Ôn Tập Chuyên Khoa Răng Hàm Mặt - Đại Học Đại Nam

Bộ thẻ từ vựng y khoa tóm tắt đầy đủ các câu hỏi ôn tập chuyên khoa Răng Hàm Mặt (Đại học Đại Nam), bao gồm cơ chế bệnh sinh sâu răng, triệu chứng sâu ngà, viêm tủy, viêm quanh chóp, viêm lợi, chấn thương hàm mặt và các phương pháp dùng fluor.

Chức năng riêng của bộ răng sữa

Ngoài chức năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ như răng vĩnh viễn, răng sữa còn giúp giữ khoảng cho răng vĩnh viễn (thuận lợi khi thay răng) và kích thích sự phát triển của xương hàm, nhất là sự phát triển chiều cao cung răng qua hoạt động nhai.

Phân biệt răng sữa và răng vĩnh viễn (Hình thể ngoài)

Răng cửa và răng nanh sữa nhỏ hơn răng vĩnh viễn; mặt nhai thu hẹp nhiều hơn; cổ răng thắt lại và thu hẹp hơn; chân răng dang rộng hơn; chiều cao thân răng thấp hơn răng vĩnh viễn.

Phân biệt răng sữa và răng vĩnh viễn (Men, Ngà và Tủy răng)

Men răng sữa màu trắng đục và mỏng hơn men răng vĩnh viễn (màu vàng ngà, bóng); ngà răng sữa có độ cứng kém hơn; tủy răng sữa lớn hơn nhiều và có nhiều ống tủy phụ hơn răng vĩnh viễn.

Cơ chế bệnh sinh của sâu răng

Sự mất cân bằng giữa yếu tố mất ổn định (mảng bám vi khuẩn, chế độ ăn đường nhiều lần, thiếu nước bọt hoặc nước bọt acid, acid dạ dày trào ngược, $\text{pH} < 5$) và yếu tố bảo vệ (nước bọt, khả năng kháng acid của men, $F^-$ bề mặt men, trám bít hố rãnh, nồng độ $\text{Ca}^{++}, \text{NPO}_4^-$, $\text{pH} > 5{,}5$). Sâu răng hình thành khi: Huỷ khoáng > Tái tạo khoáng.

Sơ đồ Căn nguyên của sâu răng (1975)

Mô hình tương tác gồm: Răng (tuổi, florid, hình thái, dinh dưỡng, vi tố, độ carbonat…), Vi khuẩn (Streptococcus mutans), và Chất nền (vệ sinh miệng sử dụng fluor, $\text{pH}$ vùng trao đổi quanh răng thấp $4{,}5 - 5$ gây thương tổn dưới bề mặt, khả năng trung hoà/đệm của nước bọt).

Triệu chứng lâm sàng sâu ngà răng

Ê buốt khi có kích thích (nóng, lạnh, chua, ngọt, thức ăn lọt vào, mài xoang…) và hết kích thích thì hết ê buốt; nhìn thấy lỗ sâu; men ngà đổi màu trắng đục, vàng hoặc nâu đen; thám trâm nạo quanh lỗ sâu thấy đau buốt; gõ răng không đau và không lung lay.

Triệu chứng cơ năng của viêm tủy không hồi phục

Bệnh nhân đau tự nhiên, đau thành cơn kéo dài $\ge 10 - 15\text{ phút}$, đau tăng nhiều về ban đêm, đặc biệt đau tăng khi nằm đầu thấp.

Triệu chứng thực thể và X quang của viêm tủy không hồi phục

Răng không đổi màu; gõ ngang đau hơn gõ dọc; thử lạnh bệnh nhân rất buốt; có thể thấy điểm hở tủy hoặc vết nứt, vỡ răng; X quang cho thấy lỗ sâu sát tủy hoặc đã vào đến tủy.

Triệu chứng lâm sàng viêm quanh chóp răng cấp tính

Đau tự nhiên, liên tục; cảm giác răng trồi cao và lung lay; răng có thể đổi màu; lợi tương ứng đỏ, sưng nề ấn đau, mô lỏng lẻo xung quanh sưng nề; gõ răng đau chói (gõ dọc đau hơn gõ ngang); có thể thấy lỗ sâu hoặc bệnh viêm quanh răng kèm theo.

