil: Ala ossis ilii hinter der Linea glutea posterior, Lig. sacrotuberale. Ansatz: Kraniale Fasern: Tractus iliotibialis; Kaudale Fasern: Tuberositas glutealis femoris. Funktion: Hüfte: Extension, Außenrotation, kraniale Fasern: Abduktion, kaudale Fasern: Adduktion. Stärkster Extensor und Außenrotator, wichtig beim Aufrichten des Rumpfes aus gebeugter Haltung. Innervation: N. gluteus inferior (L5−S2).
M. biceps femoris (zweiköpfiger Oberschenkelmuskel)
Ursprung: Caput longum: Tuber ischiadicum (zusammen mit M. semitendinosus); Caput breve: Linea aspera femoris - Labium laterale (Mitte) (+ Septum intermusculare laterale). Ansatz: Caput fibulae. Funktion: Caput longum: Hüfte: Extension; Caput longum et breve: Knie: Flexion und bei gebeugtem Knie Außenrotation. Innervation: Caput longum: N. tibialis (L5−S2); Caput breve: N. fibularis (peroneus) communis (S1−S2).
M. gastrocnemius (zweiköpfiger Wadenmuskel)
Ursprung: Caput mediale: proximal vom Condylus medialis femoris; Caput laterale: proximal vom Condylus lateralis femoris. Ansatz: Tuber calcanei (als Achillessehne). Funktion: Knie: Flexion; Fuß: Plantarflexion im OSG, Supination im USG (=stärkster Supinator für das USG). Innervation: N. tibialis (S1−S2).
M. tibialis anterior (vorderer Schienbeinmuskel)
Ursprung: Facies lateralis tibiae, Condylus lateralis tibiae, Membrana interossea cruris. Ansatz: Os cuneiforme I, Os metatarsale I. Funktion: Fuß: Dorsalextension im OSG, Supination im USG, Unterstützung des Fußgewölbes (medialer Bogen). Innervation: N. fibularis profundus (L4−L5).
M. trapezius
Ursprung: Pars descendens (Pd): Linea nuchae superior, Protuberantia occipitalis externa, Lig. nuchae C1-C6; Pars transversa (Pt): Lig. nuchae C6-C7, Procc. spinosi Th1-3; Pars ascendens (Pa): Procc. spinosi Th3-12. Ansatz: Pd: Clavicula und Acromion; Pt: Acromion und Spina scapulae; Pa: Spina scapulae. Funktion: Scapula: Retraktion, Elevation, Depression, Laterorotation; Schulter: Anteversion (60o−120o), Abduktion/Elevation (90o−150o), Retroversion. Fixiert die Scapula. Innervation: N. accessorius (N. XI), Plexus cervicalis (C2−C4).
M. deltoideus
Ursprung: Pars clavicularis: Clavicula (laterales Drittel); Pars acromialis: Acromion; Pars spinalis: Spina scapulae (laterale Hälfte). Ansatz: Tuberositas deltoidea humeri. Funktion: Pars acromialis: Abduktion (Hauptfunktion); Pars clavicularis: Anteversion, Innenrotation, Adduktion (<60o Abd.), Abduktion (>60o Abd.); Pars spinalis: Retroversion, Außenrotation, Adduktion (<60o Abd.), Abduktion (>60o Abd.). Wirkt Luxation entgegen. Innervation: N. axillaris (C4−C6), Pars clavicularis zusätzlich von Nn. pectorales (C4−C5).
M. latissimus dorsi (breiter Rückenmuskel)
Ursprung: Procc. spinosi Th7-12, Fascia thoracolumbalis, Crista iliaca (hinterer Teil), Rippen 10-12. Ansatz: Crista tuberculi minoris humeri. Funktion: Scapula: Depression, Retraktion; Schulter: Retroversion, Adduktion, Innenrotation; Atemhilfsmuskel (exspiratorisch). Innervation: N. thoracodorsalis (C5−C8).