Hình ảnh X quang viêm quanh chóp răng cấp tính

Xuất hiện vùng sáng quanh vùng chóp răng và hình ảnh khoảng dây chằng quanh răng dãn rộng.

Triệu chứng lâm sàng viêm lợi

Cảm giác ngứa và đau nhức ở lợi; chảy máu lợi tự nhiên, khi chải răng hoặc khi thăm khám; lợi đổi màu đỏ đậm hoặc xanh xám; viền và nhú lợi sưng nề; xuất hiện túi lợi sâu; tăng tiết dịch lợi, dịch viêm và hơi thở có mùi hôi.

Triệu chứng X quang của viêm nha chu phá hủy

Hình ảnh tiêu xương ổ răng xuất hiện tại vị trí mào xương ổ răng.

Phòng chống ngạt thở cấp trong chấn thương hàm mặt

Hút sạch đờm dãi, lấy dị vật đường thở; cố định lưỡi ra ngoài chống tụt lưỡi; kẹp cầm máu tại chỗ vết thương sâu; thực hiện đặt nội khí quản (NKQ) hoặc mở khí quản ở dưới.

Phòng chống chảy máu trong chấn thương hàm mặt

Băng ép, kẹp hoặc khâu cầm máu tại chỗ vết thương; thắt chọn lọc các động mạch chi phối vùng tổn thương; thắt động mạch cảnh ngoài cùng bên; chèn gạc cầm máu sâu trong khoang mũi, khoang miệng, băng ép tại chỗ kết hợp mở khí quản.

Cố định tạm thời gãy xương hàm trên

Nắn chỉnh bằng tay hoặc chỉ thép; cố định tạm thời bằng băng cằm - đỉnh, trán - chẩm với thời gian cố định kéo dài từ $15 - 30\text{ ngày}$, sau đó chuyển điều trị chuyên khoa.

Cấp cứu chảy máu ổ răng sau nhổ răng

Nạo sạch ổ răng, loại bỏ máu đông cũ và tổ chức hạt; lấy mảnh xương vụn và khâu lợi; dùng gelaspon nhét vào ổ răng rồi khâu ép chữ X; cho bệnh nhân cắn gạc cố định; tiêm thuốc cầm máu nếu chảy máu do bệnh lý về máu.

Triệu chứng lâm sàng viêm xoang hàm do răng

Đau vùng xương hàm trên bên tổn thương (tăng khi cúi đầu); ngửi thấy mùi hôi bên đau; chảy mủ hôi một bên mũi; ngách mũi giữa cùng bên có mủ; ấn đau vùng dưới ổ mắt hoặc hố nanh; răng nguyên nhân có viêm quanh chóp hoặc lỗ thông miệng - xoang.

Hình ảnh X quang viêm xoang hàm do răng

Xoang hàm bị mờ và quan sát thấy khoảng sáng bệnh lý ở vùng chóp của răng nguyên nhân.

Nguyên tắc điều trị viêm xoang hàm do răng

Điều trị bảo tồn hoặc nhổ bỏ răng nguyên nhân gây bệnh; tiến hành chọc xoang bơm rửa và sử dụng kháng sinh; can thiệp phẫu thuật nạo xoang hàm khi có chỉ định.

Fluor hóa nước uống trong CSSK răng miệng ban đầu

Fluor hóa nước máy với nồng độ chuẩn $0{,}7 - 1\,\text{ppm}$ (chi phí thấp, hiệu quả cao, an toàn); fluor hóa nước tại trường học với nồng độ gấp $4\text{ lần}$ nước máy áp dụng ở nơi không có hệ thống nước máy.

Sử dụng muối ăn có fluor và viên fluor

Muối ăn có fluor với liều lượng $250\,\text{mg}/1\,\text{kg}$ muối. Viên fluor dùng cho trẻ $0 - 6\text{ tuổi}$ tại vùng nước sinh hoạt có nồng độ fluor $< 0{,}3\,\text{ppm}$, với liều dùng $0{,}05\,\text{mg/kg/ngày}$.

Nước súc miệng có fluor

Dung dịch fluor nồng độ $\text{NaF } 0{,}2\%$ với tần suất sử dụng là $1\text{ tuần}/1\text{ lần}$.