M. serratus anterior (vorderer Sägemuskel)
Ursprung: Rippe 1-9 ventrale Seite. Ansatz: Scapula (Pars superior: Angulus superior, Margo medialis; Pars intermedia: Margo medialis; Pars inferior: Angulus inferior, Margo medialis). Funktion: Protraktion, Pressen der Scapula an den Brustkorb, Elevation (P. sup), Depression und Laterorotation (P. inf); Schulter: Flexion (60o−120o), Abduktion/Elevation (90o−150o); Atemhilfsmuskel (inspiratorisch). Innervation: N. thoracicus longus (C5−C7).
M. pectoralis major (großer Brustmuskel)
Ursprung: Pars clavicularis: Clavicula; Pars sternocostalis: Ventrale Sternumseite, Rippenknorpel 2-6; Pars abdominalis: Rektusscheide. Ansatz: Crista tuberculi majoris humeri. Funktion: Schulter: Adduktion, Innenrotation, Flexion; Scapula: Depression, Retraktion; Atemhilfsmuskel (inspiratorisch). Innervation: Nn. pectorales medialis (C6−C8) et lateralis (C5−Th1).
M. biceps brachii (Zweiköpfiger Oberarmmuskel)
Ursprung: Caput longum: Tuberculum und Labrum supraglenoidale scapulae; Caput breve: Proc. coracoideus scapulae. Ansatz: Tuberositas radii, Aponeurose an der Unterarmfaszie. Funktion: Schulter: Flexion, Abduktion/Innenrotation (Caput longum), Adduktion (Caput breve); Ellenbogen: Flexion, Supination (stärkster Supinator). Innervation: N. musculocutaneus (C5−C6).
M. triceps brachii (dreiköpfiger Oberarmmuskel)
Ursprung: Caput longum: Tuberculum und Labrum infraglenoidale scapulae; Caput mediale: Facies posterior humeri (distal/medial des Sulcus n. radialis); Caput laterale: Facies posterior humeri (proximal/lateral des Sulcus n. radialis). Ansatz: Olecranon ulnae. Funktion: Schulter: Adduktion, Extension (Caput longum); Ellenbogen: Extension (alle 3 Köpfe). Innervation: N. radialis (C6−C8).
M. brachioradialis (Oberarm Speichenmuskel)
Ursprung: Crista supracondylaris lateralis humeri (Septum intermusculare laterale). Ansatz: Proc. styloideus radii (radiale Fläche). Funktion: Ellenbogen: Flexion, hebt Pronationsstellung und Supinationsstellung auf bis 0o. Innervation: N. radialis (C5−C6).
M. rectus abdominis (gerader Bauchmuskel)
Ursprung: Knorpel der 5.-7. Rippe, Proc. xiphoideus (Ligg. zwischen den Rippen). Ansatz: Crista pubica (Symphyse pubica), oberer Rand des Schambeins. Funktion: Beugt den Rumpf, hebt das Becken, Bauchpresse. Innervation: Nn. intercostales Th5−Th12.
Diaphragma (Zwerchfell)
Ursprung: Pars sternalis: Dorsale Seite Proc. xiphoideus; Pars costalis: Dorsale Seite Knorpel 7-12; Pars lumbalis: LWK 1-3, Lig. longitudinale anterius. Ansatz: Centrum tendineum. Funktion: Wichtig für die Inspiration. Innervation: N. phrenicus (C3,C4,C5).
M. sternocleidomastoideus (Kopfwender)
Ursprung: Caput sternale: Ventralseite Manubrium sterni; Caput claviculare: Klavikula mittleres 1/3. Ansatz: Proc. mastoideus, laterale 1/2 der Linea nuchalis superior. Funktion: Beidseitige Kontraktion: Flexion/Extension von Kopf und HWS; Einseitige Kontraktion: Rotation zur kontralateralen Seite, Lateralflexion zur ipsilateralen Seite; Atemhilfsmuskel Inspiration. Innervation: N. accessorius (KN XI), Plexus cervicalis (C1−C2).
M. masseter (Kaumuskel)
Ursprung: Arcus zygomaticus. Ansatz: Angulus mandibulae Außenfläche (Tuberositas masseterica). Funktion: Elevation (Mundschluss), Pro-, Re- und Lateraltrusion; kräftigster Kaumuskel des Kiefergelenkes. Innervation: N. massetericus (N. trigeminus V3).